ROZDZIAŁ 2. AI ZROBI ZA CIEBIE POŁOWĘ PISANIA
Pisanie jest jedną z tych czynności, które przez lata wydawały się czymś całkowicie ludzkim. Trzeba było usiąść przed pustą kartką albo pustym ekranem, zastanowić się, jak zacząć, znaleźć odpowiednie słowa, ułożyć argumenty, zadbać o kolejność informacji, poprawić błędy, a na końcu jeszcze przeczytać całość i sprawdzić, czy tekst rzeczywiście mówi to, co chcieliśmy powiedzieć. Komputer mógł przyspieszyć samo wpisywanie słów, ale nie rozwiązywał podstawowego problemu: ktoś nadal musiał te słowa wymyślić. Sztuczna inteligencja zmieniła tę sytuację. Dzisiaj możemy przekazać jej nie tylko gotowy tekst do poprawienia, ale również pomysł, kilka zdań, chaotyczne notatki, listę informacji, a czasami nawet bardzo ogólne założenie i poprosić o przygotowanie pierwszej wersji. Nie oznacza to, że człowiek przestaje być potrzebny. Oznacza natomiast, że nie zawsze musi zaczynać od zera.
I właśnie rozpoczęcie od zera jest jednym z największych pożeraczy czasu.
Pusty dokument potrafi być zaskakująco trudny. Człowiek może wiedzieć dokładnie, o czym chce napisać, a mimo to przez kilka minut patrzeć na migający kursor. Problemem nie jest brak wiedzy, lecz konieczność przełożenia jej na strukturę i konkretne zdania. Kiedy pierwsza wersja już istnieje, poprawianie jej często jest znacznie łatwiejsze. Można wykreślić zbędny fragment, zmienić kolejność, dopisać przykład, skrócić akapit albo poprawić jedno zdanie. Pusta kartka nie daje jednak czego poprawiać. AI może więc być szczególnie użyteczna właśnie na tym etapie.
To prowadzi do ważnej zmiany w sposobie myślenia o pisaniu. Nie musisz już traktować AI wyłącznie jako maszyny, która "pisze za Ciebie". Możesz traktować ją jako narzędzie do przechodzenia przez kolejne etapy tworzenia tekstu. Może przygotować szkic. Może uporządkować materiał. Może zaproponować strukturę. Może przekształcić notatki w ciągły tekst. Może skrócić długi dokument. Może przygotować bardziej formalną albo bardziej swobodną wersję. Może wskazać miejsca, w których argumentacja jest niejasna. Może również stworzyć kilka wariantów tego samego komunikatu, dzięki czemu nie musisz za każdym razem pisać wszystkiego od początku.
Najważniejsze jest jednak to, żeby rozumieć, czego właściwie od AI oczekujesz. Samo polecenie "napisz tekst" jest często zbyt ogólne. AI może coś napisać, ale rezultat będzie zależał od tego, jak dużo informacji jej przekażesz. Jeśli nie określisz odbiorcy, celu, długości, stylu i najważniejszych informacji, model będzie musiał samodzielnie uzupełnić część założeń. Czasami trafi bardzo dobrze. Czasami stworzy tekst poprawny językowo, ale zupełnie niepasujący do sytuacji.
Dlatego dobry tekst zaczyna się często nie od dobrego zdania, lecz od dobrego opisu zadania.
Jeżeli chcesz napisać maila do klienta, AI powinna wiedzieć, że mail jest skierowany do klienta. Jeżeli chcesz odpowiedzieć współpracownikowi, sytuacja jest inna. Jeżeli piszesz krótką wiadomość do znajomego, jeszcze inna. Ten sam komunikat może zostać sformułowany w sposób formalny, neutralny, bezpośredni albo swobodny. Treść może pozostać zasadniczo taka sama, ale sposób jej przedstawienia powinien odpowiadać odbiorcy.
Pierwszym zastosowaniem z tego rozdziału jest napisanie e-maila. To prawdopodobnie jedno z najbardziej oczywistych zastosowań AI, ale właśnie dlatego warto przyjrzeć mu się dokładniej. Nie chodzi tylko o to, żeby napisać: "Napisz mi maila do klienta". Warto przekazać AI kilka podstawowych informacji: do kogo piszesz, jaki jest cel wiadomości, jakie fakty mają się w niej znaleźć, czego oczekujesz od odbiorcy i jaki powinien być ton.
