15 rowerowych krain na aktywny urlop w Polsce - Dariusz Jędrzejewski

Drawski Park Krajobrazowy utworzony w 1979 r. obejmuje najpiękniejszą i najbardziej zróżnicowaną krajobrazowo część Pojezierza Drawskiego. Urozmaiconą rzeźbę z głębokimi dolinami wypełnionymi jeziorami i korytami rzek nadał tym obszarom ustępujący lodowiec.

Na terenie parku jest blisko 60 jezior. Największe z nich to Drawsko, również jeden z największych akwenów całego Pojezierza Pomorskiego i drugie pod względem głębokości (80 m) jezioro w Polsce. Ma niezwykle urozmaiconą linię brzegową, rozczłonkowaną na pięć ramion; całkowita długość brzegów jeziora wynosi 74 km. Taflę urozmaicają wyspy, między innymi Bielawa, która ma powierzchnię 80 ha i jest piątą pod względem wielkości wyspą śródlądową w Polsce. Z Drawska wypływa rzeka Drawa - jeden z najpiękniejszych szlaków kajakowych na Pomorzu. Początek Szlaku Kajakowego im. ks. Kardynała Karola Wojtyły, nazwanego tak na pamiątkę spływów, które organizował tutaj dla młodzieży przyszły papież, znajduje się przy ruinach zamku w Starym Drawsku. Krainę jezior urozmaicają morenowe wzgórza osiągające ponad 200 m n.p.m. Ten zróżnicowany nizinny krajobraz jest stworzony do uprawiania aktywnej turystyki. Jeziora opanowali kajakarze i żeglarze, a ląd - turyści rowerowi. Jedni i drudzy mają do dyspozycji sieć szlaków i dobrze przygotowane na przyjęcie gości miejscowości turystyczne: Czaplinek i Złocieniec położone w południowej części parku oraz Poł­czyn-Zdrój na północy. Każda jest lokalnym węzłem turystycznych szlaków pieszych i rowerowych.

Czaplinek leży na przesmyku pomiędzy zatoką jeziora Drawsko a małym jeziorem Czaplino. Okolice miasta to dawne pogranicze polsko-pomorskie. Do połowy XVII w. trwała tu nieustanna walka o wpływy i kontrolę okolicy pomiędzy Polską a Brandenburgią. Czaplinek powstał jako osada służebna zamku w Starym Drawsku - siedziby templariuszy, a następnie joannitów. Joannici w wyniku zatargu z Brandenburgią sprzedali Czaplinek królowi Kazimierzowi Wielkiemu i oddali się pod jego opiekę. Niedługo potem Władysław Jagiełło wypędził joannitów za sprzeciwienie się władzy królewskiej, a w zamku w Starym Drawsku ustanowił starostwo. W wyniku potopu szwedzkiego Jan Kazimierz zmuszony był odstąpić Czaplinek i zamek Brandenburgii. Do Polski ziemie te powróciły w 1945 r. Centrum miasta tworzy zespół zabudowy z przełomu XIX i XX w. Najładniejszym jego fragmentem jest zadbany czworoboczny Rynek. Z trzech stron otaczają go stylowe kamieniczki. Pierzeję zachodnią zajmuje kościół św. Krzyża, dawniej ewangelicki. W pobliżu Rynku, otoczony ciasno kamieniczkami, wznosi się kościół Trójcy Świętej, zbudowany w XIV w. na ruinach zamku templariuszy. We wnętrzu znajduje się cenny rokokowy ołtarz tzw. baldachimowy pochodzący z okresu odbudowy w połowie XVIII w. Ozdobą miejskich brzegów jeziora Drawsko jest 2-kilometrowa promenada, łącząca kąpieliska i przystanie nad jeziorem. W Ośrodku Sportów Wodnych przy promenadzie możemy wypożyczyć sprzęt pływający lub skorzystać z rejsu statkiem po jeziorze i dotrzeć na Bielawę - położoną nieopodal wyspę. Do współczesnych atrakcji miasta należy Sławogród, rekonstrukcja średniowiecznego grodu słowiańskiego. W sezonie wakacyjnym codziennie można zobaczyć, jak w takim grodzie przypuszczalnie toczyło się kiedyś życie.

