AML łatwo zdobądź certyfikat GIIF - Magdalena Chomuszko

JAK KORZYSTAĆ Z PODRĘCZNIKA?

Art. 52 Ustawy z dnia 1 marca 2018 roku, o przeciwdziałaniu prania pieniędzy i finansowaniu terroryzmu brzmi:

1. Instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

2. Programy szkoleniowe, o których mowa w ust. 1, powinny uwzględniać charakter, rodzaj i rozmiar działalności prowadzonej przez instytucję obowiązaną oraz zapewniać aktualną wiedzę w zakresie realizacji obowiązków instytucji obowiązanej, w szczególności obowiązków, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1 i art. 89 ust. 1.

3. Do instytucji obowiązanych będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio.

oznacza to, że instytucja obowiązana, w skrócie IO, ma obowiązek zapoznać się z zagadnieniami związanymi z obowiązkami wynikającymi z w/w ustawy. Ponadto, IO powinna udokumentować spełnienie tego obowiązku, poprzez uzyskanie stosowanego poświadczenia.

Na stronie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF) (https://kursy.tomorrow.pro/login/index.php), został umieszczony bezpłatny kurs, "Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu" po zakończeniu którego można uzyskać zaświadczenie (nazwane certyfikatem) potwierdzające ukończenie kursu. Ale aby to zaświadczenie uzyskać należy, po zapoznaniu się z tematami przedstawionymi w kursie, przystąpić do testu i zdać go z wynikiem 80% pozytywnych odpowiedzi. Uzyskanie certyfikatu jest równoważne ze spełnieniem obowiązku wynikającego z art. 52 ustawy z dnia 1 marca 2018 r.

Materiał, jaki został zebrany w niniejszej publikacji jest przede wszystkim oparty o zagadnienia niezbędne do zdania testu, który kończy kurs GIIF. Aby ułatwić przyswojenie dość dużej porcji wiedzy, zebrane tutaj zagadnienia zostały przedstawione w formie 275 pytań i odpowiedzi do nich. Najlepiej jest zapoznać się z tematem AML, poprzez dwukrotne, bądź trzykrotne przeczytanie wszystkich pytań i odpowiedzi. Następnie można przejść do rozdziału Pytania do powtórki i sprawdzić, czy potrafimy odpowiedzieć na znajdujące się tam pytania. Gdy któreś z pytań sprawia nam kłopot, można zajrzeć do odpowiedzi w części z odpowiedziami.

Gdy już zaczniemy orientować się w przedstawionych w podręczniku zagadnieniach, wówczas już spokojnie można zarejestrować się do kursu GIIF. Po zarejestrowaniu się do kursu, uczestnik ma 14 dni na przejście 14 lekcji i zdanie testu. Lekcje, jakie znajdują się w kursie GIIF można potraktować, jako generalną powtórkę. Po takim przerobieniu materiału, zdanie testu i uzyskanie certyfikatu GIIF nie powinno być żadnym problemem.

ORGANY INFORMACJI FINANSOWEJ - FUNKCJE I ZADANIA

27. Organami informacji finansowej są:

- Minister właściwy do spraw finansów publicznych jako naczelny organ informacji finansowej,

- Generalny Inspektor Informacji Finansowej

28. Miejsce funkcjonowania Komitetu Bezpieczeństwa Finansowego?

- Komitet Bezpieczeństwa Finansowego działa przy Generalnym Inspektorze Informacji Finansowej.

29. Jaką funkcję pełni Komitet Bezpieczeństwa Finansowego?

- Komitet Bezpieczeństwa pełni funkcję doradczą i opiniodawczą w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

30. Jakie są zadania Komitetu Bezpieczeństwa?

- opiniowanie krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,

- wydawanie opinii w zakresie zasadności zastosowania zaleceń Komisji Europejskiej, o których mowa w art. 6 ust. 4 dyrektywy 2015/849,

- opiniowanie strategii, o której mowa w art. 31 ust. 1, a także dokonywanie przeglądu postępów w jej realizacji,

- wydawanie rekomendacji dotyczących zastosowania wobec danej osoby lub danego podmiotu szczególnych środków ograniczających,

- opiniowanie wniosków o uznanie za bezprzedmiotowe stosowania wobec osoby lub podmiotu szczególnych środków ograniczających,

- dokonywanie analiz i ocen rozwiązań prawnych z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,

- przedstawienie opinii o potrzebie dokonania zmian przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

31. Jaki jest skład Komitetu Bezpieczeństwa?

- Generalny Inspektor Informacji Finansowej, jako przewodniczący,

- Dyrektor Departamentu Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów - jako Wiceprzewodniczący Komitetu,

- 21 członków Komitetu.

