ZYGMUNT

MIŁOSZEWSKI

UWIKŁANIE

Patronat medialny:

Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2007

Wydanie I

Warszawa 2007

Spis treści

- Motto

- Dedykacja

- Rozdział pierwszy

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

- Rozdział drugi

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

- Rozdział trzeci

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

- Rozdział czwarty

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

- Rozdział piąty

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

- Rozdział szósty

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

- Rozdział siódmy

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

- Rozdział ósmy

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

- Rozdział dziewiąty

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

- Rozdział dziesiąty

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

- Rozdział jedenasty

1. 1

2. 2

3. 3

- Rozdział dwunasty

1. 1

2. 2

3. 3

- Od autora

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Nie ma złych, są tylko uwikłani.

Bert Hellinger

Dla Moniki po tysiąckroć

Rozdział pierwszy

niedziela, 5 czerwca 2005

Wielki sukces reaktywowanego Jarocina, dziesięć tysięcy ludzi słuchało Dżemu, Armii i TSA. Pokolenie JP2 uczestniczyło w corocznym spotkaniu modlitewnym na Lednicy. Zbigniew Religa ogłosił, że będzie kandydował na prezydenta i że chce być „kandydatem zgody narodowej”. Na jubileuszowym dziesiątym pikniku lotniczym w Góraszce pojawiły się dwa myśliwce F-16, wzbudzając entuzjazm zgromadzonych. W Baku polska reprezentacja rozgromiła w kiepskim stylu Azerbejdżan 3:0, a trener Azerów pobił sędziego. W Warszawie policjanci wręczali kierowcom makabryczne zdjęcia ofiar wypadków ku przestrodze, na Mokotowie zapalił się autobus linii 122, a na Kinowej wywróciła się karetka wioząca wątrobę do przeszczepu. Kierowca, pielęgniarka i lekarz trafili z potłuczeniami do szpitala, wątroba ocalała i tego samego dnia została przeszczepiona pacjentowi kliniki na Banacha. Maksymalna temperatura w stolicy 20 stopni, przelotne opady.

1

– Pozwólcie, że opowiem wam bajkę. Dawno, dawno temu w niewielkim prowincjonalnym mieście żył sobie cieśla. Ludzie w miasteczku byli biedni, nie stać ich było na nowe stoły i krzesła, więc i cieśla był ubogi. Z trudem wiązał koniec z końcem, a im był starszy, tym mniej wierzył, że los może się odmienić, chociaż pragnął tego jak nikt inny na świecie, miał bowiem piękną córkę i chciał, aby w życiu wiodło jej się lepiej niż jemu. Pewnego letniego dnia do domu stolarza zawitał możny pan. „Cieślo – powiedział – przyjeżdża do mnie mój z dawna niewidziany brat. Pragnę podarować mu olśniewający prezent, a ponieważ przybywa on z kraju obfitującego w złoto, srebro i drogie kamienie, postanowiłem, że będzie to nadzwyczajnej piękności drewniana szkatuła. Jeśli uda ci się zrobić ją do niedzieli po najbliższej pełni, nigdy już nie będziesz narzekał na biedę”. Cieśla oczywiście się zgodził i natychmiast przystąpił do pracy. Była to robota wyjątkowo żmudna i trudna, chciał połączyć wiele gatunków drewna i ozdobić szkatułę miniaturowymi rzeźbami baśniowych stworów. Mało jadł, nie spał prawie wcale, tylko pracował. Tymczasem wieść o wizycie możnego pana i niecodziennym zleceniu szybko rozniosła się po miasteczku. Jego mieszkańcy bardzo lubili skromnego cieślę, codziennie ktoś przychodził z dobrym słowem i próbował pomóc mu w snycerce. Piekarz, kupiec, rybak, nawet szynkarz – każdy z nich łapał za dłuta, młoteczki i pilniki, chcąc, aby cieśla skończył pracę w terminie. Niestety, żaden z nich nie potrafił wykonać jego roboty i córka cieśli ze smutkiem patrzyła, jak ojciec, zamiast rzeźbić w skupieniu szkatułę, poprawia to, co zepsuli jego przyjaciele. Któregoś ranka, kiedy do wykonania pracy zostały już tylko cztery dni, a zrozpaczony rzemieślnik rwał sobie włosy z głowy, jego córka stanęła przed drzwiami chaty i przepędzała każdego, kto przychodził z pomocą. Całe miasteczko obraziło się na nich, nikt już nigdy o cieśli nie mówił inaczej, jak o gburze i niewdzięczniku, a o jego córce jak o niewychowanej starej pannie. Chciałbym wam powiedzieć, że cieśla co prawda stracił przyjaciół, ale za to oczarował możnego pana swoją misterną robotą, ale nie byłaby to prawda. Bo kiedy w niedzielę po pełni przybył do jego domu możny pan, zaraz odjechał wściekły i z pustymi rękami. Dopiero wiele dni później cieśla ukończył szkatułę i podarował ją swojej córce.