Na Rynku przy fontannie znajduje się główny węzeł szlaków rowerowych. Na szlak zapraszają ozdobne drogowskazy. Cztery pętle, dwie prowadzące na północ - niebieska Dolina Pięciu Jezior (47 km) i czerwona Kraina Zaklętego Trójkąta (45 km) - oraz dwie na południe - czarna Lobeliowe jezioro (33,5 km) i zielona Dobrzyca (45 km) - pozwalają na poznanie najpiękniejszych zakątków pod Czaplinkiem.

Ich okrężne trasy pokrywają się i krzyżują, umożliwiając planowanie nawet bardzo krótkich wycieczek za miasto. Jedna z najpiękniejszych wycieczek rowerowych prowadzi niebieskim szlakiem do Rezerwatu Przyrody Dolina Pięciu Jezior, leżącego w źródliskowym odcinku rzeki Drawy na północ od Czaplinka. Tereny te ze względu na ich ukształtowanie nazywa się Szwajcarią Połczyńską. Rezerwat obejmuje głęboką kilkukilometrową rynnę polodowcową o stromych zboczach porośniętą lasem bukowym z domieszką dębu, grabu pospolitego, sosny zwyczajnej, świerka pospolitego, brzozy brodawkowatej i modrzewia europejskiego. Drawa przepływa tu przez pięć małych jezior: Krzywe (Górne), Krąg (Okrągłe), Długie, Głębokie i Małe. Na trasie tego szlaku niedaleko Czaplinka leży Stare Drawsko, gdzie na wąskim przesmyku pomiędzy dwoma jeziorami - Drawskiem i Żerdnem - znajdują się ruiny zamku Drahim zbudowanego w XIV w. przez Kazimierza Wielkiego. Miejsce to przecina również czerwony szlak rowerowy, który ze Starego Drawska prowadzi wzdłuż brzegów jeziora Żerdno do malowniczej wsi Żerdno wtulonej w wysokie morenowe brzegi. Brukowana droga ze wsi poza szlakiem prowadzi na Spyczną Górę (203 m n.p.m.), jedno z najwyższych wzniesień morenowych w okolicy Czaplinka. Wieża widokowa zarosła już jednak drzewami, więc o wiele ładniejsze widoki rozciągają z pól przy drodze. Dalej szlak prowadzi w rejon rynny polodowcowej, w której leży jezioro Komorze. Przy wschodnim krańcu jeziora we wsi Rakowo szlak łączy się z wychodzącymi ze Szczecinka i Bornego Sulinowa. Szlaki czarny i zielony (Lobeliowe jezioro i Dobrzyca) prowadzą przez tereny położone na południe od Czaplinka już poza obszarem parku krajobrazowego.

Dłuższy zielony szlak wiedzie do źródeł Dobrzycy - rzeki, którą biegnie jeden z dzikich i malowniczych szlaków kajakowych. Szlak Dobrzyca podąża wzdłuż brzegów jezior Machliny Duże i Małe, skąd wypływa rzeka, umożliwiając spływ. Na jego trasie znajduje się również duże jezioro Nobliny o łagodnych brzegach.

Szlak czarny prowadzi nad ciąg mniejszych i większych jezior rynnowych w pobliżu Czaplinka. Najciekawsze z nich są leżące po sąsiedzku wśród lasów jeziora Kaleńskie i Krzemno. Pierwsze z nich należy do typu jezior lobeliowych, charakteryzujących się niewielką trofią, a przez to znaczną przejrzystością wody. Ich nazwa pochodzi od lobelii jeziornej - rośliny porastającej strefę przybrzeżną. Oprócz przejrzystości jedną z cech Jeziora Kaleńskiego jest jego duża głębokość (43 m). We wsi Psie Głowy czarny szlak krzyżuje się z zielonym, dzięki czemu da się skrócić lub wydłużyć wycieczkę. W Starym Kaleńsku nad Jeziorem Kaleńskim można opuścić szlak czarny i wjechać na czerwony należący do sieci szlaków rowerowych miasta Złocieniec.

