1. Przedsiębiorstwo osoby fizycznej

Rejestracja działalności gospodarczej - ZERO OKIENKA

Z dniem 1 lipca 2011 roku weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Od tego dnia obowiązuje zasada "ZERO OKIENKA", czyli możliwość rejestracji działalności gospodarczej, jej zawieszania, odwieszania oraz likwidacji przez internet, teoretycznie bez potrzeby wychodzenia z domu. Od tego dnia rozpoczęła bowiem działalność Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej1.

Obecnie osoba fizyczna, chcąc rozpocząć indywidualną działalność gospodarczą lub działalność w formie spółki cywilnej przesyła internetem bezpośrednio do CDIDG lub składa w dowolnym, najwygodniej dla siebie położonym urzędzie gminy, jeden zintegrowany wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej. Złożenie wniosku nie podlega żadnym opłatom.

Wniosek ten jest jednocześnie wnioskiem:

do wskazanego naczelnika urzędu skarbowego (NUS) w sprawie wydania numeru identyfikacji podatkowej NIP (zgłoszenie identyfikacyjne) lub aktualizacji danych zawartych w złożonym kiedyś formularzu NIP-1 (zgłoszenie aktualizacyjne), oraz wyboru formy opodatkowania. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub do Kasy Rolniczych Ubezpieczeń Społecznych (KRUS) w sprawie zgłoszenia płatnika składek (albo zmiany poprzedniego zgłoszenia) z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, do Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego (WUS) o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej i nadania numeru REGON, o zmianę wpisu lub wykreślenie z rejestru.

Wniosek może zostać przez Ciebie złożony na cztery sposoby:

jako formularz papierowy podpisany i złożony osobiście przez Ciebie w dowolnym urzędzie gminnym, niekoniecznie właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania. Od 1 lipca 2011 gmina nie jest już bowiem organem ewidencyjnym dla nowych przedsiębiorców i pełni jedynie rolę przekaźnika wniosków do CEIDG. Formularz drukujesz pusty ze strony CEIDG i wypełniasz ręcznie lub wypełniasz na stronie przy pomocy kreatora i drukujesz już wypełniony. System dysponuje bazą symboli PKD i bazą urzędów skarbowych, a także podpowiada Ci odpowiedzi, co pozwala na uniknięcie błędów. Rubryki i pola obowiązkowe do wypełnienia oznaczone zostały gwiazdką. Po sprawdzeniu Twojej tożsamości gmina przekształca taki wniosek na wniosek elektroniczny i przekazuje go do CEIDG, jako formularz papierowy, przesłany do gminy listem poleconym, z notarialnym potwierdzeniem własnoręczności podpisu wnioskodawcy, przesłany do gminy elektronicznie (internetem), z wykorzystaniem formularza dostępnego na stronie internetowej CEIDG - www.firma.gov.pl i niepodpisany elektronicznie. Możesz to zrobić z logowaniem się lub bez logowania do CEIDG. Wystarczy nawet jeżeli po wypełnieniu i zapisaniu wniosku na stronie CEIDG zapamiętasz numer wypełnionego wniosku jaki system wygeneruje po kliknięciu "zapisz". Urzędnik w gminie łatwo odszuka taki wniosek w systemie. Masz 7 dni na osobiste podpisanie go w gminie. po zalogowaniu się do CEIDG, wypełnienie wniosku on-line i złożenie go elektronicznie bezpośrednio do CEIDG. Wniosek ten musi być podpisany bezpiecznym podpisem elektronicznym lub z wykorzystaniem profilu zaufanego ePUAP (o czym dalej). Przy pierwszym logowaniu do CEIDG musisz założyć swoje konto i aktywować je poprzez klikniecie na link jaki otrzymasz w wiadomości o założeniu konta przesłanej natychmiast na Twój adres mailowy.

W każdym przypadku wniosek o rejestrację działalności gospodarczej musi być podpisany podpisem osobistym wnioskodawcy lub potwierdzony w inny sposób akceptowany przez system CEIDG, umożliwiający jednoznaczną identyfikację osoby składającej wniosek i czas złożenia wniosku. Nie może być podpisany przez pełnomocnika.

Jeżeli wniosek złożony online będzie źle wypełniony, system poinformuje Cię o tym niezwłocznie na podany adres email. W przypadku błędów na formularzu złożonym w gminie, wezwie Cię ona do skorygowania lub uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni roboczych.

Trzy pierwsze sposoby rejestracji realizowane są nadal systemem "jednego okienka", który obowiązywał już od marca 2009 roku. ZERO OKIENKA dotyczy więc wyłącznie czwartego sposobu rejestracji firmy. Jest on niewątpliwie najbardziej nowoczesny i efektowny, szczególnie w prezentacjach w mediach i z mównicy sejmowej. Ma jednak kilka cech trudnych do zaakceptowania przez kandydata na przedsiębiorcę.

Wniosek o wpis działalności gospodarczej przesyłany do CEIDG internetem musi być opatrzony podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. W pierwszym przypadku wymaga to wcześniejszego wykupienia tegoż certyfikatu za kilkaset zł w jednej z kilku firm, które oferują w Polsce taką usługę. W drugim przypadku konieczne jest założenie w urzędzie (najczęściej będzie to urząd skarbowy) swojego zaufanego profilu - konieczna wizyta osobista. Założenie zaufanego profilu oznacza z kolei, że jesteś jak na widelcu dla całej krajowej administracji, co dla administracji jest niezwykle korzystne, ale dla Ciebie może się kojarzyć z nielubianą nadmierną inwigilacją. Oznacza to np. zbyt szybkie (bo mailowe) otrzymywanie niekorzystnych rozstrzygnięć, które wolałbyś przez dwa tygodnie nie otrzymać.