Cezary Rudzki skończył opowiadać, odchrząknął i nalał sobie z termosu kawy do kubka. Trójka jego pacjentów, dwie kobiety i mężczyzna, siedziała po drugiej stronie stołu, brakowało tylko pana Henryka.

– Jaki z tego płynie morał? – zapytał mężczyzna siedzący po lewej stronie, Euzebiusz Kaim.

– Taki, jaki sami w nim odnajdziecie – odpowiedział Rudzki. – Ja wiem, co chciałem powiedzieć, ale wy wiecie lepiej ode mnie, co chcecie zrozumieć i jaki sens jest wam teraz potrzebny. Bajek się nie komentuje.

Kaim zamilkł, Rudzki też nic nie mówił, gładząc siwą brodę, która, zdaniem niektórych, upodobniała go do Hemingwaya. Zastanawiał się, czy powinien jakoś się odnieść do zdarzeń poprzedniego dnia. Zgodnie z zasadami – nie powinien. Ale mimo to…

– Korzystając z tego, że nie ma pana Henryka – powiedział – chciałbym przypomnieć wszystkim, że nie tylko bajek nie komentujemy. Nie komentujemy także przebiegu terapii. To jedna z podstawowych zasad. Nawet jeśli jakaś sesja była tak intensywna jak wczoraj. Tym bardziej powinniśmy milczeć.

– Dlaczego? – zapytał Euzebiusz Kaim, nie podnosząc głowy znad talerza.

– Ponieważ wówczas zakrywamy słowami i próbami interpretacji to, co odkryliśmy. Tymczasem prawda musi zacząć działać. Znaleźć drogę do naszych dusz. Byłoby nieuczciwe, wobec nas wszystkich, zabić tę prawdę przez akademickie dyskusje. Proszę mi wierzyć, że tak jest lepiej.

Dalej jedli w milczeniu. Czerwcowe słońce wpadało przez wąskie, przypominające otwory strzelnicze okna i malowało ciemną salę w świetliste pasy. Pomieszczenie było bardzo skromne. Długi drewniany stół, nienakryty obrusem, kilka krzeseł, krucyfiks nad drzwiami. Szafka, elektryczny czajnik, mikroskopijna lodówka. Nic więcej. Kiedy Rudzki odkrył to miejsce – samotnię w samym centrum miasta – był zachwycony. Sądził, że kościelne pomieszczenia bardziej będą sprzyjały terapii niż wynajmowane do tej pory gospodarstwa agroturystyczne. Miał rację. Mimo że w budynku mieścił się kościół, szkoła, przychodnia lekarska i kilka prywatnych firm, a obok przebiegała Trasa Łazienkowska, czuło się tu wielki spokój. A właśnie tego najbardziej potrzebowali jego pacjenci.