Złocieniec to miasto na Pojezierzu Drawskim leżące nad rzeką Drawą. Prawa miejskie otrzymało już w 1333 r., kiedy było własnością Wedlów, rodu szlacheckiego, do którego należało wiele posiadłości na Pomorzu Zachodnim. W 1945 r. zostało zajęte bez większych zniszczeń. Wiele lat zaniedbań i brak opieki doprowadziły jednak do dewastacji miasta, w tym okazałego zamku, który przeszedł ostatnią rozbudowę w 1906 r., a w latach 70. XX w. został wyburzony. Po rezydencji, oprócz resztek murów, pozostał obszerny park Żubra z zachowanymi cennymi okazami starodrzewu, między innymi piękną aleją grabową z ponad osiemdziesięcioma drzewami, których korony tworzą rodzaj naturalnego tunelu. Centrum miasta leży w widłach Drawy i jej dopływu Wąsawy. Zabytkowa, nieco chaotyczna zabudowa w większości pochodzi z początku XX w. Do najokazalszych budynków należą położone przy Starym Rynku ratusz z początku XIX w. i kościół Wniebowzięcia NMP z XIV w., ostatecznie ukształtowany przebudową z 1875 r., podczas której otrzymał wysoką neogotycką wieżę. Do najciekawszych obiektów zalicza się spichlerz i wille z końca XIX w., wybudowane wzdłuż ulic dojazdowych do rynku. W granicach miasta leży zachodni kraniec jeziora Krosino. W sąsiadującym z brzegami osiedlu Budowo znajduje się dawny ośrodek szkoleniowy NSDAP, którego charakterystycznym elementem są dwie 50-metrowe wieże, pozostałość po niezrealizowanym projekcie faszystowskiej pseudoświątyni. Obecnie teren zajmuje 2 Brygada Zmechanizowana. Nad jeziorem rozciąga się kąpielisko. Nad Drawą w centrum miasta znajduje się duża i nowoczesna stanica wodna, przystanek na trasie spływów szlakiem Drawy. Pod prąd można ze Złocieńca wypłynąć na krótki kajakowy spacer do położonego przy wschodnich granicach miasta jeziora Wilczkowo. Złocieniec jest jednym z ważniejszych centrów turystyki rowerowej na Pojezierzu Drawskim. Miasto oplata sieć pięciu znakowanych okrężnych szlaków rowerowych. Wspomniany już czerwony szlak Drawa jest najdłuższym z nich i łączy obszary położone na wschód i północ od miasta. Na jego trasie znajdują się lasy, jeziora, malownicze wzgórza i leżące wśród pól wsie i pałace. Jednym z ciekawszych miejsc jest Siemczyno, gdzie zachował się barokowy pałac wybudowany w latach 1722-1728 i park z licznymi okazami cennych, starych drzew. Nad jeziorem Siecino, jednym z największych na Pojezierzu Drawskim, we wsiach Sławianki i Cieszyno znajdują się zespoły pałacowo-parkowe; w Cieszynie jest również kościół ryglowy z XVIII w. Pozostałe szlaki zataczają mniejsze pętle o długości 17-39 km.

Siedemnastokilometrowy zielony szlak okrężny Jezioro Kańsko to krótka spacerowa pętelka po leśnych drogach prowadzących nad Kańsko, nad którego brzegiem wznoszą się zabytkowe zabudowania szpitala.