Więcej informacji na temat bezpiecznego podpisu elektronicznego i podpisu ePUAP znajdziesz w rozdziale "Do urzędu przez internet. E-deklaracje".

Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej CEIDG jest spisem przedsiębiorców będących osobami fizycznymi i działających na terenie Polski. Spis prowadzony jest w systemie teleinformatycznym przez ministra gospodarki, na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jeżeli wybierzesz działalność w formie spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej) lub spółki kapitałowej (z o.o. lub akcyjnej) rejestracji dokonujesz w KRS - Krajowym Rejestrze Sądowym działającym przy sądzie rejonowym właściwym ze względu na siedzibę Twojej spółki.

CEIDG rozpoczęła działalność 1 lipca 2011 roku. W okresie 1.07 - 31.12.2011 dotychczasowe organy ewidencyjne - urzędy gminne miały obowiązek przenieść wpisy wszystkich przedsiębiorców do CEIDG. Organy ewidencjonujące działalność koncesjonowaną mają czas na przeniesienie danych do CEIDG do 30.06.2012 r.

Z dniem przeniesienia danych przedsiębiorcy do CEIDG wójt, burmistrz lub prezydent miasta przestają być organem ewidencyjnym dla takiego przedsiębiorcy. Dla noworejestrujących się przedsiębiorców nie są oni już takim organem od 1 lipca 2011 r.

Niezależnie od ilości firm jednoosobowych i spółek cywilnych zakładanych w różnych miejscowościach (także tych wymagających wydania koncesji lub zezwolenia) osoba fizyczna dokonuje w CEIDG jednego łącznego zgłoszenia, niezależnie od sposobu złożenia, czy też przesłania wniosku. W zgłoszeniu wymienia wszystkie rodzaje działalności jakie zamierza wykonywać zarówno samodzielnie i jako wspólnik spółek cywilnych, a także wszystkie adresy (nawet w najbardziej odległych województwach), pod którymi te działalności będzie prowadzić. Jeżeli zamierza uruchomić później jakąkolwiek inną działalność, zobowiązana jest dokonać aktualizacji zgłoszenia, poprzez złożenie kolejnego wniosku uwzględniającego planowane zmiany.

Spółka cywilna zgodnie z kodeksem cywilnym nie jest przedsiębiorcą2 i w związku z tym nie podlega jako spółka odrębnemu, własnemu wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej. Przedsiębiorcami są jej wspólnicy, którzy, każdy oddzielnie, rejestrują swoją działalność w CEIDG. Po dokonaniu własnej rejestracji wspólnicy dokonują odrębnych zgłoszeń (każdy siebie) do ubezpieczeń społecznych, wspólnego zgłoszenia spółki cywilnej do urzędu statystycznego (REGON), ZUS (płatnik składek za pracowników) i urzędu skarbowego na druku NIP-2 (NIP spółki i ew. zgłoszenie spółki VAT-R). Dopiero wtedy wspólnicy zgłaszają do CEIDG fakt zawiązania spółki cywilnej, składając kolejny CEDG-1 i wybierając opcję "o zmianę wpisu".

Prowadząc własną działalność gospodarczą i jednocześnie działając w jednej lub kilku spółkach cywilnych możesz dla każdej z tych działalności przyjąć inną formę opodatkowania. Wtedy wybór tej formy w rubryce nr 18 wniosku dotyczy wyłącznie działalności samodzielnej.

Jeżeli działalność w spółce jest jedyną działalnością wspólnika, wpisuje on we wniosku przyjęte przez siebie zasady opodatkowania dochodu uzyskanego w spółce. Oczywiście musi to być zgrane z pozostałymi wspólnikami, np. wszyscy wspólnicy deklarują ryczałt lub kartę podatkową. Jeśli jednak wszyscy przyjmą zasady ogólne, jeden może wybrać opodatkowanie wg skali, inny stawką liniową.

Przesłanie internetem wniosku do CEIDG lub złożenie w urzędzie gminy (miasta, dzielnicy) wniosku o wpis do CEIDG oznacza, że już z chwilą jego złożenia (lub od późniejszego dnia określonego we wniosku) JESTEŚ PRZEDSIĘBIORCĄ i już w dniu złożenia wniosku (lub w dniu określonym we wniosku) możesz rozpocząć działalność gospodarczą. Rejestracja w CEIDG jest wolna od opłat.

Wpis do CEIDG dokonywany jest nie później niż następnego dnia po złożeniu wniosku, pod warunkiem jego poprawności. Potwierdzenie przyjęcia wniosku lub informację o błędach, które musisz poprawić otrzymujesz mailem.

Zaświadczeniem o wpisie jest wydruk ze strony internetowej CEIDG. Wejdź na stronę www.ceidg.gov.pl, przejdź do Wyszukiwarki przedsiębiorców, wpisz nazwę, NIP lub REGON firmy, otwórz wpis i wybierz opcję Drukuj/Pobierz PDF.

Na wydruku znajduje się także kod kreskowy. Jeżeli zainstalujesz w komórce aplikację do czytania kodów kreskowych, możesz go w każdej chwili odczytać komórką i obejrzeć na ekranie komórki aktualny wpis. Oznacza to, że mając wcześniejszy wydruk kontrahenta z Pcimia w każdej chwili i w każdym miejscu, przy pomocy komórki, możesz sprawdzić jego aktualny wpis w CEIDG bez potrzeby zasiadania do komputera. Wpis taki jest dostępny dla wszystkich, a więc organa administracji publicznej tez mają do niego dostęp i nie mają prawa domagać się od przedsiębiorcy okazywania lub dołączania takiego zaświadczenia w formie papierowej.

W zakresie danych objętych wnioskiem CEIDG korzysta z informacji zawartych w innych rejestrach publicznych dostępnych w formie elektronicznej, szczególnie w celu weryfikacji danych wpisanych do CEIDG. Następuje sprawdzenie, wzajemna wymiana i uzupełnienie informacji zawartych w tych rejestrach.