Spokój miał swoją cenę. Nie było tu zaplecza kuchennego, sam musiał kupić lodówkę, czajnik, termos i komplet sztućców. Obiady zamawiał na mieście. Mieszkali w jednoosobowych celach, poza tym mieli do dyspozycji refektarzyk, w którym teraz siedzieli, i niedużą salkę, gdzie odbywali sesje. Salka z krzyżowym sklepieniem, wspartym na trzech grubych kolumnach. Nie była to krypta Leonarda, ale w porównaniu z pokoikiem, gdzie zwykle przyjmował pacjentów – prawie.

Teraz jednak zastanawiał się, czy nie wybrał miejsca zbyt mrocznego, zbyt zamkniętego. Miał wrażenie, że uwalniane w czasie sesji emocje zostawały pomiędzy murami, odbijały się od nich jak kauczukowa piłka i trafiały rykoszetem każdego, kto miał pecha tam się pojawić. Był ledwo żywy po wczorajszych wydarzeniach i cieszył się, że wkrótce to się skończy. Chciał stąd wyjść jak najszybciej.

Wypił łyk kawy.

Hanna Kwiatkowska, siedząca naprzeciwko Rudzkiego trzydziestopięciolatka, obracała w palcach łyżeczkę, nie spuszczając z niego wzroku.

– Tak? – zapytał.

– Martwię się – odparła drewnianym głosem. – Już kwadrans po dziewiątej, a pana Henryka nie ma. Być może powinien pan pójść i sprawdzić, czy wszystko w porządku, panie doktorze.

Wstał.

– Sprawdzę – powiedział. – Myślę, że pan Henryk odsypia po prostu wczorajsze emocje.

Wąskim korytarzykiem (wszystko w tym budynku było wąskie) doszedł do pokoju Henryka. Zastukał. Nic. Zastukał jeszcze raz, bardziej zdecydowanie.

– Panie Henryku, pobudka! – krzyknął przez drzwi.

Odczekał jeszcze sekundę, nacisnął klamkę i wszedł do środka. Pusto. Łóżko zasłane, brak rzeczy osobistych. Rudzki wrócił do refektarza. Trzy głowy zwróciły się jednocześnie w jego kierunku, jakby wyrastały z jednego tułowia. Przypomniał sobie smoki z ilustracji w książkach dla dzieci.

– Pan Henryk nas opuścił. Proszę, żebyście nie brali tego do siebie. Nie pierwszy i nie ostatni raz pacjent rezygnuje z terapii dość gwałtownie. Zwłaszcza po tak intensywnej sesji jak wczoraj. Mam nadzieję, że to, czego doświadczył, zadziała i będzie mu lepiej.

Kwiatkowska nawet nie drgnęła. Kaim wzruszył ramionami. Barbara Jarczyk, ostatnia z trójki – do niedawna czwórki – jego pacjentów, spojrzała na Rudzkiego i zapytała:

– Czy to koniec? Czy możemy w takim razie iść do domu?

Terapeuta pokręcił głową.

– Proszę, żebyście poszli na pół godziny do swoich pokoi, odpoczęli, uspokoili się. Punkt dziesiąta spotykamy się w salce.

Cała trójka – Euzebiusz, Hanna i Barbara – pokiwali głowami i wyszli. Rudzki przeszedł wokół stołu, sprawdził, czy w termosie jest jeszcze kawa, i nalał sobie pełny kubek. Zaklął, bo zapomniał zostawić miejsce na mleko. Teraz miał do wyboru – wylać albo upić. Nie cierpiał smaku czarnej kawy. Odlał trochę do kosza na śmieci. Dodał mleka i stanął przy oknie. Patrzył na samochody przejeżdżające ulicą i na stadion po drugiej stronie. Jak te patałachy mogły znowu przegrać ligę, pomyślał. Nie będą nawet wicemistrzami, na nic się zdało upokorzenie Wisły i wygrana 5:1 przed dwoma tygodniami. Ale może przynajmniej uda im się zdobyć puchar, jutro pierwszy półfinałowy mecz z Groclinem. Z Groclinem, z którym przez ostatnie cztery lata Legia ani razu nie wygrała. Znowu jakaś cholerna klątwa.