32. Kto wskazuje członków Komitetu Bezpieczeństwa?

- minister właściwy do spraw wewnętrznych,

- Minister Sprawiedliwości,

- minister właściwy do spraw zagranicznych,

- Minister Obrony Narodowej,

- minister właściwy do spraw gospodarki,

- minister właściwy do spraw finansów publicznych,

- minister właściwy do spraw informatyzacji,

- ministra - członka Rady Ministrów właściwego do spraw koordynowania działalności służb specjalnych, jeżeli został wyznaczony przez Prezesa Rady Ministrów,

- Przewodniczącego KNF,

- Prezesa NBP,

- Komendanta Głównego Policji,

- Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej,

- Komendanta Głównego Straży Granicznej,

- Prokuratora Krajowego, o) Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

- Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

- Szefa Agencji Wywiadu,

- Szefa Służby Wywiadu Wojskowego,

- Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego,

- Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,

- Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego.

33. Kto powołuje i odwołuje Sekretarza Komitetu Bezpieczeństwa?

- Przewodniczący Komitetu Bezpieczeństwa.

34. Kto może być Członkiem Komitetu Bezpieczeństwa?

- Członkiem Komitetu może być osoba posiadająca wiedzę z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz spełniająca wymagania określone w przepisach o ochronie informacji niejawnych w zakresie dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "tajne" lub "ściśle tajne".

35. Kto obsługuje bieżącą pracę Komitetu Bezpieczeństwa?

- Sekretarz Komitetu.

36. Jak często odbywają się posiedzenia Komitetu Bezpieczeństwa?

- Posiedzenia Komitetu odbywają się co najmniej trzy razy w roku. Przewodniczący może zwołać dodatkowe posiedzenia w razie potrzeby.

37. Minimalna ilość członków na posiedzeniu Komitetu Bezpieczeństwa, to:

- Na posiedzeniu musi być co najmniej połowa członków Komitetu.

38. W jaki sposób podejmowane są Uchwały Komitetu Bezpieczeństwa?

- Uchwały podejmowane są w drodze głosowania z rozstrzygnięciem zwykłej większości głosów. W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego Komitetu, a pod jego nieobecność - głos wiceprzewodniczącego Komitetu.

39. Czy w posiedzeniu Komitetu Bezpieczeństwa mogą uczestniczyć inne osoby niż członkowie?

- Przewodniczący Komitetu może zapraszać do udziału w pracach Komitetu inne osoby, bez prawa głosu.

GENERALNY INSPEKTOR INFORMACJI FINANSOWEJ (GIIF)

40. Kto może być Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej (GIIF)?

- GIIF, może być osoba, która: posiada wyłącznie obywatelstwo polskie,

- korzysta z pełni praw publicznych,

- wykazuje nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną,

- nie była skazana za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe,

- spełnia wymagania określone w przepisach o ochronie informacji niejawnych w zakresie dostępu do informacji niejawnych o klauzuli "ściśle tajne",

- posiada tytuł zawodowy magistra lub tytuł równorzędny w zakresie prawa, ekonomii lub finansów,

- posiada wiedzę z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,

- nie pełniła służby zawodowej ani nie pracowała w organach bezpieczeństwa państwa wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2141 oraz z 2021 r. poz. 255 i 464), ani nie była ich współpracownikiem.