CEIDG to także informacja. Dane ewidencyjne zawarte we wniosku powinny być jawne i nie podlegać ochronie danych osobowych. Każda zainteresowana osoba po wpisaniu nazwy, NIP-u, nazwiska uzyskuje dane wskazanego przedsiębiorcy. Nie są to niestety tak pełne dane jak uzyskiwane dotychczas z urzędu gminnego. CEIDG utajnia PESEL przedsiębiorcy i jego adres zamieszkania (jeżeli jest inny od adresu firmy). To praktycznie uniemożliwia wszelkie czynności windykacyjne w stosunku do dłużników, którzy zlikwidowali firmę. Rozpływają się oni w sinej mgle.

Wniosek zintegrowany składa się z części głównej CEIDG-1 oraz części CEIDG-MW (dodatkowe miejsca wykonywania działalności), CEIDG-RB (informacja o rachunkach bankowych) i CEIDG-RD (pozostałe rodzaje wykonywanej działalności gospodarczej - w części głównej wniosku mieści się ich 9), CEIDG-SC (udział w spółkach cywilnych), CEIDG-PN (udzielone pełnomocnictwa). W każdym przypadku musi być wypełniona część CEIDG-1. Formularze części MW, RB, RD, SC i PN wypełniać i składać należy tylko w miarę takiej potrzeby).

W zakresie danych ewidencyjnych kandydat na przedsiębiorcę zobowiązany jest podać:

nazwisko, nazwisko rodowe, imiona, imiona rodziców, miejsce i datę urodzenia, numer PESEL, o ile taki posiada, numer NIP, o ile taki posiada, numer REGON, o ile taki posiada, informacja o obywatelstwie polskim i ew. innych obywatelstwach, miejsce zamieszkania (miejscowość) i adres zamieszkania i zameldowania przedsiębiorcy, adres do doręczeń korespondencji, a jeżeli stale wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - również wskazanie tego miejsca oraz adresu zakładu głównego, oddziału lub innego miejsca, firmę (nazwę) przedsiębiorcy obowiązkowo zawierającą jego imię i nazwisko oraz nazwę skróconą firmy, telefon, fax, oraz adres poczty internetowej i strony www, jeżeli takie posiada i zgłosi do CEIDG, datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, określenie przedmiotu wykonywanej działalności gospodarczej zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD 2007), osobno dla każdego miejsca wykonywania działalności. Nie ma ograniczeń co do ilości wymienionych numerów PKD. Można wymieniać także takie, które będą firmie przydatne w przyszłości. dane dla KRUS/ZUS, informacja o zawieszeniu, wznowieniu lub zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej, wybór formy opodatkowania - dotyczyć będzie wyłącznie działalności faktycznie wykonywanych i obowiązywać będzie co najmniej do końca roku, informacja o istnieniu bądź ustaniu małżeńskiej wspólnoty majątkowej, nr identyfikacji podatkowej NIP oraz nr REGON spółek cywilnych, jeżeli przedsiębiorca zawarł umowy takich spółek, dane pełnomocnika upoważnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy, wskazanie zakresu spraw objętych pełnomocnictwem. Ten wpis nie stanowi ustanowienia pełnomocnictwa, jest jedynie informacją o zakresie już udzielonego pełnomocnictwa i będzie aktywny od 1 stycznia 2012 roku.

Kolejne dane wymienione poniżej zostaną przeniesione do CEIDG automatycznie z innych rejestrów elektronicznych:

informacja o ograniczeniu lub utracie zdolności do czynności prawnych oraz ustanowieniu kurateli lub opieki, informacja o ogłoszeniu upadłości z możliwością układu, o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika i zakończeniu tego postępowania, informacja o wszczęciu postępowania naprawczego, informacja o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej, informacja o zakazie wykonywania określonego zawodu, jeżeli jego wykonywanie wymaga wpisu do CEIDG, informacja o zakazie prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub z opieka nad nimi, informacja o wykreśleniu wpisu do CEIDG.

Wniosek papierowy powinien być wypełniony komputerowo, maszynowo lub długopisem, pismem wyraźnym i bez skreśleń, ponieważ wniosku z poprawkami nie przyjmą ZUS i NUS. W przypadku pomyłki nie trzeba jednak wypełniać wniosku od nowa. Wystarczy dołączenie korekty na druku CEIDG-POPR, gdzie wskażesz numer formularza, numer rubryki i numer pomylonego pola oraz podasz poprawną treść tego pola.

Wniosek w wersji elektronicznej dostępny jest do wypełnienia na stronie www.firma.gov.pl, www.prod.ceidg.gov.pl, www.mg.gov.pl i na stronach wielu firm prywatnych, pośredniczących w załatwianiu rejestracji.

Wszelkie zmiany zakresu działania, zmiany adresów siedziby lub oddziałów, zmiany nazwy lub innych elementów wymienionych w zgłoszeniu wymagają w każdym takim przypadku aktualizacji wpisu, poprzez złożenie kolejnego wniosku CEIDG-1. Jeżeli w momencie składania wniosku nie masz jeszcze konta bankowego, po założeniu konta ponownie składasz CEIDG-1 jako zgłoszenie zmiany. Na zawiadomienie o zmianach stanu faktycznego i prawnego masz 7 dni od zaistnienia zmiany.

W rubryce 01 (Rodzaj wniosku) możesz jednocześnie wskazać dwa wybrane pola:

pole 1 i 3 - wpis do CEIDG i jednoczesne zawieszenie działalności; pole 2 i 3 - zmiana wpisu i zawieszenie działalności;

Zanim przejdziemy do dalszych rozważań chciałbym Cię przestrzec. Pamiętaj, że własna firma to idealna maszynka do produkcji kosztów. Zanim cokolwiek sprzedasz, już płacisz składki ZUS za siebie, pracowników i osoby współpracujące, wynagrodzenia, czynsz za lokal, podatki od wynagrodzeń.