Zaśmiał się cicho. Niewiarygodne, jak działa ludzki mózg, skoro potrafi teraz roztrząsać sytuację ligową. Spojrzał na zegarek. Jeszcze pół godziny.

Tuż przed dziesiątą opuścił refektarz i poszedł do łazienki umyć zęby. Po drodze minął Barbarę Jarczyk. Spojrzała pytająco, widząc, że idzie w przeciwnym kierunku niż salka.

– Zaraz będę – powiedział.

Nie zdążył nałożyć pasty, kiedy usłyszał krzyk.

2

Teodora Szackiego obudziło to, co zwykle budziło go w niedzielę. Nie, nie był to kac, pragnienie, potrzeba wysikania się, jaskrawe słońce, które przenika przez słomiane rolety, ani deszcz bębniący o daszek nad balkonem. Była to Helcia, jego siedmioletnia córka, która wskoczyła na Szackiego z takim impetem, że ikeowska kanapa zatrzeszczała.

Otworzył jedno oko, do którego wpadł kasztanowy kędzior.

– Widzisz? Babcia zrobiła mi loki.

– Widzę – powiedział i wyciągnął sobie włosy z oka. – Szkoda, że cię nimi nie związała.

Pocałował córkę w czoło, zrzucił ją z siebie, wstał i poszedł do toalety. Był w drzwiach pokoju, kiedy po drugiej stronie łóżka coś się poruszyło.

– Pstryknij mi wodę na kawę – usłyszał mruknięcie spod kołdry.

Koncert życzeń, jak w każdy weekend. Od razu poczuł irytację. Spał dziesięć godzin, a był niewiarygodnie zmęczony. Nie pamiętał, kiedy to się zaczęło. Mógł leżeć w łóżku pół doby, a i tak wstawał z niesmakiem w ustach, piaskiem w oczach i bólem tlącym się między skrońmi. Bez sensu.

– Dlaczego nie powiesz zwyczajnie, żebym ci zrobił kawy? – powiedział z pretensją do żony.

– Bo sobie sama zrobię – ledwo mógł rozróżnić słowa – nie chcę ci zawracać głowy.

Szacki wzniósł oczy do góry w teatralnym geście. Helcia się roześmiała.

– Ale przecież zawsze tak mówisz, a ja ci i tak zawsze robię kawę!

– Nie musisz. Ja cię proszę tylko o wodę.

Wysikał się i zaparzył żonie kawę, próbując nie patrzeć na górę brudnych garów w zlewie. Kwadrans zmywania, jeśli chce zrobić obiecane śniadanie. Boże, jak bardzo był zmęczony. Zamiast spać do południa, a potem oglądać telewizję, jak wszyscy inni faceci w tym patriarchalnym kraju, on robi z siebie supermęża i superojca.

Weronika wygrzebała się z łóżka i stała w przedpokoju, oglądając się krytycznie w lustrze. Sam spojrzał na nią krytycznie. Seksowna była zawsze, ale modelki nie przypominała nigdy. Mimo to trudno znaleźć wytłumaczenie dla drugiego podbródka i oponki. No i ten tiszert. Nie wymagał, żeby codziennie spała w tiulach i koronkach, ale do jasnej cholery, dlaczego wciąż nosi ten tiszert z wyblakłym napisem „Disco fun”, pochodzący zapewne jeszcze z czasów paczek z darami! Podał jej kubek. Spojrzała na niego podpuchniętymi oczami i podrapała się pod piersią. Podziękowała, cmoknęła go odruchowo w nos i poszła pod prysznic.

Szacki westchnął, przejechał dłonią po białych jak mleko włosach i poszedł do kuchni.