Załóżmy, że musisz napisać wiadomość z informacją o opóźnieniu. Możesz oczywiście samodzielnie ułożyć kilka zdań. Możesz też podać AI fakty i poprosić o przygotowanie pierwszej wersji. Wtedy nie musisz zajmować się dobieraniem słów, ale nadal zachowujesz kontrolę nad komunikatem.
Przykładowy prompt:
Prompt:
"Napisz e-mail do [ODBIORCA]. Cel wiadomości: [CEL]. Najważniejsze informacje, które muszą się znaleźć: [INFORMACJE]. Chcę, aby wiadomość była profesjonalna, konkretna i uprzejma, ale naturalna. Nie dodawaj żadnych faktów, których nie podałem. Nie przesadzaj z formalnością. Na końcu zaproponuj krótkie zdanie wskazujące, co powinien zrobić odbiorca."
Taki prompt może przygotować pierwszą wersję w kilka sekund. Nie oznacza to jednak, że możesz ją bez czytania wysłać. Przeciwnie. Warto przeczytać tekst przede wszystkim pod kątem faktów. Czy data jest prawidłowa? Czy kwota się zgadza? Czy nazwa firmy albo produktu jest poprawna? Czy AI nie użyła sformułowania sugerującego coś, czego nie chciałeś obiecać? Czy ton odpowiada sytuacji? Czy wiadomość nie jest zbyt długa?
To ostatnie jest szczególnie ważne. AI ma tendencję do tworzenia tekstów, które brzmią poprawnie, ale mogą być dłuższe niż potrzebujesz. W wielu sytuacjach odbiorca nie potrzebuje pięciu akapitów. Potrzebuje informacji, decyzji albo odpowiedzi. Dlatego po wygenerowaniu tekstu warto powiedzieć: "Skróć go o połowę, zachowując wszystkie informacje niezbędne do zrozumienia sprawy".
I właśnie tutaj pojawia się drugie zastosowanie: odpowiedź na trudną wiadomość.
To jeden z przypadków, w których AI może być szczególnie przydatna nie dlatego, że człowiek nie potrafi pisać, ale dlatego, że emocje utrudniają pisanie. Kiedy ktoś wysyła nam zirytowaną wiadomość, reklamację, pretensję albo bardzo bezpośrednią uwagę, pierwsza reakcja może być emocjonalna. Możemy chcieć natychmiast odpowiedzieć tym samym tonem. Problem polega na tym, że wiadomość napisana pod wpływem złości często nie jest wiadomością, którą chcielibyśmy wysłać po godzinie.
AI może pełnić w takim przypadku funkcję bufora.
Możesz wkleić wiadomość i poprosić ją najpierw o wyjaśnienie, czego druga osoba faktycznie chce. Dopiero później możesz przygotować odpowiedź. To bardzo praktyczne, ponieważ pozwala oddzielić treść od emocjonalnej formy.
Możesz użyć takiego promptu:
Prompt:
"Poniżej znajduje się wiadomość, na którą muszę odpowiedzieć.
[WIADOMOŚĆ]
Najpierw wyjaśnij mi krótko, jakie są główne kwestie, na które powinienem odpowiedzieć. Oddziel konkretne pytania lub żądania od emocjonalnych sformułowań. Następnie przygotuj propozycję odpowiedzi. Ma być spokojna, konkretna i rzeczowa. Nie przyznawaj mi racji ani drugiej stronie, jeśli nie wynika to z podanych informacji. Nie dodawaj faktów, których nie znamy."
To polecenie jest znacznie bezpieczniejsze niż proste "odpowiedz na tę wiadomość". Najpierw prosisz AI o analizę, a dopiero potem o przygotowanie odpowiedzi. Dzięki temu możesz zobaczyć, jak model rozumie sytuację, zanim zaakceptujesz proponowany tekst.
Możesz również poprosić o trzy wersje: neutralną, bardziej stanowczą i bardziej ugodową. Nie oznacza to, że masz wybrać tę, którą AI uzna za najlepszą. Chodzi o pokazanie różnych możliwości.
Prompt:
"Na podstawie poniższej wiadomości przygotuj trzy wersje odpowiedzi. Pierwsza ma być neutralna i rzeczowa, druga bardziej stanowcza, a trzecia bardziej ugodowa. Zachowaj te same fakty i nie dodawaj nowych informacji. Każda wersja ma być krótka i naturalna."