Niezwykle interesujący jest prowadzący na północ niebieski szlak Dookoła jeziora Siecino (39 km). Na trasie leżą rezerwaty przyrody, kościoły kamienne i ryglowe, pałace, zabytkowe aleje drzew ozdobnych i punkty widokowe.

Czarny, 30-kilometrowy szlak Dolina Wąsawy prowadzi wokół rynny jeziornej, w której leży jezioro Wąsosze. Po drodze możemy podziwiać interesujące zabytki: pałac i zabudowę ryglową w Osieku Drawskim oraz neogotycki pałac w Bobrowie.

Żółty szlak Góra Lisica przecina urozmaicony morenowymi pagórkami teren na południowy zachód od Złocieńca; najwyższym wzniesieniem jest tu góra Lisica (167 m n.p.m.). Pagórkowaty teren sąsiaduje z jeziorem Lubie, trzecim pod względem powierzchni i najdłuższym akwenem Pojezierza Drawskiego. Żółty szlak dociera do brzegów jeziora w letniskowej wsi Lubieszewo, gdzie wznoszą się dwa zabytkowe dwory z XIX i XX w. oraz XVII-wieczny kościół. We wsi znajduje się węzeł szlaków, gdzie żółty szlak złocieński spotyka okrążający jezioro Lubie czerwony szlak z Drawska Pomorskiego.

Złocieniec jest także połączony ścieżką rowerową o długości 27 km z uzdrowiskiem Połczyn-Zdrój usytuowanym przy północnej granicy Drawskiego Parku Krajobrazowego. Ścieżka wiedzie trasą nieczynnej linii kolejowej łączącej niegdyś oba miasta.

Połczyn-Zdrój to znana miejscowość uzdrowiskowa, która nie została zniszczona podczas działań II wojny światowej. Zachował się tu piękny zespół XIX-wiecznej zabudowy rynku i jego sąsiedztwa. W sąsiedztwie rynku znajduje się wzniesiony w XIV w. zamek poddany później licznym modernizacjom, co zatarło jego pierwotną bryłę. Nad miasteczkiem dominuje wieża kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP z połowy XIV w., wielokrotnie przebudowywanego. W południowej części miasta leży rozległy 80-hektarowy park Zdrojowy z zabytkową zabudową uzdrowiskową z początku XX w. W Poł­czynie-Zdroju znajduje się węzeł dwóch rowerowych pętli: czerwonego Szlaku Szwajcarii Połczyńskiej (35 km) i niebieskiego szlaku Pradoliną Dębnicy (22 km). Pierwszy z nich prowadzi poprzez najpiękniejszy pod względem krajobrazowym obszar oddalony na południe od uzdrowiska. Rejon ten przypomina tereny podgórskie, a wzniesienia sięgają powyżej 200 m n.p.m. Na jednym z najwyższych, Wolej Górze (219 m n.p.m.), znajduje się wieża obserwacyjna Lasów Państwowych z punktem widokowym. Zresztą wcale nie trzeba się wspinać na wieżę, ponieważ piękne widoki można podziwiać również z dróg, którymi prowadzi szlak. Obszar urozmaicają liczne jeziora, z których największe jest Kłokowskie, a najbardziej malownicze leżą w opisywanej już Dolinie Pięciu Jezior. Niebieska, krótsza pętla biegnie poprzez porośnięte lasami Wzgórza Kołackie i położone u ich podnóża malownicze jezioro Kołacz.

Szlaki wokół Czaplinka, Złocieńca i Połczyna-Zdroju to fragment większej rowerowej krainy Pojezierza Drawskiego. Łączą się one z systemami szlaków innych okolicznych miejscowości: Drawska Pomorskiego, Łobza, Bornego Sulinowa, Szczecinka i Barwic. To jeden z największych w Polsce obszarów, gdzie rowerzyści mimo takich przeszkód jak piaszczyste drogi, rozlewiska, zwalone pnie drzew czy wyblakłe oznaczenia szlaków mogą oddać się rowerowej pasji bez reszty.