Tak naprawdę, to o co mi chodzi? – pomyślał, starając się wygrzebać myjkę spod brudnych talerzy. Zrobienie kawy to chwila, zmywanie druga chwila, śniadanie trzecia. Głupie pół godziny i wszyscy będą szczęśliwi. Poczuł się jeszcze bardziej zmęczony na myśl o całym tym czasie, który przelatywał mu przez palce. Stanie w korkach, tysiące pustych godzin w sądzie, bezsensowne dziury w pracy, kiedy mógł najwyżej układać pasjansa, czekanie na coś, czekanie na kogoś, czekanie na czekanie. Czekanie jako wymówka, żeby absolutnie nic nie robić. Czekanie jako najbardziej męcząca profesja świata. Górnik przodowy jest bardziej wypoczęty ode mnie, użalał się w myślach, próbując ustawić na suszarce szklankę, na którą naprawdę nie było już miejsca. Dlaczego wcześniej nie zdjął suchych naczyń? Szlag by to trafił. Czy dla każdego życie jest tak męczące?

Zadzwonił telefon. Hela odebrała. Słuchał rozmowy, idąc do pokoju i wycierając ręce w ścierkę.

– Tata jest, ale nie może podejść, bo zmywa i robi nam jajecznicę…

Wyjął córce słuchawkę z ręki.

– Szacki. Słucham?

– Dzień dobry, panie prokuratorze. Nie chcę pana martwić, ale nie przyrządzi pan dziś nikomu jajecznicy. Chyba że na kolację – usłyszał po drugiej stronie znajomy, mówiący ze wschodnim zaśpiewem głos Olega Kuzniecowa z komendy na Wilczej.

– Oleg, błagam, nie rób mi tego.

– To nie ja, panie prokuratorze, to miasto pana wzywa.

3

Wielki, stary citroen płynął pod pylonem mostu Świętokrzyskiego z gracją, której pozazdrościłoby mu wiele samochodów, pojawiających się na tymże moście jako nachalny product placement w polskich komediach romantycznych. Może i ten Piskorski to przekrętas, pomyślał Szacki, ale dwa mosty stoją. Za Kaczora to nie do pomyślenia, żeby ktokolwiek odważył się podjąć decyzję o takiej inwestycji. Zwłaszcza przed wyborami. Weronika była prawnikiem w Urzędzie Miasta i nieraz opowiadała, jak się teraz podejmuje decyzje. Otóż na wszelki wypadek wcale się nie podejmuje.

Zjechał na Powiśle i – jak zwykle – odetchnął z ulgą. Był u siebie. Dziesięć lat mieszkał na Pradze i ciągle nie mógł się przyzwyczaić. Starał się, ale nowa mała ojczyzna miała dla niego tylko jedną zaletę – leżała blisko Warszawy. Minął teatr Ateneum, gdzie kiedyś zakochał się w Antygonie w Nowym Jorku; szpital, w którym się urodził; ośrodek sportowy, gdzie uczył się grać w tenisa; park rozciągający się pod budynkami parlamentu, gdzie szalał z bratem na sankach; basen, na którym nauczył się pływać i dostał grzybicy. Był w Śródmieściu. W centrum swojego miasta, centrum swojego kraju, centrum swojego życia. Najbrzydszym wyobrażalnym axis mundi.

Przejechał pod rozsypującym się wiaduktem, skręcił w Łazienkowską i zaparkował pod domem kultury, pomyślawszy ciepło o znajdującym się dwieście metrów dalej stadionie, na którym stołeczni wojownicy dopiero co roznieśli w pył Białą Gwiazdę. Nie interesował się sportem, ale Weronika była tak zapaloną kibicką, że chcąc nie chcąc, potrafił wyrecytować z pamięci wyniki wszystkich meczów Legii z ostatnich dwóch lat. Jutro jego żona na pewno wybierze się w trójkolorowym szaliku na mecz. Ćwierćfinał pucharu.

