A teraz do rzeczy, czyli do VAT-u

Podatek od towarów i usług zwany w skrócie VAT służy do bezpośredniego i natychmiastowego opodatkowania sprzedaży. Jest on podatkiem wielofazowym, pobieranym w każdej fazie obrotu, od surowca do gotowego wyrobu. Podatek ten naliczany jest i wykazywany na fakturze dokumentującej dostawę towaru lub usługi. Nalicza się go wg stawki procentowej właściwej dla danej dostawy, od wartości tej dostawy (sprzedaży).

Podstawową zasadą VAT-u jest prawo do potrącania z wartości podatku należnego w danej fazie obrotu podatku naliczonego, tzn. zapłaconego już w fazie poprzedniej, a niekiedy prawo do bezpośredniego zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z budżetu państwa.

W konsekwencji przedsiębiorca płaci jedynie podatek od wartości dodanej, jaka powstała w jego fazie obrotu, obciążając nim zresztą kolejnego nabywcę swojego towaru. Dopiero konsument, płacąc cenę, płaci zawartą w niej całość podatku, bez możliwości jego odliczenia lub zwrotu. Niekiedy jednak konsumentem staje się sam przedsiębiorca, kiedy nabywa towary, które przekazuje sobie lub pracownikom do osobistych potrzeb. Wtedy nie odlicza VAT-u zawartego w cenie kupionych towarów. VAT ten staje się jego kosztem, o ile zakup ten może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.

Podatek VAT wprowadzony został w Polsce w lipcu 1993 roku, na miejsce obowiązującego poprzednio podatku obrotowego. Jego wprowadzenie uratowało przed zapaścią na wiele lat budżet państwa. Skuteczność w jego ściągalności i skala zasilania budżetu w stosunku do innych podatków, pomimo wielu afer związanych z wyłudzaniem zwrotu VAT, podsuwają w wielu krajach pomysły by z czasem w ogóle zrezygnować z kłopotliwych podatków dochodowych na rzecz rozsądnie skalkulowanego podatku VAT.

W książce tej mówimy tylko o podatnikach prowadzących działalność gospodarczą. Nie wszyscy podatnicy zobowiązani są do płacenia podatku VAT. Zwolnieni są z niego drobni przedsiębiorcy, których obroty nie przekraczają limitu zwolnienia z VAT, lub którzy wykonują wyłącznie usługi zwolnione z VAT.

Do końca roku 2007 limit ten wynosił 10 000 euro i zmieniał się corocznie wraz ze zmianą kursu złotówki. Utrudniało to bardzo planowanie podatkowe podatników. Np. wzrost wartości złotówki powodował pomniejszanie się w kolejnych latach złotowej wartości limitu VAT, co na przełomie roku 2006/07 przybrało postać swoistej pułapki podatkowej.

Począwszy od roku 2008 ustalony został więc limit złotówkowy. Na lata 2008 i 2009 - 50 000 zł. W roku 2010 - 100 000 zł. W latach 2011 - 2013 obowiązuje limit w wysokości 150 000 zł. Jest to niestety czasowa zmiana i po roku 2013 wszystko zależeć będzie od ewentualnego podwyższenia tego limitu dla całej Unii. Jeśli podwyżki w Unii nie będzie, możemy wrócić nawet do 50 000 zł.

Podatnik rozpoczynający działalność w trakcie roku 2013 zwolniony jest z VAT do chwili osiągnięcia obrotu 150 000 zł, bez potrzeby składania jakiegokolwiek oświadczenia. Limit ten oblicza się w proporcji do czasu prowadzenia firmy w pierwszym roku, dla celów VAT licząc ten okres dopiero od dnia dokonania pierwszej czynności opodatkowanej (zakupu lub sprzedaży).

Możliwość przekroczenia limitu VAT powoduje utratę prawa do zwolnienia z początkiem transakcji, w trakcie której nastąpiłoby przekroczenie limitu1. Utrata prawa do zwolnienia może nastąpić więc znacznie wcześniej.

Podatnik ma prawo do powrotu do zwolnienia z VAT po upływie roku, licząc od końca roku w którym utracił prawo do zwolnienia lub z niego sam zrezygnował.

Szczegółowe omówienie tego tematu znajdziesz w rozdziale XII, w komentarzu do art. 113.

Rozdział 3.Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarówi wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów

Art. 9. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - WNT

Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium innego państwa członkowskiego niż państwo wysyłki, niezależnie od tego, kto przewozi towar i na czyje zlecenie towar jest przewożony, pod warunkiem że:

- zarówno nabywcą jak i dostawcą towaru jest podatnik VAT lub podatnik podatku od wartości dodanej;

- nabyte towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika.

Nabywcą może też być osoba prawna nie będąca podatnikiem.

Jeżeli przedmiotem nabycia są nowe środki transportu, jest to zawsze wewnątrz-wspólnotowe nabycie towaru, niezależnie od tego kim są dostawca i nabywca.

Art. 10. WNT nie występuje - limit kwoty nabycia

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w poprzednim artykule, nie występuje, gdy:

- dotyczy towarów nabywanych na terytorium kraju przez rolników ryczałtowych dla potrzeb ich działalności, podatników wykonujących jedynie czynności nie opodatkowane, którym nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podatników zwolnionych z VAT (od 1.04.2013 - u których sprzedaż jest zwolniona z podatku) z uwagi na wielkość osiąganego obrotu, a także osoby prawne nie będące podatnikami, pod warunkiem że całkowita wartość tak nabywanych towarów nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego, a w przypadku podatników kontynuujących działalność także w poprzednim roku podatkowym kwoty 50 000 zł. Z chwila przekroczenia tego limitu w trakcie roku dalsze zakupy stanowią już wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru. Wymienieni podatnicy są obowiązani prowadzić ewidencję, na podstawie której można określić wartość nabywanych przez nich towarów z innych państw członkowskich; prowadzenie ewidencji powinno zapewnić wskazanie dnia, w którym wartość nabywanych przez te podmioty towarów z innych państw członkowskich przekroczy kwotę 50 000 zł, z uwzględnieniem wartości towarów określonych w art. 10 ust. 3 (nowych środków transportu i wyrobów akcyzowych zharmonizowanych). Do limitu tego nie wlicza się kwoty podatku od wartości dodanej zapłaconego na terytorium państwa członkowskiego, z którego towary te są wysyłane lub transportowane;

- dotyczy towarów, które są instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz. Nie uznaje się za instalację lub montaż prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie towaru zgodnie z jego przeznaczeniem;

- dostawca zwolniony jest z podatku od towarów i usług lub z podatku od wartości dodanej z uwagi na wielkość swojego obrotu;

- przedmiotem dostawy są dzieła sztuki, antyki, przedmioty kolekcjonerskie i używane, jeżeli unijny dostawca opłacił podatek podobny do krajowego podatku od marży wg art. 120 ust. 4 lub 5 w kraju rozpoczęcia wysyłki lub transportu, albo dostawca jest organizatorem aukcji (licytacji) i opłacił podatek w kraju rozpoczęcia wysyłki lub transportu wg szczególnych zasad opodatkowania organizatorów aukcji, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na jednej z tych zasad.

Wyłączenia te nie dotyczą dostawy nowych środków transportowych i wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, których wartość nie wchodzi także do wyżej podanych limitów.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów może mieć zastosowanie do podatników zwolnionych oraz osób prawnych nie będących podatnikami VAT, pod warunkiem złożenia przez te podmioty w urzędzie skarbowym pisemnego oświadczenia o wyborze opodatkowania tych czynności. Oświadczenie składa się przed dokonaniem pierwszej takiej czynności.

Od 1 lipca 2011 roku takie same skutki osiągną oni poprzez podanie dostawcy towaru swojego numeru VAT UE (o którym mowa w art. 97 ust. 10). W obydwu przypadkach oświadczenie obowiązuje przez dwa kolejne lata, licząc od końca miesiąca, w którym zostało złożone.

Podatnicy ci, po upływie co najmniej dwóch lat od rezygnacji z wyłączenia z opodatkowania, mogą ponownie skorzystać z wyłączenia, zawiadamiając pisemnie urząd skarbowy o rezygnacji z opodatkowania przed początkiem miesiąca, w którym rezygnują z niego.

Art. 11. Przemieszczanie towarów własnych

Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem rozumie się również przemieszczenie towarów należących do podatnika podatku od wartości dodanej, dokonane przez niego samego lub w jego imieniu, z terytorium innego państwa członkowskiego na terytorium kraju, jeżeli towary te w ramach prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa zostały przez niego wytworzone, wydobyte, nabyte, także w ramach WNT, zaimportowane i mają służyć jego działalności gospodarczej na terytorium kraju (patrz dalej - art. 12a).

Art. 12. Przemieszczanie towarów własnych - wyłączenia

Nie stanowi wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przemieszczenie towarów, o którym mowa wyżej, przez podatnika podatku od wartości dodanej, lub w jego imieniu, jeżeli:

1. towary te są na terytorium kraju instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego;

2. przemieszczenie towarów następuje w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju;

3. towary są przemieszczane na pokładach statków, samolotów lub pociągów w trakcie transportu pasażerskiego wykonywanego na terytorium Wspólnoty, z przeznaczeniem dokonania ich dostawy (sprzedaży) na pokładach tych pojazdów;

4. towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej eksportowi (poza teren Wspólnoty), pod warunkiem że od momentu, w którym towary przemieszczono z innego państwa członkowskiego (w którym objęte zostały procedurą wywozu na podstawie przepisów celnych) na terytorium kraju do momentu opuszczenia przez te towary terytorium Wspólnoty nie upłynęło więcej niż 90 dni; (zmiana od 1.04.2013 - dokonanej przez podatnika na terytorium państwa członkowskiego, z którego są przemieszczane na terytorium kraju);

5. towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów na terytorium innego kraju wspólnoty, pod warunkiem, że od momentu, w którym towary przemieszczono na terytorium kraju do momentu opuszczenia przez te towary terytorium kraju w wykonaniu czynności odpowiadającej wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów nie płynęło więcej niż 90 dni

6. na towarach mają zostać na terytorium kraju wykonane usługi na rzecz podatnika podatku od wartości dodanej, pod warunkiem, że towary po wykonaniu tych usług, zostaną niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 90 dni od wykonania usługi, z powrotem przemieszczone do państwa członkowskiego, z którego zostały pierwotnie wywiezione; podatnicy są obowiązani prowadzić ewidencję otrzymywanych towarów zawierającą w szczególności datę ich otrzymania, dane pozwalające na identyfikację towarów oraz datę wydania towaru po wykonaniu usługi przez podatnika (art. 109 ust. 9);

7. towary mają być czasowo używane na terytorium kraju, nie dłużej jednak iż przez 24 miesiące, dla świadczenia usług przez podatnika podatku od wartości dodanej mającego siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu;

Zmiana - nowa treść pkt 4 - 7 obowiązująca od 1.04.2013 r.

4. towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej eksportowi towarów dokonanej przez tego podatnika na terytorium państwa członkowskiego, z którego są przemieszczane na terytorium kraju.

5. towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2, dokonanej przez tego podatnika na terytorium państwa członkowskiego, z którego są przemieszczane na terytorium kraju;

6. towary mają być przedmiotem wykonanych na terytorium kraju na rzecz tego podatnika usług polegających na ich wycenie lub wykonaniu na nich prac, pod warunkiem że towary po wykonaniu tych usług zostaną z powrotem przemieszczone na terytorium państwa członkowskiego, z którego zostały pierwotnie wywiezione;

7. towary mają być czasowo używane na terytorium kraju w celu świadczenia usług przez tego podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu;

8. towary mają być czasowo używane na terytorium kraju, nie dłużej jednak iż przez 24 miesiące, pod warunkiem, że import takich towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, z uwagi na ich przywóz czasowy, byłby zwolniony od cła.

W przypadku gdy ustaną powyżej omówione okoliczności, przemieszczenie towarów uznaje się za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Art. 12a. Przemieszczenie towarów do magazynu konsygnacyjnego

Przemieszczenie towarów, o których mowa w art. 11, do magazynu konsygnacyjnego w kraju, w celu dostawy (sprzedaży) tych towarów prowadzącemu magazyn konsygnacyjny oraz dostawę (sprzedaż) tych towarów, uważa się za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) u prowadzącego magazyn konsygnacyjny, pod warunkiem że:

1) podatnik podatku od wartości dodanej nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny lub zwolniony w kraju;

2) towary przechowywane w magazynie będą przeznaczone do działalności produkcyjnej lub usługowej wykonywanej w tym magazynie przez prowadzącego magazyn, ale z wyłączeniem działalności handlowej;

3) prowadzący magazyn, przed pierwszym wprowadzeniem towarów, przez podatnika podatku od wartości dodanej, złożył na piśmie naczelnikowi u.s. zawiadomienie o zamiarze prowadzenia takiego magazynu. Zawiadomienie musi zawierać dane obydwu podatników oraz oświadczenie podatnika podatku od wartości dodanej, że zamierza on dokonać przemieszczenia towarów do magazynu konsygnacyjnego, ze wskazaniem prowadzącego ten magazyn.

4) prowadzący magazyn prowadzi ewidencję towarów zawierającą datę wprowadzenia ich do magazynu, datę ich pobrania z magazynu, dane pozwalające na ich identyfikację i ewentualnie dane dotyczące powrotnego przemieszczenia tych towarów.

Prowadzący magazyn konsygnacyjny zobowiązany jest do powiadomienia naczelnika u.s. w terminie 30 dni, o jakichkolwiek zmianach danych zawartych w zawiadomieniu.

Jeżeli towary przechowywane w magazynie nie zostaną z niego pobrane w ciągu 24 miesięcy, licząc od dnia ich wprowadzenia, uważa się że ich pobranie następuje następnego dnia po upływie tego okresu.

W przypadku stwierdzenia braku przechowywanych towarów lub całkowitego ich zniszczenia uznaje się, że pobranie towarów z magazynu miało miejsce w dniu, w którym towary opuściły magazyn albo zostały zniszczone, a jeżeli nie można ustalić tego dnia - w dniu, w którym stwierdzono ich brak lub zniszczenie. Tak samo, jeżeli doszło do ich użycia lub wykorzystania przed pobraniem z magazynu, uznaje się, że pobranie nastąpiło w dniu użycia lub wykorzystania tych towarów.

Art. 13. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów - WDT

Jest to wywóz towarów z terytorium kraju przez zarejestrowanego w Polsce podatnika VAT UE, w wykonaniu czynności odpłatnej dostawy towarów na terytorium innego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że nabywca towarów jest:

- podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium innego państwa członkowskiego,

- osobą prawną nie będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium innego państwa członkowskiego,

- wymienionymi podatnikami, ale nie zidentyfikowanymi dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe zharmonizowane, które są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą.

W przypadku dostawy nowych środków transportu jest to zawsze WDT, niezależnie od tego jaki status ma nabywca działający (zamieszkujący) w innym państwie członkowskim i czy krajowy dostawca jest lub nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT UE. W każdym takim przypadku dostawca wystawia fakturę (i to w trzech egzemplarzach), niezależnie od tego kto jest nabywcą - patrz art. 106 "Wystawianie faktur".

Wewnątrzwspólnotową dostawą towarów jest również przemieszczenie przez podatnika VAT lub na jego rzecz towarów należących do jego przedsiębiorstwa (wytworzonych przez niego, wydobytych, nabytych, także jako WNT lub wcześniej zaimportowanych), z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego, jeżeli mają służyć działalności gospodarczej tego podatnika.

WDT - wyłączenia

Nie stanowi wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów przemieszczenie towarów, o którym mowa wyżej, przez podatnika VAT lub w jego imieniu, w przypadku gdy:

- towary są na terytorium innego niż kraj państwa członkowskiego instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez;

- przemieszczenie towarów następuje w ramach sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju;

- towary są przemieszczane na pokładach statków, samolotów lub pociągów w trakcie transportu pasażerskiego wykonywanego na terytorium Wspólnoty, z przeznaczeniem dokonania ich dostawy (sprzedaży) na pokładach tych pojazdów;

- towary mają być przedmiotem eksportu (poza teren Wspólnoty) przez tego podatnika, pod warunkiem posiadania przez podatnika dokumentu celnego potwierdzającego objęcie tych towarów procedurą wywozu (zmiana od 1.04.2013 - podkreślony wyżej warunek zostaje wykreślony);

- towary mają być przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju, na warunkach określonych w tym państwie;

- na towarach mają zostać wykonane na terytorium innego państwa członkowskiego usługi na rzecz podatnika VAT, pod warunkiem, że towary po wykonaniu tych usług, zostaną z powrotem przemieszczone na terytorium kraju; podatnicy są obowiązani prowadzić ewidencję otrzymywanych towarów zawierającą w szczególności datę ich otrzymania, dane pozwalające na identyfikację towarów oraz datę wydania towaru po wykonaniu usługi przez podatnika (art. 109 ust. 10);

- towary mają być czasowo używane na terytorium innego państwa członkowskiego, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące, w celu świadczenia usług przez podatnika VAT;

Zmiana obydwu punktów od 1.04.2013:

- towary mają być przedmiotem wykonanych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju na rzecz tego podatnika usług polegających na ich wycenie lub wykonaniu na nich prac, pod warunkiem że towary po wykonaniu tych usług zostaną z powrotem przemieszczone na terytorium kraju;

- towary mają być czasowo używane na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, w celu świadczenia usług przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, który przemieścił lub na rzecz którego przemieszczono te towary);

- towary mają być czasowo używane na terytorium innego państwa członkowskiego, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące, pod warunkiem, że import takich towarów z terytorium państwa trzeciego, z uwagi na ich przywóz czasowy, byłby zwolniony od cła.

W przypadku, gdy ustaną wyżej omówione okoliczności, przemieszczenie towarów zostanie uznane za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

- Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów występuje, jeżeli dokonującym dostawy jest zarejestrowany podatnik VAT czynny, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9, z wyłączeniem poniższych przypadków:

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów nie ma także miejsca jeżeli:

- dostawa dotyczy statków i części do nich dla armatorów morskich, dostaw samolotów pasażerskich oraz dostaw towarów zaopatrzeniowych dla tych środków transportu;

- dostawa dotyczy art. używanych, antyków, dzieł sztuki i przedmiotów kolekcjonerskich opodatkowanych systemem marży wg zasad określonych w art. 120 ust. 4 i 5.

Rozdział 1.Zasady ogólne

Art. 19. Powstanie obowiązku podatkowego - obowiązuje do 31.12.2013 r. Cały artykuł uchylony zostaje od 1.01.2014 r.

1. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru1 lub wykonania albo importu usługi, z wyłączeniem omówionych w ust. 2 - 21 przypadków szczególnych, a także z wyłączeniem:

- likwidacji firmy (art. 14 ust. 6),

- dostawy wewnątrzwspólnotowej (art. 20),

- małego podatnika (art. 21 ust.1).

2. Jeżeli podatnik wysyła towar nabywcy lub wskazanej przez niego osobie trzeciej, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru jednej z tych osób (patrz komentarz).

3. Jeżeli podatnik wydaje towar podmiotowi, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4 - maklerowi, zarządzającemu funduszami powierniczymi, agentowi, zleceniobiorcy lub innej osobie świadczącej usługi o podobnym charakterze, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez podatnika zapłaty, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wykonania usługi przez ten podmiot.

4. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak, niż w 7 dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

5. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio do faktur za częściowe wykonanie usługi, niezależnie od wielkości tej części, a także do importu usług (ust. 19).

6. (skreślony).

7. W imporcie towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego, z zastrzeżeniem ust. 8 i 9.

8. W przypadku objęcia towarów procedurą celną: uszlachetniania czynnego w systemie ceł zwrotnych, odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, przetwarzania pod kontrolą celną - obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą objęcia towarów tą procedurą.