Ustawą z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne1, wielokrotnie nowelizowaną, uregulowane zostały zasady opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i opodatkowania wg karty podatkowej w stosunku do osób:

prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, wykonujących osobiście niektóre wolne zawody: lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny. Warunkiem opodatkowania ryczałtem lub wg karty podatkowej jest wykonywanie tej działalności osobiście, wyłącznie na rzecz osób fizycznych, bez pośrednictwa instytucji, spółek i przedsiębiorców oraz bez zatrudniania na podstawie jakichkolwiek umów osób wykonujących czynności związane z istotą danego zawodu2, będących osobami duchownymi, osiągających przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze wszelkich składników majątkowych (ruchomych i nieruchomych), także lokali i nieruchomości ale wyłącznie w tzw. najmie prywatnym, nie związanym z Twoją działalnością gospodarczą.

Ryczałtem mogą być opodatkowane także przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy rzeczy ruchomych będących składnikami majątkowymi firmy, uzyskiwane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ale z wyłączeniem najmu nieruchomości będących składnikiem majątkowym firmy3.

Dwie pierwsze grupy obejmują także wspólników spółek cywilnych i jawnych, o ile żaden ze wspólników nie jest osobą prawną.

1. Kto może być ryczałtowcem

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych uregulowany został w rozdziale 2 powołanej wyżej ustawy oraz dodatkowo w trzech rozporządzeniach min. finansów z 17 grudnia 2002 r.4

W bieżącym roku, na swój wniosek złożony w urzędzie skarbowym w terminie do 20 stycznia możesz być ryczałtowcem z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli w roku ubiegłym:

przychód Twojej firmy nie przekroczył równowartości 150 000 euro, przychód Twojej spółki nie przekroczył (łącznie dla wszystkich wspólników) 150 000 euro, opodatkowany byłeś wg karty podatkowej lub przez część roku wg karty podatkowej, a przez pozostały okres na zasadach ogólnych (księga p. i r.), o ile łączny przychód za cały rok nie był większy od równowartości 150 000 euro. Z okresu karty podatkowej uwzględniasz tylko przychód potwierdzony wystawionymi fakturami i rachunkami, natomiast z okresu księgi p. i r. cały przychód wykazany w księdze5, w firmie nowouruchomionej w roku 2012 Ty lub wspólnicy Twojej spółki możecie być opodatkowani ryczałtem, jeżeli wybierzecie taką formę opodatkowania nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

W pierwszym przypadku limit dotyczy zsumowanych przychodów wszystkich Twoich firm jednoosobowych. W drugim, dotyczy on oddzielnie przychodu każdej ze spółek. Nie jest ważne, ilu spółek jesteś współwłaścicielem i jaki byłby łączny przychód przypadający na Ciebie.

Jeżeli działalność rozpoczynasz w trakcie roku, zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem składasz w urzędzie właściwym dla swojego miejsca zamieszkania, na 1 dzień przed rozpoczęciem działalności, nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. W spółkach zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem składają wszyscy wspólnicy, każdy w urzędzie właściwym dla jego miejsca zamieszkania.

Jeżeli w trakcie roku Twój przychód przekroczy równowartość 150 000 euro, zobowiązuje Cię to do przejścia na opodatkowanie na zasadach ogólnych od początku następnego roku podatkowego. Do końca roku, w którym przekroczyłeś limit, pozostajesz na opodatkowaniu ryczałtowym.

Ryczałtowiec nie musi co rok deklarować wybranej formy opodatkowania. Jeżeli w kolejnym roku do 20 stycznia nie wybierzesz innej formy opodatkowania urząd domniemywa, że nadal chcesz być opodatkowany ryczałtem.

Małżonkowie (oraz osoby samotne wychowujące dzieci) nie mają prawa do wspólnego opodatkowania pozostałych dochodów, od których płacą podatek wg zasad ogólnych, jeżeli choć jedno z nich podlega pod przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku od niektórych przychodów6. Wyłączenia tego nie stosuje się, jeżeli ryczałt dotyczy tylko opodatkowania przychodów z najmu nie będącego działalnością gospodarczą.

O ile w roku poprzednim, prócz prowadzenia własnej firmy, byłeś również współwłaścicielem spółki cywilnej lub jawnej i w bieżącym roku zarówno w firmie jednoosobowej, jak i w spółkach wybrałeś opodatkowanie ryczałtem - płacisz odrębny ryczałt z każdej z tych działalności, których ubiegłoroczny obrót był mniejszy od równowartości 150 000 euro. Działalności, z których przychód w ubiegłym roku był wyższy, w bieżącym roku będą opodatkowane na zasadach ogólnych. Może się więc zdarzyć, że w firmie jednoosobowej płacisz podatek dochodowy ryczałtem, a w spółce - na podstawie księgi przychodów i rozchodów lub odwrotnie.

Pamiętaj, że jeżeli prowadzisz jednoosobowo kilka firm (sklep, transport, agencja usługowa), jest to jedna działalność.

W spółce płacisz podatek tylko od przypadającej na Ciebie części przychodu. Wynika to z zapisu w umowie spółki, a jeżeli takiego nie ma, przyjmuje się równy podział przychodu pomiędzy wspólników. Tą samą zasadę podziału stosuje się do ewentualnych ulg podatkowych udzielonych spółce (np. w spłacie podatku VAT), natomiast pomoc publiczna "de minimis" polegająca np. na umorzeniu lub odroczeniu podatku dochodowego, udzielana jest przedsiębiorcy. Oznacza to obniżenie kwoty ryczałtu tylko dla tego wspólnika.