Takie zastosowanie może oszczędzić nie tylko czas, ale również energię. Nie musisz godzinami zastanawiać się nad jednym trudnym zdaniem. Możesz przekazać AI swoją intencję i poprosić o kilka wariantów, a następnie wybrać i poprawić ten, który najlepiej odpowiada sytuacji.
Trzecim zastosowaniem jest skracanie tekstu. To zadanie może wydawać się banalne, ale w praktyce jest niezwykle użyteczne. Ludzie często piszą zbyt długo, ponieważ mają dużo informacji do przekazania. Problem polega na tym, że odbiorca nie zawsze potrzebuje wszystkich szczegółów. AI może pomóc oddzielić informacje kluczowe od drugorzędnych.
Możesz przekazać jej długi mail, raport, artykuł, notatkę albo własny tekst i określić, jak mocno ma go skrócić. To ważne, ponieważ "skróć tekst" może oznaczać wszystko od usunięcia kilku zdań po stworzenie kilkupunktowego streszczenia.
Dlatego warto precyzować rezultat.
"Skróć ten tekst o około 30 procent, zachowując wszystkie liczby, daty i najważniejsze argumenty."
"Skróć ten dokument do 500 słów."
"Przygotuj krótką wersję dla osoby, która ma tylko dwie minuty na zapoznanie się z tematem."
"Zredukuj tekst do pięciu najważniejszych informacji."
Każde z tych poleceń oznacza coś innego.
Przykładowy prompt:
Prompt:
"Skróć poniższy tekst do około [LICZBA] słów. Zachowaj główną myśl, wszystkie istotne informacje, liczby, daty i wnioski. Usuń powtórzenia, dygresje i zdania, które nie są potrzebne do zrozumienia tematu. Nie zmieniaj znaczenia tekstu i nie dodawaj nowych informacji."
Warto również poprosić AI o zachowanie określonych elementów. Jeżeli skracasz dokument biznesowy, mogą to być kwoty, terminy i zobowiązania. Jeżeli skracasz tekst naukowy, ważne mogą być wyniki i ograniczenia. Jeżeli skracasz wiadomość, ważny może być przede wszystkim konkretny komunikat.
To prowadzi do czwartego zastosowania: rozbudowania tekstu.
Może się wydawać, że skoro AI potrafi pisać, to rozbudowanie tekstu jest banalne. I rzeczywiście jest. Problemem jest jednak to, żeby nie rozbudować tekstu w sposób sztuczny. Jeśli napiszesz "rozwiń ten tekst", model może dodać ogólne zdania, powtórzyć tę samą myśl innymi słowami albo wprowadzić informacje, których nie było w oryginale.
Dlatego warto określić, co właściwie ma zostać rozwinięte.
Możesz powiedzieć: "Dodaj przykłady". Możesz powiedzieć: "Wyjaśnij ten argument dokładniej". Możesz poprosić o "rozwinięcie części dotyczącej konsekwencji". Możesz również dostarczyć dodatkowe informacje, które AI ma wykorzystać.
Przykładowy prompt:
Prompt:
"Rozbuduj poniższy tekst, zachowując jego główną myśl i styl. Rozwiń przede wszystkim argumentację oraz wyjaśnienia. Dodaj przykłady tylko wtedy, gdy wynikają logicznie z tematu. Nie wprowadzaj niepotwierdzonych faktów. Nie powtarzaj tej samej myśli innymi słowami tylko po to, aby zwiększyć długość tekstu. Tekst ma stać się bardziej szczegółowy i użyteczny, a nie tylko dłuższy."
To ostatnie zdanie jest bardzo istotne. Długi tekst nie musi być dobrym tekstem.
Sztuczna inteligencja potrafi bardzo łatwo produkować dodatkowe akapity. Jeżeli nie określisz celu, może zwiększyć objętość, ale niekoniecznie zwiększyć wartość. Dlatego zamiast mówić "napisz więcej", warto powiedzieć, czego brakuje. Chcesz więcej przykładów? Więcej argumentów? Lepsze wyjaśnienie? Kontrargumenty? Instrukcję krok po kroku? Praktyczne zastosowania? Właśnie takie informacje powinny znaleźć się w poleceniu.
Piątym zastosowaniem jest zmiana tonu wypowiedzi. To jedna z rzeczy, które AI wykonuje bardzo dobrze, ponieważ może przekształcać ten sam komunikat w różne style bez konieczności pisania wszystkiego od nowa.