9. Jeżeli import towarów objęty jest procedurą celną: składu celnego, odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, tranzytu, a od towarów tych pobierane są opłaty wyrównawcze lub opłaty o podobnym charakterze i nie powstaje jednocześnie dług celny - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wymagalności tych opłat.

10*. W przypadku dostawy towarów, której przedmiotem są lokale i budynki, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (nie dotyczy wpłat do spółdzielni mieszkaniowej), nie później jednak niż 30 dnia od dnia wydania; Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

11. Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności (przedpłata, zaliczka, zadatek, rata - niezależnie od wielkości tej przedpłaty), obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania, w tej części. Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

12. Przepis ust. 11 stosuje się odpowiednio także w eksporcie towarów, jeżeli wywóz towarów nastąpi w ciągu sześciu miesięcy od dnia otrzymania części należności.

13. pkt 1* W przypadku dostaw energii elektrycznej, cieplnej, chłodniczej, gazu przewodowego, rozprowadzania wody, gospodarki ściekami, wywozu i unieszkodliwiania odpadów, usług sanitarnych i pokrewnych oraz usług radiokomunikacyjnych i telekomunikacyjnych (z wyjątkiem żetonów i kart. telefonicznych) - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt 2* W usługach budowlanych lub budowlano-montażowych (także w przypadku usług przyjmowanych częściowo na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych - ust. 14), w usługach spedycyjnych i przeładunkowych, w portach morskich i handlowych, usługach transportu osób i ładunków kolejami, taborem samochodowym, statkami pełnomorskimi, środkami transportu żeglugi śródlądowej i przybrzeżnej, promami, samolotami i śmigłowcami - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30 dnia od dnia wykonania usług. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt. 3* Z tytułu dostawy gazet, magazynów, czasopism, drukowanych (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1) oraz książek drukowanych (PKWiU ex 58.11 1 - z wyłączeniem map i ulotek) - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury lub otrzymania całości lub części zapłaty - nie później niż 60 dnia od dnia wydania tych towarów; jeżeli umowa przewiduje rozliczenie zwrotów wydawnictw, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury dokumentującej faktyczną dostawę, nie później niż po upływie 120 dni licząc od pierwszego dnia wydania tych wydawnictw. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca (ust. 20).

13. pkt. 4* Z tytułu świadczenia w kraju usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług

o podobnym charakterze, a także usług ochrony osób, usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia, usług w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz usług stałej obsługi prawnej i biurowej - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności, określonego w umowie lub fakturze. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt. 5* - dotyczył dostaw złomu, uchylony od 1.04 2011 r.

13. pkt. 6 W przypadku dostawy wysyłkowej dokonywanej za zaliczeniem pocztowym - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty (patrz komentarz).

13. pkt 7* Z tytułu usług komunikacji miejskiej - z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z dniem wystawienia faktury. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt 8* Z tytułu czynności polegających na drukowaniu gazet, magazynów, czasopism (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1) oraz książek (PKWiU ex 58.11.1, z wyłączeniem map i ulotek) - z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 90 dnia od dnia wykonania usługi. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt. 9* Z tytułu usług świadczonych na terytorium kraju: sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji, przeniesienia lub cesji praw autorskich, patentów, praw do znaków fabrycznych, handlowych, oddania do użytku wspólnego znaku towarowego, lub towarowego gwarancyjnego (art. 27 ust. 4 pkt 1) - z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności, określonego w umowie lub fakturze. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

Przepis ten stosuje się odpowiednio do importu usług (ust. 19).

13. pkt 10* Z tytułu ustanowienia na rzecz członka spółdzielni prawa do lokalu, ustanowienia odrębnej własności lokalu lub przeniesienia własności domu - z chwilą otrzymania całości lub części wkładu budowlanego lub mieszkaniowego przez spółdzielnię budownictwa mieszkaniowego. Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

13. pkt. 11* Z tytułu czynności wykonywanych na rzecz członków spółdzielni mieszka-niowej - (także w przypadku usług wykonywanych częściowo), nie później niż z upływem terminu płatności Fakturę wystawia się najpóźniej w terminie powstania obowiązku podatkowego (Rmf 2 - § 11).

14. W przypadku robót budowlanych lub budowlano-montażowych obowiązek podatkowy powstaje tak jak w ust. 13 pkt. 2, także w stosunku do usług przyjmowanych częściowo, których odbiór dokonywany jest na podstawie protokółów zdawczo-odbiorczych.

15. W przypadkach określonych w ust. 10, 13 pkt 2-4 i 7-10 otrzymanie części zapłaty (ceny) lub części wkładu budowlanego i mieszkaniowego powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

16. Z tytułu wszelkiego nieodpłatnego przekazania towarów lub świadczenia usług bez wynagrodzenia, w tym na cele osobiste podatnika, pracowników, byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, z tytułu darowizn (art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2), jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia w całości lub w części podatku naliczonego od nabycia towarów i usług związanych z tymi czynnościami, obowiązek podatkowy powstaje wg zasad określonych w punktach 1-5; przepis ten stosuje się odpowiednio do dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca (ust. 20).

16a. W przypadku wydania towarów przez komitenta na rzecz komisanta, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania przez komitenta zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dostawy towarów dokonanej przez komisanta (czyli sprzedaży towaru następnemu nabywcy). Przepis ten stosuje się odpowiednio do dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca (ust. 20).

16b. W przypadku oddania gruntu w użytkowanie wieczyste obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności poszczególnych opłat pobieranych z tego tytułu.

17. W przypadku dokonywania dostawy towarów za pośrednictwem automatów, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wyjęcia pieniędzy lub żetonów z automatów, nie później jednak niż w ostatnim dniu miesiąca; przepis ten stosuje się odpowiednio do dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca (ust. 20).

18. Z tytułu sprzedaży żetonów i kart telefonicznych - z chwilą ich sprzedaży.

19. W imporcie usług stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1, 4, 5, 11, 13 pkt 1 (lit. b i c), pkt 2, 4 i 7-9 oraz ust. 14-16.

19a. Usługi powtarzające się, dla których ustalane są następujące po sobie terminy płatności i rozliczeń, uznaje się za wykonane z upływem każdego okresu rozliczeniowego lub okresu zakończonego płatnością, aż do momentu zakończenia świadczenia tych usług.

19b. Usługi świadczone w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla których w danym roku nie upływaja terminy rozliczeń lub płatności, uznaje się za wykonane z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tych usług.

20. W dostawie towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1-4, 11, 13 pkt 1 lit. a, pkt 3 oraz ust. 16-17.

21. Z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze obowiązek

podatkowy powstaje z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika. W przypadku zaliczkowej wpłaty dotacji, subwencji - powstaje w tej części;

Opodatkowanie dotacji, subwencji - patrz komentarz do art. 29 ust. 1.

* - W przypadkach wymienionych w art. 19 w punktach oznaczonych gwiazdką faktury nie mogą być wystawione wcześniej niż 30 dni przed powstaniem obowiązku podatkowego, nie później jednak niż z chwilą powstania tego obowiązku (patrz "Faktury - Rmf 2 - § 11").

Dwa szczególne przypadki obowiązku podatkowego określone zostały w rozporządzeniu Rmf 1:

- z tytułu świadczenia usług turystyki opodatkowanych wg szczególnej procedury (art. 119) - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą ustalenia marży, nie później niż 15 dnia od dnia wykonania usługi (Rmf 1 - § 3 pkt. 1),

- w przypadku świadczenia usług na rzecz sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury przez osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym sądy te lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zleciły wykonanie określonych czynności związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty. (Rmf 1 - § 3 pkt.2).

Zmiana od 1.01.2014 roku - na miejsce uchylonego art. 19 wchodzi nowy art. 19a

Art. 19a. 1. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20 i art. 21 ust. 1.

2. W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.

3. Usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do dostawy towarów, z wyjątkiem dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2.

5. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą:

1) otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu:

a) wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu,

b) przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie,

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało, że z dniem 1 maja 2004 roku nastąpiły ogromne zmiany w dokumentowaniu obrotu towarami i usługami pomiędzy Polską i pozostałymi państwami członkowskimi Wspólnoty. Eksport i import dotyczy teraz wyłącznie handlu z państwami spoza Wspólnoty, a kupno i sprzedaż towarów i usług wykraczająca poza granice kraju, ale obejmująca kraje Wspólnoty nazywa się obecnie nabyciem lub dostawą wewnątrzwspólnotową. Zmiany były tak wielkie, że nowelizacja starej ustawy nie wchodziła w grę. Dlatego od 1 maja 2004 roku obowiązuje nowa ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 roku, ogłoszona w Dzienniku Ustaw nr 54, poz. 535.

Ustawa ta budziła od początku olbrzymie kontrowersje. Zniechęcała ogromem skomplikowania, wielością nowych rozwiązań. Rozlegały się głosy że jest nie do przyjęcia, że zbyt wiele trzeba by poprawiać i że jak najprędzej trzeba ją zastąpić nową ustawą. Emocje powoli jednak opadały, a podatnicy i eksperci, w miarę zagłębiania się w często naprawdę zawiłe przepisy, dochodzili do wniosku że z tą ustawą można mimo wszystko pracować. Zresztą nie było wyjścia. Ustawa została bowiem napisana, a w dużej części po prostu przetłumaczona z unijnej dyrektywy vatowskiej i to były przepisy obowiązującej w całej Wspólnocie.

Było jednak sporo artykułów, które rzeczywiście należało poprawić, doprecyzować. Dotyczyło to niezgodności wielu przepisów ustawy z przepisami dyrektywy wspólnotowej (pomimo wykorzystywania jej przy pisaniu ustawy), ale także nadmiernej restrykcyjności wielu przepisów, utrudniającej działanie przedsiębiorców. I tak po roku obowiązywania ustawy weszła w\ życie jej pierwsza nowelizacja.