41. Jakie są zadania GIIF?

- analizowanie informacji dotyczących wartości majątkowych, co do których Generalny Inspektor powziął podejrzenie, że mają one związek z przestępstwem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu,

- przeprowadzanie procedury wstrzymania transakcji lub blokady rachunku,

- żądanie przekazania informacji o transakcjach i ich udostępnianie,

- przekazywanie uprawnionym organom informacji i dokumentów uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa,

- wymiana informacji z jednostkami współpracującymi,

- sporządzanie krajowej oceny ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz strategii przeciwdziałania tym przestępstwom we współpracy z jednostkami współpracującymi i instytucjami obowiązanymi,

- sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,

- wydawanie decyzji w sprawach wpisu na listę osób i podmiotów, wobec których stosuje się szczególne środki ograniczające, o których mowa w art. 117, lub skreślenia z niej oraz prowadzenie tej listy,

- współpraca z właściwymi organami innych państw, a także zagranicznymi instytucjami i międzynarodowymi organizacjami zajmującymi się przeciwdziałaniem praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu,

- wymiana informacji z zagranicznymi jednostkami analityki finansowej, w tym prowadzenie punktu kontaktowego na potrzeby tej wymiany,

- nakładanie kar administracyjnych, o których mowa w ustawie,

- udostępnianie wiedzy i informacji z zakresu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych,

- przetwarzanie informacji w trybie określonym w ustawie,

- inicjowanie innych działań w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

KRAJOWA OCENA RYZYKA I STRATEGIA PPPiFT

42. Kto opracowuje krajową ocenę ryzyka?

- Krajową ocenę ryzyka sporządza Generalny Inspektor we współpracy z Komitetem, jednostkami współpracującymi i instytucjami obowiązanymi.

43. Jaka jest częstotliwość opracowywania krajowej oceny ryzyka?

- Krajową ocenę ryzyka opracowuje się nie rzadziej niż co dwa lata.

44. Jakie są elementy krajowej oceny ryzyka?

- opis metodyki krajowej oceny ryzyka,

- opis zjawisk związanych z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu,

- opis obowiązujących regulacji dotyczących prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,

- wskazanie poziomu ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu w Rzeczypospolitej Polskiej wraz z uzasadnieniem,

- wnioski wynikające z oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu,

- identyfikację zagadnień dotyczących ochrony danych osobowych związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,

- wnioski wynikające z danych statystycznych gromadzonych na potrzeby sprawozdania, o którym mowa w art. 14 ust. 1,

- wskazanie organu realizującego zadania jednostki analityki finansowej oraz jednostek współpracujących wykonujących zadania określone w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w tym organów oraz podmiotów, o których mowa w art. 104, art. 105 i art. 130, oraz opis procedur wynikających z przepisów, w tym przepisów wewnętrznych, regulujących wykonywanie tych zadań, w zakresie, w jakim informacje te są dostępne,

- informacje o zaangażowanych przez organy i podmioty, o których mowa w pkt 8, zasobach ludzkich oraz środkach przeznaczonych przez te organy i podmioty do wykonywania zadań określonych w przepisach o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w zakresie, w jakim informacje te są dostępne.

45. Kto opiniuje krajową ocenę ryzyka?

- Generalny Inspektor przedstawia Komitetowi krajową ocenę ryzyka do zaopiniowania.

46. Kto akceptuje krajową ocenę ryzyka?

- Krajową ocenę ryzyka akceptuje minister właściwy do spraw finansów publicznych.

47. Gdzie jest publikowana zaakceptowana krajowa ocena ryzyka?

- Generalny Inspektor publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

48. Do czego wykorzystana jest krajowa ocena ryzyka?

- Generalny Inspektor, na podstawie krajowej oceny ryzyka, opracowuje projekt strategii przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, zawierający plan działań mających na celu ograniczenie ryzyka związanego z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu.

49. Kto i w jaki sposób przyjmuje strategię przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu?

- Rada Ministrów rozpatruje strategię i przyjmuje ją w drodze uchwały.

50. Kiedy w Polsce została przyjęta pierwsza strategia przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu?

- Rada Ministrów przyjęła pierwszą strategię 19 kwietnia 2021 roku.

ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FINANSOWEGO

68. Co to są środki bezpieczeństwa finansowego?

- czynności, jakie instytucja obowiązana powinna zrealizować we wskazanych w przepisach sytuacjach, by prawidłowo ocenić relację, jaka ma powstać w pomiędzy klientem, a instytucją obowiązaną.