Z podatku dochodowego (a więc i z ryczałtu) zwolnione są następujące przychody:

z tytułu wynajmu osobom przebywającym na wypoczynku do 5 pokoi gościnnych wraz z wyżywieniem, znajdujących się w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym; osoba prowadząca wynajem nie musi być rolnikiem ani też właścicielem tego gospodarstwa, wystarczy, że ma prawo dysponowania tym budynkiem; położenie gospodarstwa w granicach miasta, budynek mieszkalny na wsi, ale nie wchodzący w skład gospodarstwa, pokoje usytuowane w budynku niemieszkalnym wykluczają ze zwolnienia z podatku dochodowego, przychody pochodzące z międzypaństwowych instytucji finansowych lub ze środków przyznanych przez rządy obcych państw, na podstawie umów zawartych z nimi przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, a także odsetki od tych przychodów, dotacje, subwencje i dopłaty otrzymane z PFRON przez zakłady pracy chronionej, dochody z działalności gospodarczej z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, w zakresie i na zasadach określonych w odpowiedniej ustawie.

2. Wyłączenia z ryczałtu

Nie podlegasz przepisom rozdziału 2 ustawy o ryczałcie, czyli nie możesz być ryczałtowcem, jeśli:

1. prowadzisz działalność opodatkowaną w formie karty podatkowej, chyba że sam zdecydujesz się przejść na opodatkowanie ryczałtem,

2. korzystasz z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego,

3. osiągasz w całości lub w części przychody z tytułu7:

a) prowadzenia aptek, lombardów, kantorów,

b) prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie wolnych zawodów, które nie uzyskały w ustawie prawa opodatkowania ryczałtem,

c) prowadzenia działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,

d) wytwarzania wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,

e) świadczenia usług wymienionych w zał. nr 2 do ustawy, w tym:

usług objętych w PKW i U grupowaniem "Budynki mieszkalne" (41.00.10.0) i "Budynki niemieszkalne (41.00.20.0), usług ogólnobudowlanych z zakresu infrastruktury w ramach projektów inwestycyjnych realizowanych na własny rachunek, usług wynajmowania nieruchomości będących składnikiem majątkowym firmy (także podnajem niewykorzystanej części nieruchomości, którą użytkujesz w działalności na zasadzie najmu), usług reklamowych (w tym najem miejsca, powierzchni pod cudzą reklamę), usług pośrednictwa finansowego, usług pośrednictwa w sprzedaży hurtowej towarów o symbolach PKW i U 46.12, 46.14, 46.18 i 46.19, usług prawniczych, rachunkowo-księgowych, architektoniczno-inżynierskich, detektywistycznych, agencji informacyjnych, usług licencyjnych związanych z nabywaniem praw do książek, broszur, map, baz danych (adresowych, telefonicznych), pozostałych wyrobów drukowanych, gier i programów komputerowych, filmów, wideo, nagrań dźwiękowych i muzycznych, usług pozostałych indywidualnych, gdzie indziej nie sklasyfikowanych (PKWiU 96.09. opieka nad zwierzętami domowymi, usługi towarzyskie, usługi samoobsługowych maszyn na monety oraz pozostałe różne usługi, np. biur matrymonialnych, wróżbitów, astrologów).

4. podjąłeś wykonywanie działalności w trakcie roku podatkowego po zmianie działalności wykonywanej:

samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem, w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną przez jednego lub każdego z małżonków, samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka, jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach. Wymienione zmiany formy działalności dokonane w trakcie roku podatkowego nie stanowią rozpoczęcia nowej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak dokonane one zostaną w kolejnym roku podatkowym nie wyłącza to możliwości opodatkowania ich ryczałtem.

5. podjąłeś działalność samodzielnie lub w ramach spółki w zakresie usług, które dotychczas wykonywałeś Ty lub wspólnik na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczego stosunku pracy. Jeżeli zakres Twojej obecnej działalności pokrywa się z czynnościami wykonywanymi uprzednio przez Ciebie lub wspólnika, ryczałtowcem będziesz tylko wtedy, jeżeli nie będziesz prowadzić współpracy z dotychczasowym pracodawcą - Twoje oświadczenie o wyborze opodatkowania ryczałtem jest jednocześnie oświadczeniem, że nie będzie takiej współpracy. Z chwilą wystawienia pierwszej faktury na rzecz byłego lub obecnego Twojego pracodawcy (lub pracodawcy Twojego wspólnika) z tytułu sprzedaży materiałów, wyrobów lub świadczenia usług, tracisz prawo do ryczałtu i do końca roku zobowiązany jesteś rozliczać się wg skali podatkowej. Dotyczy to również przypadku, gdy w roku ubiegłym nie uzyskałeś z tego źródła przychodu. Oznacza to, że z byłym pracodawcą możesz współpracować, ale z opodatkowaniem dochodów wg skali podatkowej. Ryczałt możesz wybrać dopiero po upływie dwóch lat kalendarzowych od rozwiązania umowy (co najmniej po 13 miesiącach).

Jeżeli w zakresie działalności Twojej firmy nie ma czynności, które wykonywałeś (Ty lub Twój wspólnik) z tytułu umowy o pracę, możesz być na ryczałcie. Były zaopatrzeniowiec nie może wiec być ryczałtowcem, jeżeli teraz dostarcza byłemu pracodawcy materiały czy towary handlowe. Były spawacz może natomiast być ryczałtowcem świadcząc byłemu pracodawcy usługi transportowe, pod warunkiem że w zakresie działalności swojej firmy nie wpisał z rozpędu usług spawalniczych.