Do najważniejszych zmian należało wprowadzenie "ulgi na złe długi" oraz zmiana definicji samochodów osobowych i dostawczych. "Ulga na złe długi", czyli stworzenie wierzycielom możliwości odzyskania podatku VAT z niezapłaconych faktur, stanowiło ukoronowanie wieloletnich postulatów przedsiębiorców. Zasadą tej regulacji jest całkowita neutralność finansowa skarbu państwa. To co wierzyciel odzyska od fiskusa musi zostać zwrócone fiskusowi przez dłużnika. Przepisy art. 89 a i 89 b musiały jednak czekać na kilka kolejnych nowelizacji, gdyż w kształcie obowiązującym od roku 2005 narzucały one tak wiele warunków wierzycielowi, że praktycznie podatnicy nie korzystali z nich. Dopiero ostatnia nowelizacja postawiła dłużnika w sytuacji na tyle dla niego niekomfortowej, że faktycznie dwa razy się zastanowi czy nadal zalegać z zapłatą.

Zmiana metody określania samochodu dostawczego nie wszystkim się spodobała, ponieważ wyłączała z uprzywilejowanej grupy pojazdów, nazwijmy je umownie - dostawczych, samochody kombi, a także wszystkie partnery, berlingo i podobne oraz SUV, jeżeli w miejsce drugiego i ewentualnie następnych rzędów siedzeń nie pojawiła się w nich ścianka lub trwała przegroda.

Musimy jednak pamiętać, że samochody dostawcze mają służyć głównie do przewozu towarów, a ścianki lub inne trwałe przegrody nie służą temu, by przedsiębiorca odzyskał większy VAT. Te przegrody ratują nam życie. W publikowanych niegdyś crash-testach samochodów kombi załadowanych towarem taki nie oddzielony trwałą przegrodą towar działał jak gilotyna.

Druga, znacznie poważniejsza nowelizacja, miała miejsce w listopadzie 2008 roku. Do największych zmian należy zaliczyć: szybszy zwrot podatku naliczonego, deklaracje kwartalne dla każdego, możliwość odliczenia VAT od niektórych wydatków, które nie są kosztem, możliwość "papierowego" rozliczania VAT od importu, możliwość wyboru wariantu opodatkowania PCC-VAT przy sprzedaży nieruchomości, możliwość powrotu już po roku do zwolnienia z VAT, wycena darowizn i towarów z remanentu likwidacyjnego wg aktualnej wartości, zwolnienie z VAT darowizn żywności dokonywanej przez producentów, poluzowanie warunków "ulgi na złe długi" i wiele drobniejszych zmian.

Kolejne zmiany wprowadzone do ustawy z datą obowiązywania od 1 stycznia 2010 r. to:

- dwukrotne - od 2010 roku i trzykrotne - od 2011 roku podwyższenie limitu obrotu uprawniające do skorzystania ze zwolnienia z VAT. Jest to niestety podwyżka "kryzysowa" i po roku 2013 jej żywot może (choć nie musi) się zakończyć;

- przyjęcie, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatników (głownie przedsiębiorców) jest miejsce siedziby lub miejsce prowadzenia działalności usługobiorcy. Spowodowało to zmianę zasad fakturowania i rozliczania podatku przede wszystkim z tytułu importu usług oraz w transgranicznym transporcie towarów,

Następne znaczące zmiany wprowadziło aż sześć ustaw nowelizujących, trzy od 1 stycznia i po jednej od 1 kwietnia, 1 lipca i 1 października 2011 roku.

Najważniejszą jest oczywiście okresowa, trzyletnia podwyżka stawek podatkowych VAT o 1%, a w niektórych przypadkach aż o 5%, z niemiłą perspektywą ich ewentualnych dalszych podwyżek, aż do 25% w przypadku stawki podstawowej. W nowych art. 146a-146j podany został harmonogram tych zmian, które mogą zostać wprowadzone w życie, jeżeli w kolejnych latach relacja państwowego długu publicznego do produktu krajowego brutto według stanu na dzień 31 grudnia przekroczy 55%. Na szczęście, częściowo dzięki kreatywnej księgowości naszego ministra, ominęła nas (prawdopodobnie ominęła, okaże się to w maju) kolejna podwyżka tego podatku w roku 2013. Jeśli tak się stanie, to art. 146f ust. 1 przestanie być aktualny, zanim jeszcze wejdzie w życie.

Drugą co do ważności była zamiana starej PKWiU z 1997 roku na aktualną z 2008 roku. Nareszcie "przestało obowiązywać to co nie obowiązywało" i w zakresie podatku VAT stosowane są obecnie te same symbole co w gospodarce i statystyce, wg aktualnej PKWiU 2008. Nie obyło się to jednak bez zgrzytów.

Trzecią zmianą były przepisy w sprawie przesyłania faktur drogą elektroniczna, oraz w sprawie sposobów przechowywania faktur i sposobów ich udostępniania. Po stosunkowo drobnych uszczegółowieniach wprowadzonych w roku 2013 przepisy te są proste, czytelne i oby takie pozostały jak najdłużej. Pewnie wielu księgowych do dziś nie wierzy, że stanowisko fiskusa, szczególnie w sprawie przechowywania faktur, zmieniło się tak diametralnie. Tak, tak, można już odblokować te magazyny zawalone starymi fakturami, można je zgrać na dyski, można je nawet przechowywać na serwerach w Bunga-Bunga, jeśli okażą się one tańsze od serwerów krajowych. I tylko żeby nikt za bardzo nie majstrował przy tych przepisach, by po kilu latach nie obrosły one w warunki, przypadki, zezwolenia i inne wyjaśnienia, które upodobnią je do całej zagmatwanej reszty.

Zmiany roku 2013, określane przez niektórych z ogromną przesadą jako "rewolucyjne", sprowadzają się w dużym stopniu do zmian porządkujących. Najważniejsze to ułatwienia dla małego podatnika, uproszczenia w "uldze na złe długi", możliwość wystawiania zbiorczych faktur "miesięcznych", zmiana nagłówków w fakturach, faktury uproszczone, definicja terenów budowlanych, włączenie folderów i drukowanych materiałów reklamowych do grupy prezentów małej wartości, nowa definicja próbki oraz zmiana kilku stawek (np. wszystkie lody na 8%), w tym zmiana stawki na wszelkie napoje z udziałem kawy i herbaty na stawkę 23%.

Pomimo tak wielu nowelizacji nadal zdarzają się sytuacje niezgodności polskich przepisów vatowskich z przepisami wspólnotowymi. Gdy przepisy wspólnotowej dyrektywy vatowskiej są dla podatników bardziej korzystne od krajowych uregulowań, szczególnie gdy te ostatnie są niejednoznaczne, podatnicy mają prawo powoływać się na zasadę bezpośredniego działania dyrektywy. Organa podatkowe muszą akceptować takie stanowisko podatnika, ale same, z własnej inicjatywy, nie mają prawa do zastosowania przepisów unijnych, jeśli są one mniej korzystne dla podatnika od przepisów prawa krajowego.

Dla szerszego wyjaśnienia wzajemnych relacji pomiędzy prawem krajowym i wspólnotowym Naczelny Sąd Administracyjny zwraca się czasem do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości o zajęcie stanowiska i wyjaśnienie tych wątpliwości. W ostatnich miesiącach Trybunał zajął stanowisko:

- w sprawie możliwości (lub niemożliwości) refakturowania usługi ubezpieczenia przy leasingu i w konsekwencji zastosowania stawki VAT do usługi ubezpieczenia;

- stosowania stawki VAT na usługi własne (np. transportowe) biur podróży, będące częścią składową usługi turystycznej opodatkowanej systemem VAT marża;

W pierwszej sprawie Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł 17 stycznia 2013 r., że ubezpieczenie przedmiotu leasingu jest usługą odrębną od usługi leasingu. Oznacza to, że nie powinna ona być opodatkowana stawką 23% razem z usługą leasingu, tylko refakturowana ze stawką "zw". Szczegóły znajdziesz w komentarzu do art. 88.

W sprawie stawki VAT na usługi transportowe własne stosowane przez biura podróży ETS stwierdził w orzeczeniu z dnia 25 października 2013 r., że jeżeli państwo członkowskie, na podstawie art. 98 dyrektywy 306 wprowadzi obniżoną stawkę VAT dla usług przewozu, stawka ta powinna być stosowana także wtedy, gdy jest to usługa własna biura podróży. Szczegóły znajdziesz w komentarzu do art. 119.

Wyjaśnienie tych wątpliwości ma ogromne znaczenie dla leasingodawców i biur podróży, chociaż wiąże się dużą ilością czynności administracyjnych, czyli po prostu roboty papierkowej w firmach. Ma również duże znaczenie dla linii orzecznictwa w sprawach pokrewnych, np. refakturowania mediów przy najmie.

Niejednoznaczność wielu przepisów vatowskich jest także przyczyną kierowania dużej ilości spraw do krajowych sądów administracyjnych. Podatnicy nie godzą się często ze stanowiskiem fiskusa i występują na drogę sądową. Wielokrotnie uzyskują na tej drodze korzystne dla siebie rozstrzygnięcia. I tu rodzi się problem. Polski system prawny nie opiera się na precedensach, czyli na wcześniej wydanych orzeczeniach w podobnych sprawach, tak jak to jest np. w Stanach Zjednoczonych. Dlatego fiskus stoi na stanowisku, że orzeczenie sądowe wydane w konkretnej sprawie dotyczy wyłącznie tej sprawy i nie musi mieć zastosowania w innym przypadku.

Sędziowie dostrzegli w tym niebezpieczeństwo funkcjonowania wielu wykluczających się wzajemnie przeciwstawnych interpretacji przepisów, co w konsekwencji doprowadzić może do utraty zaufania obywateli do własnego państwa i jego systemu prawnego.