Zamknął samochód i spojrzał na budynek po drugiej stronie ulicy, jedną z najbardziej kuriozalnych budowli stolicy, przy której Pałac Kultury i osiedle za Żelazną Bramą jawiły się jako przykład architektury mało inwazyjnej, wyciszonej. Kiedyś był tutaj kościół parafialny Matki Boskiej Częstochowskiej, zniszczony w czasie wojny, jedno z miejsc powstańczego oporu. Przez dekady nieodbudowany, straszył mrocznymi ruinami, kikutami kolumn, otwartymi piwnicami. Kiedy w końcu go wskrzeszono, stał się wizytówką chaotyczności miasta. Każdy przejeżdżający Trasą Łazienkowską widział tę ceglaną chimerę, skrzyżowanie kościoła, klasztoru, fortecy i pałacu Gargamela. W tym miejscu kiedyś pojawił się Zły. A teraz właśnie znaleziono trupa.

Szacki poprawił węzeł krawata i przeszedł na drugą stronę ulicy. Zaczęło kropić. Przy bramie stał radiowóz i nieoznakowany policyjny samochód. Wokół trochę gapiów, którzy wyszli z porannej mszy. Oleg Kuzniecow rozmawiał z technikiem z Laboratorium Kryminalistycznego KSP Przerwał tę rozmowę i podszedł do Szackiego. Uścisnęli sobie dłonie.

– Wybierasz się potem na koktajl na Rozbrat? – zakpił policjant, poprawiając mu wyłogi marynarki.

– Pogłoski o upolitycznieniu prokuratury są równie przesadzone jak plotki o dodatkowych źródłach utrzymania warszawskich policjantów – odciął się Szacki. Nie lubił, kiedy wyśmiewano się z jego stroju. Bez względu na pogodę miał na sobie garnitur i krawat, bo był prokuratorem, a nie dostawcą delikatesów do warzywniaka.

– Co mamy? – zapytał, wyciągając papierosa. Pierwszego z trzech, na które pozwalał sobie codziennie.

– Jednego trupa, czworo podejrzanych.

– Chryste, znowu jakaś alkoholowa jatka. Nie sądziłem, że w tym cholernym mieście nawet w kościele można trafić na melinę. I na dodatek porżnęli się w niedzielę, za grosz szacunku. – Szacki był autentycznie zniesmaczony. I ciągle wściekły, że jego rodzinna niedziela także padła ofiarą zabójstwa.

– Nie do końca masz rację, Teo – mruknął Kuzniecow, okręcając się we wszystkie strony w poszukiwaniu takiej pozycji, aby wiatr nie zdmuchnął płomienia zapalniczki. – W tym budynku, poza kościołem, jest kupa różnych firm. Podnajęto pomieszczenia szkole, ośrodkowi zdrowia, różnym organizacjom katolickim, jest też coś w rodzaju domu rekolekcyjnego. Różne grupy przyjeżdżają tu na weekend modlić się, rozmawiać, słuchać kazań i tak dalej. Akurat teraz wynajął pokoje na trzy dni terapeuta z czwórką pacjentów. Pracowali w piątek, pracowali w sobotę, po kolacji się rozstali. Dziś rano na śniadanie przyszedł lekarz i troje pacjentów. Czwartego znaleźli chwilę później. Zobaczysz, w jakim stanie. Te pomieszczenia są w oddzielnym skrzydle, nie da się tam dojść, nie przechodząc koło portierni. W oknach kraty. Nikt nic nie widział, nikt nic nie słyszał. Nikt się też jak na razie nie przyznał. Jeden trup, czworo podejrzanych – trzeźwych i dobrze sytuowanych. Co ty na to?

Szacki zgasił papierosa i odszedł kilka kroków, żeby wrzucić go do kosza na śmieci. Kuzniecow pstryknął swoim na ulicę, prosto pod koła autobusu linii 171.