Możliwa jest również sytuacja, że ryczałtowiec rozszerza swoją działalność w ciągu roku o jedną z działalności wymienionych w punktach a-e. Przechodzi wtedy na opodatkowanie na zasadach ogólnych poczynając od dnia, w którym uzyskał przychód z tej działalności. W tym samym dniu ma obowiązek zaprowadzenia księgi przychodów i rozchodów, w której rozliczać będzie przychód uzyskany od tego dnia do końca roku podatkowego. Jest to jedyny sposób na wycofanie się z opodatkowania ryczałtem w trakcie roku, jeżeli stwierdzisz że ryczałt Ci nie odpowiada. Niestety, w takiej sytuacji nie będziesz mógł wybrać opodatkowania liniowego (brak zgłoszenia do 20 stycznia) i obowiązywać Cię będzie do końca roku opodatkowanie wg skali.

Dla zakwalifikowania się do grupy ryczałtowców decydująca jest kwota przychodu ubiegłorocznego. O wyłączeniu z tej grupy decyduje natomiast fakt wykonywania w bieżącym roku działalności wymienionych w punktach a - e, nawet jeżeli stanowią one niewielki fragment Twojej tegorocznej działalności, I jest obojętne, czy działalność tę prowadzisz w ramach jednej czy też kilku Twoich firm jednoosobowych.

Podkreślam to jeszcze raz - chodzi o tegoroczną działalność. Fakt wykonywania jej w roku ubiegłym nie ma tu znaczenia. Pamiętaj jednak, że w działalności gospodarczej o przypisaniu sprzedaży do danego roku podatkowego decyduje data wystawienia faktury (przychód należny). Nie jest tu ważny moment zapłaty - należność możesz otrzymać nawet w roku następnym.

3. Stawki ryczałtu

od przychodów ewidencjonowanych wynoszą:

20% z działalności w wolnych zawodach, dla których dopuszczone zostało opodatkowanie ryczałtem: lekarzy, lekarzy stomatologów, lekarzy weterynarii, techników dentystycznych, felczerów, położne, pielęgniarki, tłumaczy oraz nauczycieli w zakresie udzielania korepetycji, w ramach działalności wykonywanej osobiście, wyłącznie bezpośrednio na rzecz osób fizycznych. 17%

1. ZANIM USIĄDZIESZ DO KSIĘGI

musisz wiedzieć, że podstawową formą opodatkowania działalności gospodarczej są tzw. zasady ogólne, a przychód uzyskany w wyniku tej działalności opodatkowany jest zgodnie z wyborem podatnika albo wg progresywnej skali podatkowej 18-32%2,albo wg jednolitej stawki 19% (podatek liniowy).

1. Kto i za co płaci

Przystąpienie Polski do Wspólnoty Europejskiej spowodowało, że z dniem 1 maja 2004 roku nastąpiły ogromne zmiany w rozliczaniu obrotu towarami i usługami pomiędzy Polską i pozostałymi państwami członkowskimi Wspólnoty. Eksport i import dotyczy teraz wyłącznie handlu z państwami spoza Wspólnoty, a sprzedaż i kupno towarów i usług wykraczająca poza granice kraju, ale obejmująca kraje Wspólnoty nazywa się obecnie wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów (WNT) i wewnątrzwspólnotową dostawą towarów (WDT).

W rozpoczętej w dniu 1 stycznia 1999 roku reformie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych przyjęta została zasada, że nie może ona zwiększyć dotychczasowych obciążeń ani pracowników ani pracodawców. Wręcz przeciwnie, dla osób wysoko zarabiających reforma przyniosła znaczne obniżenie obciążeń składkowych.

1. ROZLICZANIE ZALICZEK MIESIĘCZNYCH (KWARTALNYCH)

Jeśli prowadzisz podatkową księgę przychodów i rozchodów (również księgi rachunkowe) lub/i osiągasz inne przychody poza działalnością gospodarczą, opodatkowane wg zasad ogólnych, ale bez pośrednictwa płatnika (np. czynsz z najmu, dzierżawy), zobowiązany jesteś do samodzielnego obliczenia należnej miesięcznej (kwartalnej) zaliczki na swój osobisty podatek dochodowy i wpłaty jej na konto właściwego urzędu skarbowego, do dnia 20 następnego miesiąca po zakończeniu rozliczanego miesiąca (kwartału).

 

Służby podatkowe na całym świecie nie są kochane przez podatników. Nikt nie lubi płacić podatków. Ale w systemie, który zafundowano nam ponad pół wieku temu, od początku zakodowane było niszczenie wszelkiej inicjatywy osobistej obywateli. Słowa takie jak zysk, dochód stały się określeniami wstydliwymi. Kolejne zielone światła, nawet jeżeli pomysłodawcy w chwili ich zapalania mieli szczere intencje, stawały się szybko tylko okazją do wyłapywania następnych frajerów, którzy nieopatrznie ujawnili swoje zasoby.

Jak w każdym chorym systemie powstawały też i fortuny, głównie na bazie rozplenionego łapownictwa. Ta nienormalna sytuacja stworzyła układ, który na nieszczęście naszego kraju wlecze się za nami do tej pory. Właściciel firmy, wiedząc, że fiskus i tak każe mu zapłacić trzy razy większy podatek niż wynikało to z zeznania, wykazywał trzy razy mniejszy dochód. Niestety, w skrajnych przypadkach i to zawodziło. Podatnik niszczony był kompleksowo, do dna.

Po kolejnych odwilżach, a szczególnie w okresie pseudoreformy końca lat 80. coraz częściej odzywały się głosy - dajcie uczciwie zarobić i uczciwie płacić podatki.

Pamiętasz słowo "domiar"? Synonim klęski życiowej prywatnej inicjatywy zniknął ze słownictwa fiskusa już w końcu lat 70. Zniknęło słowo, a nie operacja tym słowem określana.