Przełomem stał się wyrok Warszawskiego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 roku (III SA/Wa 1916/08). Sąd orzekł, że orzeczenia sądowe, na które podatnik powoła się w swoim wniosku o wydanie wiążącej interpretacji podatkowej, stają się tym samym stanowiskiem podatnika. Zobowiązuje to organa skarbowe do ustosunkowania się do nich, a w przypadku odrzucenia argumentacji podatnika, do uzasadnienia nieuwzględnienia tych orzeczeń w wydanej interpretacji. A to oznacza polemikę z argumentacją sądów.

W książce tej wyjaśniamy Ci zawiłości ustawy vatowskiej i rozporządzeń wykonawczych językiem znacznie bardziej zrozumiałym niż język ustawy. Niestety, niekiedy te zawiłości są tak pokrętne i wielopiętrowe, że pewne fragmenty będziesz pewnie musiał czytać wielokrotnie.

Na kolejnych stronach przedstawiamy problematykę VAT w porządku identycznym z ustawą vatowską. Zawiłość wielu sformułowań w ustawie, wielopiętrowe odniesienia do innych przepisów, zapętlenia niektórych tematów skłoniły nas do stosowania metody opisowej, podanej językiem w miarę możliwości przyjaznym dla czytelnika. Jednak w wielu artykułach ilość wariantów, wyłączeń i odesłań do innych przepisów jest tak znaczna, że konieczne stało się dosłowne przytaczanie kolejnych przepisów ustawy, oczyszczonych jedynie ze zbędnych odniesień, czasem ze zmianą sformułowań na bardziej czytelne.

Polska ustawa o podatku od towarów i usług oznacza ustawę o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 roku (Dz. U. nr 54, poz. 535 z 2004 roku), z wszystkimi późniejszymi zmianami. Określana jest ona w książce jako "UPTU", lub po prostu "ustawa vatow ska". Przytaczane w tekście artykuły bez ściślejszego określenia oznaczają artykuły tej ustawy. W obecnym wydaniu uwzględnione zostały wszystkie zmiany, które obowiązują od 1 stycznia i 1 kwietnia 2013 r., a także te, które wejdą w życie dopiero od 1 stycznia 2014 r.

W tym ostatnim terminie wchodzą najważniejsze zmiany, w tym nowy termin powstania obowiązku podatkowego, nowa definicja podstawy opodatkowania oraz nowe terminy wystawienia faktur. W książce wszystkie zmiany wchodzące w życie od 1 kwietnia 2013 i 1 stycznia 2014 wyróżnione zostały podkreśleniem.

PAMIĘTAJ - CO PODKREŚLONE, OBOWIĄZUJE DOPIERO OD 1 kwietnia 2013 lub 1 stycznia 2014 r.

Literami "DW" określone są przepisy dyrektywy Rady Europy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku, w sprawie wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11.12.2006 r.). wraz ze zmianami wprowadzonymi kolejnymi nowelizacjami:

- dyrektywą Rady 2008/8/WE z dnia 12 lutego 2008 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług (Dz. Urz. UE L 44 z 20.02.2008, str. 11),

- dyrektywą Rady 2008/9/WE z dnia 12 lutego 2008 r. określającą szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewidzianego w dyrektywie 2006/112/WE, podatnikom niemającym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim (Dz. Urz. UE L 44 z 20.02.2008, str. 23),

- dyrektywą Rady 2008/117/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, w celu zwalczania uchylania się od opodatkowania w związku z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi (Dz. Urz. UE L 14 z 20.01.2009, str. 7).

"POWD" lub "podatek OWD" oznacza podatek od wartości dodanej, funkcjonujący w innym kraju Wspólnoty. Czasem dotyczyć to będzie także podatku o podobnej konstrukcji, funkcjonującego w kraju trzecim, poza granicami Wspólnoty.

Treść rozporządzeń wykonawczych ministra finansów nowowydanych lub znowelizowanych przyporządkowana została do poszczególnych artykułów ustawy, do których odpowiednie paragrafy tych rozporządzeń odnoszą się bezpośrednio. Dla odróżnienia od tekstu ustawy treść ta drukowana jest kursywą. Taki sam druk wprowadzono dla artykułów innych ustaw niż PTU. Dla uzyskania większej przejrzystości tekstu, dla oznaczenia rozporządzeń wprowadzona została specjalna numeracja:

Rmf 1 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4.04.2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 201 r. nr 73, poz. 392), zmiana - rozporządzenie z 20.12.2012 r. Dz. U. poz 1485;

Rmf 2 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.03.20011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 68, poz. 360), zmiana - rozporządzenie z 11.12.2012 r., Dz. U. poz. 1428;

Rmf 3 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 6.04.2004 r. w sprawie określenia podatników niemających obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego (Dz. U. nr 58, poz. 558);

Rmf 4 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7.04.2004 r. w sprawie potwierdzania zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 68, poz. 559);

Rmf 5 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.11.2011 r. w sprawie przedstawiciela podatkowego ( Dz. U. z 2004 r. nr 68, poz. 359);

Rfm 6 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29.06.20011 r. w sprawie przypadków, w których nie ma konieczności ustanawiania przedstawiciela podatkowego (Dz. U. z 2011 r. nr 136, poz. 796;

Rmf 7 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19.04.2004 r. w sprawie trybu przyjmowania przez urzędy skarbowe kaucji gwarancyjnej składanej przez podmioty, których przedmiotem działalności będzie dokonywanie zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym (Dz. U. z 2004 r. nr 76, poz. 714);

Rmf 8 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20.12.2012 r. w sprawie przesyłania faktur w formie elektronicznej, zasad ich przechowywania oraz trybu udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1528);

Rmf 9 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.11.2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz. U. z 2008 r. nr 212, poz. 1338, zm. Dz. U. nr 252, poz. 1694);

Rmf 10 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28.11.2008 r. w sprawie wzoru deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2008 r. nr 211, poz. 1333, zm. 14.12.2012 r. Dz. U., poz. 1550);

Rmf 11 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27.12.2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących (Dz. U. z 2010 r. nr 257, poz. 1733);

Rmf 12 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29.12.2012 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. z 2012 r., poz. 1382);

Rmf 13 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18.07.2011 r. w sprawie informacji podsumowującej o dokonanych transakcjach (Dz. U. z 2011 r. nr 156, poz. 931);

Rmf 14 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2009 r. w sprawie wniosków o zwrot podatku od wartości dodanej naliczonego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej (Dz. U. nr 224, poz. 1800);

Rmf 15 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.2010 r. w sprawie wykazu towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (Dz. U. z 2010 r. nr 245, poz. 1638);

Rmf 16 - oznacza Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29.06.2011 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. z 2011 r. nr 136, poz 797).

Marcus

Rozdział 1Podatnicy i płatnicy

Art. 15 Podatnicy

1. Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności, a także usługobiorcy usług świadczonych przez podatników mających siedzibę lub miejsce zamieszkania albo pobytu poza terytorium kraju.

2-5. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, jak również działalność osób wykonujących wolne zawody, także wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. (wykreślone od 1.04.2013 r.). Działalność gospodarcza obejmuje też czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub dóbr niematerialnych (zmiana od 1.04.2013 r. - wartości niematerialnych i prawnych) w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne, rybackie lub inną działalność rolniczą, za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne VAT.

Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą nie uznaje się czynności:

1) wykonywanych w ramach stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, wymienionych w art. 12 ust. 1-6 updof;

2) (uchylony)

3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym:

a. osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej, publicystycznej (w tym udział w konkursach), przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe i przychody sędziów sportowych z tytułu prowadzenia zawodów,

b. czynności wykonywane przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych, niezależnie od sposobu powoływania tych osób, oraz czynności zarządzania przedsiębiorstwem, także w ramach kontraktów menagerskich (to ostatnie od 1 czerwca 2005 roku),

c. czynności w ramach osobistego wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło,

- jeżeli z tytułu wykonywania tych czynności osoby te związane są ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich;

3a) przepis pkt 2 stosuje się także do usług twórców i artystów wykonawców wynagradzanych w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw artystycznego wykonania albo ich wykonanie, w tym również wynagradzanych za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub pokrewnymi.

6. Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej i urzędów obsługujących te organy, w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, z wyłączeniem czynności wykonywanych przez nie na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Przepisy ust. 7 - 10 tracą moc od 1 kwietnia 2013 r., dlatego nie zamieszczamy ich już w tym wydaniu. Zmienione przepisy o przedstawicielstwie przeniesione zostają do nowego art. 18a.

Art. 16. Incydentalna dostawa nowych środków transportu

Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, nie będące podatnikami VAT, jeżeli dokonują okazjonalnie wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu, w przypadku gdy okoliczności nie wskazują na zamiar wykonywania tej czynności w sposób częstotliwy (wykreślone od 1.04.2013). Patrz komentarz do art. 22.

Art. 17. Inni podatnicy

Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne i ich przedstawiciele podatkowi:

1) na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku gdy, na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone w części lub w całości albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną,

2) uprawnione do korzystania z procedury celnej obejmującej uszlachetnianie czynne, odprawę czasową, przetwarzanie pod kontrolą celną, w tym również osoby, na które, zgodnie z odrębnymi przepisami, zostały przeniesione prawa i obowiązki związane z tymi procedurami,

3) dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

Treść pkt 4 i 5 obowiązuje do 31.03.2013 r.

4) będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nie posiadających siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju,

5) nabywające towary w kraju (z wyłączeniem transakcji trójstronnych i sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju), jeżeli dostawca nie posiada w kraju siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności, lub stałego miejsca zamieszkania, z wyłączeniem przypadku gdy podatek ten został przez dostawcę rozliczony na terytorium kraju.

Zmiana od 1.04.2013 - pkt 4 i 5 otrzymują brzmienie:

4) nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

b) usługobiorcą jest:

- w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,

- w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4;

5) nabywające towary, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a) dokonującym ich dostawy na terytorium kraju jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku dostawy towarów innych niż gaz w systemie gazowym, energia elektryczna w systemie elektroenergetycznym, energia cieplna lub chłodnicza przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

b) nabywcą jest:

- w przypadku nabycia gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym, energii cieplnej lub chłodniczej przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej - podmiot zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 lub art. 97 ust. 4,

- w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana zgodnie z art. 97 ust. 4,

c) dostawa towarów nie jest dokonywana w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju;

W przypadkach wymienionych w pkt 4 i 5 nie ma znaczenia, gdy usługodawca lub dostawca towarów ma wprawdzie na terytorium kraju miejsce wykonywania działalności, ale miejsce to nie uczestniczy w tych transakcjach. Chodzi np. o jakąś inną prowadzoną równolegle inwestycję.