– Nie wierzę w takie historie, Oleg. Zaraz się okaże, że portier przespał pół nocy, że jakiś żulik wpadł ukraść coś na wino, po drodze zderzył się z biednym nerwicowcem, przestraszył bardziej od niego i wsadził mu kosę. Pochwali się któremuś z waszych kapusiów i będzie po sprawie.

Kuzniecow wzruszył ramionami.

Szacki wierzył w to, co powiedział Olegowi, ale czuł narastającą ciekawość, kiedy weszli przez drzwi i wąskim korytarzem zmierzali do salki, gdzie leżały zwłoki. Odetchnął głęboko, żeby zapanować nad podnieceniem i jednocześnie strachem przed kontaktem z trupem. Kiedy ujrzał ciało, na jego twarzy malowała się już zawodowa obojętność. Teodor Szacki schował się za maską urzędnika, stojącego na straży praworządności w Rzeczypospolitej.

4

Mężczyzna w popielatym garniturze, około pięćdziesiątki, trochę przy kości, mocno szpakowaty, ale bez łysiny, leżał na wznak na pokrytej zielonkawym linoleum podłodze, zupełnie niepasującej do niskiego krzyżowego sklepienia. Obok niego stała szara, staromodna walizka, zamykana nie na suwak, lecz dwa metalowe zamki, dodatkowo zabezpieczone krótkimi pasami zapinanymi na klamerki.

Krwi było niewiele, prawie wcale, ale Szacki wcale nie poczuł się dzięki temu lepiej. Wiele go kosztowało, aby pewnym krokiem podejść do ofiary i ukucnąć obok jej głowy. Odbiło mu się żółcią. Przełknął ślinę.

– Odciski? – spytał obojętnie.

– Na narzędziu zbrodni żadnych, panie prokuratorze - odparł szef techników, kucając po drugiej stronie ciała.

– Zebraliśmy w innych miejscach, tak samo jak mikroślady. Mamy wziąć próbki zapachowe?

Szacki pokręcił przecząco głową. Jeśli denat przez ostatnie dwa dni przebywał z osobami, z których jedna go zabiła, to zapach nic nie pomoże. Tyle razy obalali mu tę poszlakę w sądzie, że szkoda było trudzić techników na darmo.

– Co to w ogóle jest? – zwrócił się do Kuzniecowa, wskazując na zakończony czarną plastikową rączką szpikulec, wystający z prawego oka ofiary. Ulżyło mu, że dzięki pytaniu może odwrócić wzrok w stronę policjanta, zamiast patrzeć na bordowoszarą masę, która musiała być kiedyś okiem mężczyzny, a teraz zakrzepła na policzku w kształcie uparcie przywodzącym Szackiemu na myśl bolid Formuły 1.

– Rożen – odpowiedział Oleg. – Albo coś podobnego. W jadalni jest cały komplet w tym samym stylu. Noże, tasak, sztućce.

Szacki pokiwał głową. Narzędzie zbrodni pochodzi stąd. Jaka jest wobec tego szansa, że zabójca przyszedł z zewnątrz? Praktycznie żadna, teoretycznie sąd może uznać, że był tu tłum jak na Marszałkowskiej, którego nikt nie zauważył. A wszelkie wątpliwości… i tak dalej.

Zastanawiał się, jak rozegrać sprawę ze świadkami, a tak naprawdę podejrzanymi, kiedy do sali zajrzał jeden z mundurowych.

– Panie komisarzu, przyjechała żona. Zechce pan?

Prokurator wyszedł z Olegiem na dziedziniec.

– Jak on się nazywał? – szepnął do Kuzniecowa.

– Henryk Telak. Żona Jadwiga.

Przy radiowozie stała kobieta z gatunku tych, o których mężczyźni mówią, że są przystojne. Dość wysoka, szczupła, w okularach, z lekko siwiejącymi ciemnymi włosami, o zdecydowanych rysach twarzy. Ubrana w jasnozieloną sukienkę i sandały. Kiedyś musiała być pięknością, teraz dumnie obnosiła przemijającą urodę.