Dziś sytuacja powoli się zmienia

Podatek VAT, który zastąpił powszechnie krytykowany podatek obrotowy1, początkowo miał zasady na tyle czytelne i akceptowane przez ogół przedsiębiorców, że jego wprowadzenie przeszło zupełnie bez bólu.

Podatek dochodowy powoli maleje i staje się akceptowany przez przedsiębiorców. Pierwszym poważnym krokiem było wprowadzenie podatku liniowego 19% dla przedsiębiorstw. Podatek dochodowy w swojej wersji progresywnej od 1 stycznia 2009 roku ma tylko dwie stawki 18% i 32%. Praktycznie, przy dochodach rzędu 7000 zł miesięcznie wynosi on 17%, a przy dość wysokich dochodach 20 000 zł miesięcznie - około 27%.

Również wśród chandryczących się niezmiennie elit politycznych pojawili się ludzie nieco mniej zajmujący się swoimi karierami politycznymi, a trochę tym, do czego głównie zostali powołani, to znaczy do porządkowania i unowocześniania naszego systemu zarządzania gospodarką.

Także w urzędach skarbowych jest co raz lepiej. Po wpadkach służb skarbowych z Optimusem i JTT, po kolejnych zmianach Ordynacji podatkowej i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w służbach skarbowych zaczęli pojawiać się ludzie młodzi, o zupełnie innej mentalności niż wielu ich poprzedników. Jest co raz więcej sygnałów od przedsiębiorców, że w urzędach spotyka ich uśmiech i utrzymana w rozsądnych granicach życzliwość. Nie ma mowy oczywiście o jakiejkolwiek pobłażliwości dla faktycznych nieprawidłowości, ale niezamierzony błąd pozostaje błędem, a nie staje się natychmiast przestępstwem czy wykroczeniem skarbowym i powodem do wyżywania się na podatniku.

Wydaje się, że wszystko jest na nieco wprawdzie wyboistej drodze do normalności.

1. ORDYNACJA PODATKOWA

weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Nazywa się ją często konstytucją podatkową. Ordynacja od czasu jej uchwalenia była już wielokrotnie nowelizowana. Poniżej prezentowane są najważniejsze zmiany wprowadzone w ostatnich latach. Na pierwszym miejscu HIT-2009 -wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowych, o co walczyło kilka pokoleń podatników. Temat jest tak ważny, że cały ten rozdział Ordynacji przytaczam w wersji oryginalnej:

 

VAT - Limit zwolnienia z VAT w roku 2012 - 150 000 zł. VAT - Limit wyłączenia z VAT wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów - 50 000 zł.

TABELA PODATKU DOCHODOWEGO

TABELA PODATKOWA RYCZAŁTOWCA

 

Wzór nr 1 - Zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej CEIDG-1

Wzór nr 2 - Zawiadomienie o wyborze formy opodatkowania

Wzór nr 3 - Ewidencja przychodów - ryczałt

Wzór nr 4 - Zestawienie dowodów sprzedaży dziennej - 4 warianty

Wzór nr 5 - Dzienne zestawienie sprzedaży nie udokumentowanej - 2 warianty

Wzór nr 6 - Uproszczona ewidencja sprzedaży VAT

Wzór nr 6a - Ewidencja sprzedaży VAT marża

Wzór nr 7 - Miesięczne zestawienie przychodów

Wzór nr 8 - Dowód wewnętrzny

Wzór nr 9 - Ewidencja zakupu VAT

Wzór nr 10 - Ewidencja sprzedaży VAT

Wzór nr 11 - Opis dostawy

Wzór nr 12 - Dowód przesunięcia

Wzór nr 13 - Ewidencja przebiegu pojazdu

Wzór nr 14 - Zestawienie wydatków samochodowych

Wzór nr 15 - Spis z natury (remanent)

Wzór nr 16 - Ewidencja wyposażenia

Wzór nr 17 - Ewidencja środków trwałych

Wzór nr 18 - Ryczałt - wykaz środków trwałych

Wzór nr 19a - Ewidencja lombardu

Wzór nr 19b - Ewidencja kantoru

Wzór nr 19c - Ewidencja kupna i sprzedaży złota i platyny

Wzór nr 20 - PIT-2

Wzór nr 21 - Karta przychodów pracownika

Wzór nr 22 - PIT-12

Wzór nr 23 - Kwestionariusz osobowy

Wzór nr 24 - Umowa o pracę

Wzór nr 25 - Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem

Wzór nr 26 - Rozwiązanie umowy o pracę ze skróconym okresem wypowiedzenia

Wzór nr 27 - Wypowiedzenie warunków umowy o pracę

Wzór nr 28 - Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

Wzór nr 29 - Umowa zlecenia

Wzór nr 30 - Umowa o dzieło

Wzór nr 31 - Umowa dzierżawy

Wzór nr 32 - Umowa użyczenia

To już XXIV wydanie "ABC small business'u". Od pierwszego wydania w roku 1992 poradnik urósł od 120 do 490 stron. Średnio przyrastał więc o 22% rocznie. Można zaryzykować twierdzenie, że przez te lata nasz system podatkowy w takim właśnie tempie ulegał skomplikowaniu. I to przy głoszonych jednocześnie deklaracjach polityków, że tym razem będzie już prościej, czytelniej i przyjaźniej dla przedsiębiorców.

Do końca roku 2011 wprowadzonych zostało prawie 130 większych i mniejszych nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 1991 roku. Jest to ponad sześć zmian każdego roku.

Swoistym chichotem historii przedsiębiorczości można nazwać fakt, że:

najbardziej liberalną, przełomową ustawę o działalności gospodarczej wprowadził ostatni premier PRL, wraz ze swoim ministrem-przedsiębiorcą, podatek liniowy dla przedsiębiorców przeforsował premier z lewicy i to tej związanej z lewicowym betonem, obniżkę podatku dochodowego dla osób fizycznych i drobnych przedsiębiorców, spłaszczenie skali podatkowej i dwukrotną podwyżkę pierwszego (i już tylko jednego) progu podatkowego, oraz obniżkę składki rentowej zafundował nam antyliberalny premier z prawicy.