6. obowiązane do zapłaty podatku na podstawie art. 42 ust. 8 lub ust. 10, to znaczy:

- nabywca nowego środka transportu jeżeli wywiezie go na kołach i w ciągu 14 dni nie złoży o tym wymaganego oświadczenia;

- kolejny nabywca, jeżeli ten co go wywiózł, nie rejestrując go za granicą, przywiózł go ponownie do kraju i sprzedał.

Treść pkt 7 i 8 obowiązująca do 31.03.2013 r.

7. nabywające złom i inne towary wymienione w zał nr 11 do ustawy, jeżeli dokonującym jego dostawy jest podatnik, o którym mowa w art. 15, niekorzystający ze zwolnienia, a dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2.

8. nabywające usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji do powietrza gazów cieplarnianych, jeżeli usługodawcą jest podatnik niekorzystający ze zwolnienia.

W przypadkach wymienionych w pkt 4, 5, 7 i 8 usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego. Rozliczanie podatku dokonywane jest metodą odwrotnego obciążenia, to znaczy dokonuje go nabywca (usługobiorca).

Przepisy pkt 7 i 8 stosuje się, jeżeli nabywcą lub usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15.

Zmiana treści pkt 7 i 8 od 1.04.2013 r.

7. nabywające towary wymienione w załączniku nr 11 do ustawy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a) dokonującym ich dostawy jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,

b) nabywcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15,

c) dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2;

8. nabywające usługi w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. Nr 122, poz. 695), jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a) usługodawcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,

b) usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15.

Art. 18. Organy egzekucyjne i komornicy sądowi

Organy egzekucyjne oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy (sprzedaży) dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Rozdział 2.Dostawa towarów i świadczenie usług

Art. 7 Dostawa towarów

1. Przez odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1) przeniesienie z mocy prawa lub nakazu organu władzy publicznej (lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu) prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;

2) wydanie towarów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony (w wyniku których odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający), umowy leasingu gruntu lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;

3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu pomiędzy komitentem i komisantem, a także wydanie towaru przez komisanta nabywcy;

4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;

5) ustanowienie spółdzielczych lokatorskich lub własnościowych praw do lokalu lub budynku;

6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

2. Przez odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia;

2) wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu tych towarów (od 1.04.2013 r. - z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części), niezależnie od tego, czy z prawa tego skorzystał.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do przekazywanych drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych oraz prezentów o małej wartości i próbek. (od 1.04.2013 r. - prezentów małej wartości i próbek, jeżeli przekazanie to następuje na cele związane z działalnością gospodarczą podatnika).

4. Prezentami o małej wartości są przekazywane przez podatnika jednej osobie towary o łącznej wartości nie przekraczającej w jednym roku podatkowym 100 zł, pod warunkiem, że podatnik prowadzi ewidencję przekazywanych prezentów, pozwalającą ustalić tożsamość obdarowanych.

Do prezentów o małej wartości zalicza się także przekazywane towary, których nie ma potrzeby wykazywać w ww. ewidencji, jeżeli jednostkowa cena nabycia towaru (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, jednostkowy koszt wytworzenia, określone w momencie przekazywania towaru, nie przekraczają 10 zł.

5. i 6. - uchylone w 2005 roku.

7. Przez próbkę rozumie się niewielką ilość towaru reprezentującą określony rodzaj lub kategorię towarów, która zachowuje skład oraz wszystkie właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne lub biologiczne towaru, ale ilość lub wartość przekazywanych (wręczanych) przez podatnika próbek nie wskazuje na działanie mające charakter handlowy.

Treść ustępu 7 od 1.04.2013 r.:

7. Przez próbkę, o której mowa w ust. 3, rozumie się identyfikowalne jako próbka egzemplarz towaru lub jego niewielką ilość, które pozwalają na ocenę cech i właściwości towaru w jego końcowej postaci, przy czym ich przekazanie (wręczenie) przez podatnika:

1) ma na celu promocję tego towaru oraz

2) nie służy zasadniczo zaspokojeniu potrzeb odbiorcy końcowego w zakresie danego towaru, chyba że zaspokojenie potrzeb tego odbiorcy jest nieodłącznym elementem promocji tego towaru i ma skłaniać tego odbiorcę do zakupu promowanego towaru.

8. W przypadku gdy kilka podmiotów dokonuje dostawy tego samego towaru w ten sposób, że pierwszy z nich wydaje ten towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy, uznaje się, że dostawy towarów dokonał każdy z podmiotów biorących udział w tych czynnościach (art. 7 ust. 8 - REFAKTUROWANIE).

Art. 8. Świadczenie usług

1. Za odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju uznaje się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów omówionej wyżej (w rozumieniu art. 7), w tym również:

- przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę w jakiej dokonano czynności prawnej;

- zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

- świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

2. Za odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju uznaje się również:

-  użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów (od 1.04.2013 - z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych);

-  nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika - niezależnie od tego czy podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych usług.

2a. W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. (patrz Dział XI, rozdz. 1 - Komentarz "Refakturowanie").

Rozdział 4.Likwidacja działalności spółkii zaprzestanie działalności przez osobę fizyczną

Art. 14. Opodatkowanie vatowskiego spisu z natury

Rozwiązanie spółki cywilnej i osobowej spółki handlowej (nie mającej osobowości prawnej) oraz zaprzestanie przez osobę fizyczną wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu (o czym osoba ta winna powiadomić naczelnika właściwego urzędu skarbowego) powoduje konieczność opodatkowania towarów własnej produkcji i towarów, które po nabyciu nie stały się przedmiotem dostawy towarów. Opodatkowaniu podlegają towary, w stosunku do których przy ich nabyciu przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku gdy podatnik będący osobą fizyczną nie wykonywał czynności podlegających opodatkowaniu przez co najmniej 10 miesięcy. Nie dotyczy to podatników, którzy zawiesili działalność na okres od miesiąca do 24 miesięcy, na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Opodatkowania nie stosuje się do podatników zwolnionych od podatku VAT (zmiana od 1.04.2013 - u których sprzedaż jest zwolniona od podatku) na podstawie art. 113 ust. 1 i 9.

Podatnicy obowiązani są sporządzić, na dzień rozwiązania spółki lub dzień zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, spis z natury towarów własnej produkcji wg kosztów ich wytworzenia i towarów, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów wg kosztów ich nabycia. Podatnicy zobowiązani są także załączyć informację o dokonanym spisie z natury, o ustalonej wartości towarów i o kwocie podatku należnego do deklaracji vatowskiej składanej za ostatni okres obejmujący dzień rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu.

Obowiązek podatkowy dla towarów ujętych w remanencie likwidacyjnym powstaje w dniu rozwiązania spółki lub zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu.

Podstawa opodatkowania jest wartość towarów podlegających spisowi z natury, ustalona zgodnie z art. 29 ust. 10 (zmiana od 1.01.2014 - zgodnie z art. 29a ust. 2).

Rozliczenia podatku od towarów objętych spisem z natury należy dokonać w deklaracji składanej do dnia 25 następnego miesiąca po miesiącu w którym powstał obowiązek podatkowy (do dnia 25 pierwszego miesiąca następnego kwartału w przypadku podatników rozliczających się kwartalnie).

Dostawa (sprzedaż) towarów objętych spisem z natury dokonywana przez byłych wspólników zlikwidowanych spółek oraz przez osoby fizyczne, które zaprzestały wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podlega zwolnieniu od podatku przez okres 12 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, pod warunkiem rozliczenia podatku od towarów objętych spisem z natury. Rozliczenie oznacza zapłatę podatku należnego od wartości towarów ujętych w spisie, po pomniejszeniu o podatek naliczony. Jeżeli podatek naliczony w ostatnim okresie rozliczeniowym przewyższa podatek należny, podatnikowi przysługuje prawo do zwrotu z urzędu skarbowego różnicy podatku.

By uzyskać zwrot podatku wspólnicy spółek zobowiązani są dołączyć do ostatniej deklaracji vatowskiej umowę spółki aktualną na dzień rozwiązania spółki i wykaz rachunków bankowych byłych wspólników, ale tylko w banku mającym siedzibę w kraju lub w skok-u. Podatek zwracany jest na wskazane konta w proporcji wynikającej z umowy spółki, a jeśli w umowie brak jest tych danych - w równych częściach. Nie podanie konta wszystkich lub któregokolwiek ze wspólników skutkuje przekazaniem należnej mu kwoty zwrotu podatku do depozytu urzędu skarbowego.

Jeżeli zasadność zwrotu podatku wymaga dodatkowej weryfikacji, zwrot podatku lub jego złożenie do depozytu następuje po jej zakończeniu. Weryfikacja może być przeprowadzana w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego (na podstawie Ordynacji podatkowej) lub postępowania kontrolnego (na podstawie przepisów o kontroli skarbowej).

Jeżeli przeprowadzone czynności wykażą zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami za okres wstrzymania zwrotu, w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Złożenie przez wspólników umowy spółki i/lub wykazu kont bankowych z opóźnieniem, na 14 dni przed upływem terminu zwrotu lub później, powoduje że odsetki naliczane zostaną dopiero od 15 dnia po złożeniu tych dokumentów.

Kwoty złożone w depozycie w zasadzie nie podlegają oprocentowaniu. Zostają one oprocentowane dopiero od 15 dnia po złożeniu wymaganych dokumentów (umowy spółki i kont wspólników), to znaczy gdy urząd jest zbyt opieszały w zwrocie podatku.