69. Jakie czynności obejmują środki bezpieczeństwa finansowego?

- identyfikacja klienta i kontrola jego tożsamości,

- ustalenie beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowanie uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego tożsamości i ustalenia struktury własności i kontroli - w przypadku klienta będącego osobą prawną, jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej lub trustem

- ocena celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych, w kontekście sytuacji,

- w przypadku podejrzeń, weryfikacja źródła pochodzenia wartości materialnych, którymi dysponuje klient,

- bieżące analizowanie transakcji realizowanych w ramach stosunków gospodarczych, w kontekście wiedzy instytucji obowiązanej o kliencie i zakresie prowadzonej przez niego działalności,

- aktualizowanie posiadanych danych i informacji na bieżąco,

- instytucja obowiązana, sprawdza osobę reprezentującą klienta (działającą w jego imieniu), czy ma takie umocowanie.

70. Jaką dokumentację powinna prowadzić instytucja obowiązana?

- udokumentowane zastosowane środki bezpieczeństwa finansowego,

- efekty prowadzonych na bieżąco analiz transakcji i klientów,

- analiza poziomu rozpoznanego ryzyka.

71. Jakie organy mogą żądać od instytucji obowiązanej przedstawienia zastosowanych środków bezpieczeństwa w kontekście zidentyfikowanego poziomu ryzyka?

- Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF),

- Prezes NBP,

- Komisja Nadzoru Finansowego (KNF),

- Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo - Kredytowa,

- prezesi sądów apelacyjnych,

- naczelnicy urzędów celno - skarbowych,

- wojewodowie lub starostowie,

- ministrowie.

72. Czy instytucje obowiązane mogą przetwarzać dane klientów i innych osób?

- przetwarzanie danych osobowych klienta i osób upoważnionych jest dozwolone na potrzeby stosowania środków bezpieczeństwa finansowego,

- instytucja obowiązana przed nawiązaniem relacji stosunku gospodarczego, informuje klienta o przetwarzaniu jego danych osobowych.

73. W jakich sytuacjach instytucje obowiązane powinny zastosować środki bezpieczeństwa finansowego?

- nawiązanie stosunku gospodarczego,

- przeprowadzenie transakcji okazjonalnej na kwotę powyżej 15 tys. EUR, bez względu na to, czy transakcja jest pojedynczą operacją, czy jest to kilka operacji, wydających się jako powiązane ze sobą, lub transferu środków pieniężnych na kwotę powyżej 1000 EUR, a także z wykorzystaniem waluty wirtualnej powyżej kwoty 1000 EUR.

- Przeprowadzenie gotówkowej transakcji okazjonalnej powyżej 10 tys. EUR, bez względu na to, czy transakcja jest pojedynczą operacją, czy jest to kilka operacji, wydających się jako powiązane ze sobą,

- podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu,

- obstawianie stawek i odbioru wygranych o wartości równej i powyżej 2000 EUR, bez względu na to, czy transakcja jest pojedynczą operacją, czy jest to kilka operacji, wydających się jako powiązane ze sobą, w przypadku podmiotów, prowadzących działalność gospodarczych w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach,

- pojawienia się wątpliwości, co do prawdziwości, czy kompletności danych identyfikacyjnych klienta,

- nastąpiła zmiana wcześniej ustalonego charakteru lub okoliczności stosunków gospodarczych,

- nastąpiła zmiana wcześniej ustalonych danych klienta lub beneficjenta rzeczywistego,

- instytucja obowiązana była w ciągu danego roku kalendarzowego zobowiązana na podstawie przepisów prawa do skontaktowania się z klientem w celu weryfikacji informacji dotyczących beneficjentów rzeczywistych, w szczególności gdy obowiązek taki wynikał z przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami.

74. Jakich instytucji obowiązanych dotyczy obowiązek zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku przeprowadzenia transakcji z wykorzystaniem waluty wirtualnej?

- instytucji prowadzącej działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług w zakresie wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi a środkami płatniczymi,

- wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi,

- pośrednictwa w wymianie walut wirtualnych,

- prowadzenia rachunków do obsługi walut wirtualnych.

75. W jaki sposób identyfikowany jest klient dla potrzeb obowiązku AML, będący osobą fizyczną?

- ustalenie imienia i nazwiska,

- ustalenie obywatelstwa,

- ustalenie numeru PESEL lub daty urodzenia,

- ustaleniu serii i numeru dokumentu tożsamości,

- ustaleniu adresu zamieszkania,