A ci, którzy podobno najlepiej są do tego przygotowani, od czasu objęciu władzy liczą, liczą i dochodzą do wniosku, że w tym momencie nie stać nas na zbyt radykalne zmiany systemu. W tym właśnie duchu obecna koalicja na przełomie lat 2008/2011 nie wprowadziła żadnych zasadniczych reform, akceptując tylko zmiany już wcześniej przyjęte i porządkując trochę obowiązujące ustawodawstwo.

W dodatku kryzys światowy świetnie tłumaczy rząd z braku większych reform i z podnoszenia podatków, czyli z działań całkowicie przeciwstawnych do głoszonego wcześniej programu wyborczego. Rozumiem uwarunkowania zewnętrzne, dlatego moja opinia jest wywarzona.

Ale proszę pamiętać Panie Premierze, że największym z grzechów wobec ludzi, którzy na Pana postawili, jest grzech zaniechania. Tego wyborcy mogą Panu nie wybaczyć!!!

Najbardziej znaczącą bez wątpienia zmianą jaka nas spotkała w roku 2011 jest, na szczęście chyba okresowa, podwyżka podatku VAT o 1 punkt procentowy. Piszę "chyba", bo rząd zastrzega się, że w skrajnie niekorzystnych realiach okres ten może być przedłużony, a stawka podstawowa podniesiona nawet do 25%. Od lutego 2012 roku dostajemy też podwyżkę składki rentowej o 2%.

W dalszym ciągu nawet nie drgnęło w sprawie zmiany przepisów ubezpieczenia chorobowego, wyjątkowo krzywdzących i upokarzających dla przedsiębiorców. Chodzi o odbieranie prawa do zasiłku chorobowego i to na miesiąc wstecz, z powodu jednodniowego spóźnienia z zapłatą składki chorobowej. Jakby tego było mało, przedsiębiorcy tracą także prawo do pomniejszenia składki ubezpieczenia społecznego za okres choroby, mimo że mają w ręku zwolnienie lekarskie. A potem jeszcze ewentualna 90-dniowa kwarantanna przed powrotem do pełnego ubezpieczenia chorobowego.

Panie Premierze, rozumiem, że poszczególne przepisy, np. o dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym przedsiębiorców, czy też o swoistej 90-dniowej kwarantannie w sprawie zasiłku chorobowego są, każdy z osobna, zgodne z konstytucją. Ale skutek zbiegu tych zgodnych z konstytucją przepisów jest dla przedsiębiorców upokarzający, a dla wielu, którzy zachorują w nieodpowiednim momencie, po prostu niszczący.

Cała nadzieja w nianiach. Moim marzeniem jest, by jakiś wysoki rangą polityczny VIP zatrudnił nianię do swojego dziecka i niania (przepraszam nianię) zachorowała. Za ubezpieczoną nianię składki płci teraz ZUS, ale ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i składkę musi zapłacić niania. To znaczy, potrąci ją z niani pensji i odprowadzi do ZUS jej pracodawca. Chciałbym bardzo zobaczyć, co niania zrobi ze swoim VIP-em, kiedy spóźni się on jeden dzień z zapłatą jej składki chorobowej, a ona z tego powodu utraci zasiłek chorobowy i to od poprzedniego miesiąca.

Jak wiadomo, jedno okienko do rejestracji działalności, wprowadzone w roku 2009 okazało się kompromitacją. Czas rejestracji w wielu przypadkach wydłużył się do kilku tygodni.

Nie zrażony tym rząd poszedł tym razem na całość i wprowadził "ZERO OKIENKA". Tym razem nie jest to już przeróbka, tylko całkowicie nowy Centralny Rejestr Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, który przejął kompetencje ewidencyjne od urzędów gminnych. "Jedno okienko" pozostało nadal w szczątkowej formie. Urzędy gminne nie prowadzą już ewidencji, ale dla wszystkich tych, którzy z jakiegoś powodu nie mogą lub nie potrafią przekazać wniosku CEIDG-1 drogą elektroniczną, pozostały okienkiem podawczym. Każda gmina, niezależnie od miejsca zamieszkania przedsiębiorcy, ma obowiązek przyjęcia wniosku i przekazania go internetem do CEIDG.

Drugą rewelacją jest S-24 - dwudziestoczterogodzinny system rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i to bez potrzeby udziału notariusza.

Obydwa systemy są imponujące i godne uwagi, choćby nawet na początku miały trochę szwankować.

Ja ze swej strony polecam Twojej uwadze formę prowadzenia działalności, która żadną nowością nie jest, ale jest odkrywana przez co raz większą rzeszę przedsiębiorców. Polecam ją od lat. Chodzi o spółkę komandytową, a przede wszystkim spółkę komandytowo-akcyjną. Ta pierwsza pozwala przyjąć na wspólników ludzi z gotówką, którzy nie będą zbytnio mieszać się do zarządzania spółką. Ta druga umożliwia wejście na giełdę i pozyskanie znacznych funduszy poprzez emisję akcji.

Obydwie formy gwarantują utrzymanie w Twoim ręku własności spółki oraz zapewniają jednokrotne opodatkowanie zarówno Twojego dochodu jak i dywidendy akcjonariuszy, każde wg stawki 19%, bo są to nadal spółki osobowe.

Wszystkie pozostałe zmiany przewidziane na rok 2012 są zmianami regulującymi, porządkującymi, na szczęście w większości korzystnymi dla podatników. Znajdziesz je wszystkie w tekście książki.

MARCUS