Rozdział 1.Przepisy ogólne

Art. 5. Przedmiot opodatkowania

1. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej "podatkiem VAT" podlega:

- odpłatna dostawa towarów (sprzedaż) i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

- eksport towarów poza granice Wspólnoty;

- import towarów (od 1.04.2013 r. - import towarów na terytorium kraju);

- wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem, na terytorium kraju (nabycie przez podatnika VAT towaru w innym państwie Wspólnoty i jego przywóz do kraju przez nabywcę lub w jego imieniu);

- wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (sprzedaż towarów z kraju do innego państwa Wspólnoty lub pomiędzy dwoma innymi państwami Wspólnoty, także bez przywozu tego towaru na teren kraju).

2. Czynności określone w ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (to znaczy, czy wykonane zostały w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej).

3. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają także towary z remanentu likwidacyjnego, o których mowa w art. 14. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 5a Identyfikacja towarów i usług z wykorzystaniem PKWiU

Towary lub usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji tylko wtedy, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

Art. 6. Wyłączenie z opodatkowania

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

- transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa;

- czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy (Twoja, nie daj Boże, działalność przestępcza, działalność dziewcząt z półświatka itp.).

DZIAŁ I. PRZEPISY OGÓLNE

Art. 1. Cel ustawy

Ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem od towarów i usług, który stanowi dochód budżetu państwa.

Art. 2. Słowniczek

Wiele pojęć użytych w ustawie jest całkowicie nowych lub ma inne niż znane dotychczas znaczenie. Przestudiuj dokładnie słowniczek, byśmy dalej zawsze dokładnie wiedzieli o czym rozmawiamy:

- terytorium Wspólnoty oznacza terytorium szesnastu państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej wraz z Księstwem Monaco (jako terytorium francuskim), wyspą MAN (terytorium brytyjskim) oraz suwerennymi strefami Akrotiri i Dhekelia (terytorium Republiki Cypryjskiej), ale z wyłączeniem wyspy Heligoland i terytorium Buesingen (Niemcy), Ceuty, Malilli i Wysp Kanaryjskich (Hiszpania), Livignoo, Campione d'Italia i części jeziora Lugano (Włochy), Wysp Alandzkich (Finlandia), Góry Athos (Grecja), Wysp Normandzkich (terytorium brytyjskie) i departamentów zamorskich Francji. Gibraltar wyłączony jest z terytorium Wspólnoty Europejskiej;

- terytorium państwa członkowskiego - oznacza terytorium państwa wchodzącego w skład Wspólnoty;

- terytorium państwa trzeciego - oznacza terytorium państwa spoza Wspólnoty;

- towary to rzeczy oraz ich części (w tym budynki, budowle lub ich części oraz grunty), a także wszelkie postacie energii;

- import towarów - przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego (spoza terytorium wspólnoty) na terytorium Polski (od 1.04.2013 na terytorium Unii Europejskiej), także przywóz na podstawie umów agencyjnych, zlecenia lub podobnych; do państw trzecich zaliczają się także trzej bezpośredni sąsiedzi Polski - Ukraina, Białoruś i Rosja (Obwód Kaliningradzki);

- import usług - gdy wykonawca usługi ma siedzibę (albo miejsce zamieszkania lub pobytu) poza terytorium kraju (także na terenie państw Wspólnoty), a podatnikiem jest odbiorca usług w kraju;

- eksport towarów - potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych wywóz towarów (od 1.04.2013 - dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych) z terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty (także na Ukrainę, Białoruś i do Rosji), w wykonaniu czynności określonych w art. 7 (także nieodpłatny wywóz towarów), w tym przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, wydania towarów w leasingu kapitałowym, a także każdorazowe przekazanie towarów w komisie (komitent komisantowi i komisant nabywcy), jeżeli wywóz dokonywany jest przez dostawcę lub na jego rzecz. Eksportem jest także wywóz towarów nabytych w kraju przez nabywcę (lub na jego rzecz) mającego siedzibę poza terytorium kraju. Jest to tzw. eksport pośredni. Nie jest eksportem wywóz przez samego nabywcę wyposażenia lub zaopatrzenia dla statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub dla innych środków transportu, także tych służących do celów prywatnych. Urząd celny musi potwierdzić wywóz towaru poza terytorium UE, a więc w przypadku transportu lądowego lub wodnego będzie to zawsze urząd celny na granicy Wspólnoty

- nowe środki transportu - to przeznaczone do transportu osób lub towarów:

a) pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy; za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień, w którym został on pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podlegał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza; jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lądowego lub dnia, w którym podlegał on pierwszej rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta,

b) jednostki pływające o długości większej niż 7,5 metra, jeżeli były używane nie dłużej niż 100 godzin roboczych na wodzie lub od momentu ich dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem statków morskich, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1; za moment dopuszczenia do użytku jednostki pływającej uznaje się dzień, w którym została ona wydana przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym została po raz pierwszy użyta dla celów demonstracyjnych przez producenta,

c) statki powietrzne o maksymalnej masie startowej większej niż 1550 kilogramów, jeżeli były używane nie dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu ich dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem środków transportu lotniczego, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 6; za moment dopuszczenia do użytku statku powietrznego uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta

- czasopisma specjalistyczne - rozumie się przez to drukowane wydawnictwa periodyczne oznaczone symbolem ISSN, objęte kodem PKWiU 58.14.1 i CN 4902, o tematyce szeroko pojętych zagadnień odnoszących się do działalności kulturalnej lub twórczej, edukacyjnej, naukowej lub popularnonaukowej, społecznej, zawodowej i metodycznej, regionalnej lub lokalnej, a także przeznaczone dla osób niewidomych i niedowidzących, publikowane nie częściej niż raz w tygodniu w postaci odrębnych zeszytów (numerów) objętych wspólnym tytułem, których zakończenia nie przewiduje się, ukazujące się na ogół w regularnych odstępach czasu w nakładzie nie wyższym niż 15 000 egzemplarzy, z wyjątkiem:

a) periodyków o treści ogólnej, stanowiących podstawowe źródło informacji bieżącej o aktualnych wydarzeniach krajowych lub zagranicznych, przeznaczonych dla szerokiego kręgu czytelników,

b) publikacji zawierających treści pornograficzne, publikacji zawierających treści nawołujące do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość lub znieważające z tych powodów grupę ludności lub poszczególne osoby oraz publikacji propagujących ustroje totalitarne,

c) wydawnictw, w których co najmniej 33% powierzchni jest przeznaczone nieodpłatnie lub odpłatnie na ogłoszenia handlowe, reklamy lub teksty reklamowe, w szczególności czasopism informacyjno-reklamowych, reklamowych, folderów i katalogów reklamowych,

d) wydawnictw, które zawierają głównie kompletną powieść, opowiadanie lub inne dzieło w formie tekstu ilustrowanego lub nie, albo w formie rysunków opatrzonych opisem lub nie,

e) publikacji, w których więcej niż 20% powierzchni jest przeznaczone na krzyżówki, kryptogramy, zagadki oraz inne gry słowne lub rysunkowe,

f) publikacji zawierających informacje popularne, w szczególności porady, informacje o znanych i sławnych postaciach z życia publicznego,

g) czasopism, na których nie zostanie uwidoczniona wysokość nakładu.

- obiekty budownictwa mieszkaniowego - są to budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 11;

- pierwsze zasiedlenie - oznacza oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu lub ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na to ulepszenie stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej;

- wytworzenie nieruchomości - to wybudowanie budynku, budowli lub ich części, lub ich ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym;

- działalność rolnicza - rozumie się przez to produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", fermową hodowlę i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów i jedwabników, prowadzenie pasiek oraz chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym oraz sprzedaż produktów gospodarki leśnej i łowieckiej, z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropikalnych (PKWiU 02.20.13.0) oraz bambusa (PKWiU ex 01.29.30.0), a także świadczenie usług rolniczych;",

- rolnik ryczałtowy - to rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze, który korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, za wyjątkiem rolników zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych;

- wyroby akcyzowe - wyroby akcyzowe w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyłączeniem gazu dostarczanego w systemie gazowym;;

- system gazowy - system gazowy znajdujący się na terenie Unii lub jakakolwiek sieć połączona z tym systemem;

- podatek od wartości dodanej - VAT nakładany na terytorium państwa członkowskiego Wspólnoty, z wyjątkiem VAT-u krajowego. VAT krajowy określany jest jako podatek od towarów i usług;

- sprzedaż - odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów;

- sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju - jest to dostawa (sprzedaż) towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika podatku od towarów i usług VAT lub na jego rzecz z terytorium kraju, docelowo na terytorium innego państwa członkowskiego, pod warunkiem że dostawa dokonywana jest na rzecz:

a) podatnika podatku od wartości dodanej lub osoby prawnej nie będącej podatnikiem tego podatku - którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

b) każdego innego, niż wymieniony w lit. a podmiotu nie będącego podatnikiem podatku od wartości dodanej.

Miejscem tej sprzedaży (a więc i opodatkowania), do momentu przekroczenia limitu określanego corocznie przez poszczególne kraje wspólnoty, jest teren Polski. Po przekroczeniu limitu przez krajowego sprzedawcę miejscem tej sprzedaży jest kraj docelowy.

- sprzedaż wysyłkowa na terytorium kraju (do kraju) - dostawa (sprzedaż) towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika podatku od wartości dodanej, na jego rzecz, z terytorium innego państwa członkowskiego, docelowo na terytorium kraju, pod warunkiem że dostawa jest dokonywana na rzecz:

a) podatnika VAT lub osoby prawnej nie będącej podatnikiem VAT, którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

b) każdego innego, niż wymieniony w lit. a podmiotu, nie będącego podatnikiem VAT i nie mającego obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Miejscem tej sprzedaży (a więc i opodatkowania), do momentu przekroczenia przez wysyłającego limitu 139 000 zł, jest kraj wysyłki. Po przekroczeniu tego limitu miejscem sprzedaży jest Polska.

- wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów - WDT - sprzedaż towarów i usług z kraju do innego kraju wspólnotowego, dokonana pomiędzy sprzedającym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług VAT UE i kupującym podatnikiem podatku od wartości dodanej z innego kraju wspólnoty, zarejestrowanym do celów wymiany wewnątrzwspólnotowej; do krajów wspólnotowych zaliczają się także czterej bezpośredni sąsiedzi Polski - Niemcy, Czechy, Słowacja i Litwa (patrz art. 13);

- wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - WNT - nabycie (zakup) towarów z innego kraju wspólnotowego do kraju, dokonana pomiędzy sprzedającym podatnikiem od wartości dodanej z innego kraju Wspólnoty, zarejestrowanym do celów wymiany wewnątrzwspólnotowej, a kupującym krajowym podatnikiem podatku od towarów i usług zarejestrowanym jako VAT UE (patrz art. 9);

- mały podatnik - jest to krajowy podatnik podatku od towarów i usług VAT:

a) u którego wartość sprzedaży brutto (razem z podatkiem VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 1 200 000 euro. W roku 2013 obrót ubiegłoroczny, czyli w roku 2012 nie mógł przekroczyć 4 922 000 zł,

b) prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami powierniczymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z podatkiem) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej równowartości 45 000 euro (w roku 2013 - 185 000 zł). Wymienione tu usługi (także zlecenia) dotyczą wyłącznie osób i spółek prowadzących zarejestrowaną działalność gospodarczą.

- magazyn konsygnacyjny - jest to miejsce w kraju, wyodrębnione u podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT UE, do którego inny podatnik podatku od wartości dodanej (czyli zarejestrowany w innym kraju Wspólnoty) przemieszcza towary, (albo są one dla niego przemieszczane) z innego kraju Wspólnoty. Nie jest to wtedy WNT. Przeniesienie prawa do rozporządzenia tymi towarami jak właściciel, czyli moment powstania obowiązku podatkowego, ma miejsce dopiero w momencie pobrania tych towarów z magazynu przez podatnika VAT UE, który prowadzi magazyn konsygnacyjny i przechowuje te towary;

- zorganizowana część przedsiębiorstwa - wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie, organizacyjnie i finansowo, zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania;

- usługi elektroniczne - usługi świadczone za pomocą internetu lub podobnej sieci elektronicznej, których świadczenie z natury zależne jest od technologii informatycznej i z reguły usługi te są zautomatyzowane, wymagają niewielkiej interwencji człowieka, oraz niemożliwe jest ich wykonanie bez wykorzystania technologii informatycznej, a w szczególności:

a) tworzenie i utrzymywanie stron internetowych, zdalne zarządzanie programami i sprzętem,

b) dostarczanie oprogramowania oraz uaktualnień do niego,

c) dostarczanie obrazów, tekstu i informacji oraz udostępnianie baz danych,

d) dostarczanie muzyki, filmów i gier, w tym gier losowych i hazardowych, jak również przekazów o charakterze politycznym, kulturalnym, artystycznym, sportowym, naukowym i rozrywkowym oraz informacji o wydarzeniach,

e) usługi kształcenia korespondencyjnego.

- Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług 2008 - od dnia 1 stycznia 2011 roku - w zakresie opodatkowania VAT obowiązuje odwołanie do nomenklatury i symboli statystycznych PKWiU z roku 2008, która od 1 stycznia 2009 obowiązywała już w statystyce i rachunkowości. Zmiana ta pozwoli także na ujednolicenie zasad ewidencji prowadzonej dla celów VAT i w sprawozdawczości statystycznej.

- PKWiU ex - rozumie się przez to zakres wyrobów lub usług węższy niż określony w danym ugrupowaniu PKWiU.

- faktura - rozumie się przez to dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie (od 1.01.2014 r.);

- faktura elektroniczna - rozumie się przez to fakturę w formie elektronicznej wystawioną i otrzymaną w dowolnym formacie elektronicznym,

- tereny budowlane - rozumie się przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (od 1.04.2013 r.).

Art. 3. Właściwość miejscowa

Właściwym dla podatnika organem podatkowym jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu VAT są wykonywane na terenie objętym zakresem działania dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwość miejscową ustala się: dla osób prawnych oraz jednostek nie mających osobowości prawnej - ze względu na adres siedziby, dla osób fizycznych - ze względu na miejsce zamieszkania.

Firmy nie będące podatnikami VAT, dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, incydentalnych przywozów nowych pojazdów, zakupu usług od świadczeniodawców z poza kraju, a także obciążonych rozliczeniami celnymi rozliczają się z VAT w urzędach właściwych dla ich siedziby. Osoby fizyczne dokonujące takich operacji rozliczają się w urzędzie właściwym dla ich miejsca zamieszkania. Osoby i firmy bez stałego miejsca zamieszkania, siedziby lub miejsca prowadzenia działalności rozliczają się w II U.S. Warszawa Śródmieście.

Ten sam urząd jest urzędem właściwym, jeżeli ustalenie właściwości miejscowej w sposób podany wyżej nie jest możliwe.

Rozdział 2Przedstawiciele podatkowi

Przepisy art. 15 ust. 7 - 10 dotyczące przedstawicielstwa podatkowego zostają uchylone i z dniem 1 kwietnia 2013 r. zastąpione przez nowe ART. 18a - 18d.

Art. 18a. 1. Podatnik, o którym mowa w art. 15 ust. 1, nieposiadający siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego, podlegający obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnik VAT czynny, jest obowiązany ustanowić przedstawiciela podatkowego.

2. Podatnik posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju może ustanowić przedstawiciela podatkowego.

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których nie ma obowiązku ustanawiania przedstawiciela podatkowego, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego rozliczenia podatku przez podmioty nieposiadające siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego.

Art. 18b. 1. Przedstawicielem podatkowym może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, jeżeli łącznie spełnia następujące warunki:

1) posiada siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju;

2) jest zarejestrowana jako podatnik VAT czynny, a w przypadku, o którym mowa w art. 18d ust. 1 - jako podatnik VAT UE;

3) przez ostatnie 24 miesiące nie zalegała z wpłatami poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa, przekraczającymi odrębnie w każdym podatku odpowiednio 3% kwoty należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach; udział zaległości w kwocie podatku ustala się w stosunku do kwoty należnych wpłat za okres rozliczeniowy, którego dotyczy zaległość;

4) przez ostatnie 24 miesiące osoba fizyczna będąca podatnikiem, a w przypadku podatników niebędących osobami fizycznymi - osoba będąca wspólnikiem spółki cywilnej lub handlowej niemającej osobowości prawnej, członkiem władz zarządzających, głównym księgowym, nie została prawomocnie skazana na podstawie ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.) za popełnienie przestępstwa skarbowego;

5) jest uprawniona do zawodowego wykonywania doradztwa podatkowego zgodnie z przepisami o doradztwie podatkowym lub do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z przepisami o rachunkowości.

2. Wymóg, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, uznaje się również za spełniony, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) podmiot uregulował, wraz z odsetkami za zwłokę, zaległości przekraczające odrębnie w każdym podatku odpowiednio 3% kwoty należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach, w terminie 30 dni od dnia powstania tych zaległości;

2) uregulowanie zaległości zgodnie z pkt 1 w ostatnich 24 miesiącach nie dotyczyło więcej niż dwóch okresów rozliczeniowych odrębnie w każdym podatku.

3. Przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się do agencji celnej, jeżeli podatnik ustanawiający ten podmiot przedstawicielem podatkowym dokonuje na terytorium kraju wyłącznie importu towarów, których miejscem przeznaczenia jest terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju i wywóz z terytorium kraju jest dokonywany przez importera tych towarów w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

4. Przedstawiciela podatkowego ustanawia się w drodze pisemnej umowy, która powinna zawierać:

1) nazwy stron umowy oraz ich adresy i dane identyfikacyjne na potrzeby odpowiednio podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze;

2) adres, pod którym będzie prowadzona i przechowywana dokumentacja na potrzeby podatku;

3) oświadczenie podmiotu, który jest ustanawiany przedstawicielem podatkowym, o spełnieniu warunków, o których mowa w ust. 1;

4) zakres upoważnienia w przypadku określonym w art. 18c ust. 1 pkt 2;

5) w przypadku, o którym mowa w art. 18d ust. 1, zgodę przedstawiciela podatkowego na wykonywanie obowiązków i czynności podatnika, dla którego został ustanowiony, w imieniu własnym i na rzecz tego podatnika.

Art. 18c. 1. Przedstawiciel podatkowy wykonuje w imieniu i na rzecz podatnika, dla którego został ustanowiony:

1) obowiązki tego podatnika w zakresie rozliczania podatku, w tym w zakresie sporządzania deklaracji podatkowych oraz informacji podsumowujących, oraz w zakresie prowadzenia i przechowywania dokumentacji, w tym ewidencji, na potrzeby podatku;

2) inne czynności wynikające z przepisów o podatku od towarów i usług, jeżeli został do tego upoważniony w umowie.

2. Przedstawiciel podatkowy odpowiada solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe, które przedstawiciel podatkowy rozlicza w imieniu i na rzecz tego podatnika.

Art. 18d. 1. W przypadku podatnika, który:

1) dokonuje na terytorium kraju wyłącznie importu towarów, których miejscem przeznaczenia jest terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju i wywóz z terytorium kraju jest dokonywany przez importera tych towarów w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, oraz

2) nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny

- przedstawiciel podatkowy wykonuje, w imieniu własnym i na rzecz tego podatnika, obowiązki tego podatnika, o których mowa w art. 18c ust. 1 pkt 1, oraz - jeżeli umowa tak stanowi - inne czynności tego podatnika, o których mowa w art. 18c ust. 1 pkt 2.

2. Podatnik, o którym mowa w ust. 1, odpowiada solidarnie z przedstawicielem podatkowym za zobowiązanie podatkowe, które przedstawiciel podatkowy rozlicza w imieniu własnym na rzecz tego podatnika.