Kuzniecow podszedł do niej, ukłonił się.

– Dzień dobry, nazywam się Oleg Kuzniecow, jestem komisarzem policji. To prokurator Teodor Szacki, który będzie prowadził śledztwo. Proszę przyjąć nasze najgłębsze wyrazy współczucia. Obiecujemy, że zrobimy, co w naszej mocy, aby znaleźć i ukarać zabójcę pani męża.

Kobieta skinęła głową. Wyglądała na nieobecną, zapewne wzięła już coś na uspokojenie. Być może jeszcze nie była w pełni świadoma tego, co się zdarzyło. Szacki wiedział, że pierwszą reakcją na śmierć bliskiej osoby jest niewiara. Ból przychodzi później.

– Jak to się stało? – spytała.

– Napad rabunkowy – Szacki kłamał tak gładko i z taką pewnością siebie, że nieraz radzono mu, aby zajął się adwokaturą. – Wszystko na razie wskazuje na to, że nocą włamywacz natknął się przypadkiem na pani męża, być może nawet pan Henryk próbował go zatrzymać. Złodziej go zabił.

– Jak? – spytała.

Mężczyźni wymienili spojrzenia.

– Pani mąż został uderzony w głowę ostrym narzędziem. – Szacki nie cierpiał kryminalistycznej nowomowy, ale ona najlepiej nadawała się do tego, żeby odrzeć śmierć z dramaturgii. Brzmiało to łagodniej niż „ktoś wbił mu rożen w mózg przez oko”. – Umarł natychmiast. Lekarz twierdzi, że śmierć nastąpiła tak szybko, że nie zdążył nawet poczuć bólu.

– Przynajmniej tyle – powiedziała po chwili milczenia i po raz pierwszy podniosła głowę. – Czy mogę go zobaczyć? – spytała, patrząc na Szackiego, któremu momentalnie stanęła przed oczami szara plama w kształcie wyścigówki.

– Nie ma takiej potrzeby.

– Chciałabym się z nim pożegnać.

– Trwa zbieranie śladów – dodał Kuzniecow. – Atmosfera nie jest zbyt intymna, poza tym, proszę mi wierzyć, to nieprzyjemny widok.

– Jak panowie chcą – zgodziła się z rezygnacją, a Szacki powstrzymał westchnienie ulgi. – Czy mogę już iść?

– Oczywiście. Proszę tylko zostawić namiary. Będę musiał jeszcze z panią porozmawiać.

Kobieta podyktowała Kuzniecowowi adres i telefon.

– A ciało? – zapytała.

– Niestety, musimy zrobić sekcję. Ale najpóźniej w piątek będzie je mógł odebrać zakład pogrzebowy.

– To dobrze. Może uda się urządzić pogrzeb w sobotę. Człowieka trzeba pochować przed niedzielą, inaczej tego samego roku umrze jeszcze ktoś z rodziny.

– To tylko przesąd – odpowiedział Szacki. Wyjął z kieszeni dwie wizytówki i wręczył wdowie. – Na jednej są telefony do mnie, na drugiej do ośrodka, który zajmuje się pomocą rodzinom ofiar przestępstw. Radzę, żeby pani tam zadzwoniła. To może pomóc.

– Zajmują się wskrzeszaniem mężów?

Szacki nie chciał, aby rozmowa potoczyła się w tym kierunku. Surrealistyczne uwagi zazwyczaj stanowiły preludium histerii.

– Raczej wskrzeszaniem żywych. Przywracaniem ich do życia, do którego często nie chcą wrócić. Oczywiście zrobi pani, co pani uzna za stosowne. Ja tylko twierdzę, że to ludzie, którzy mogą pomóc.

Pokiwała głową i schowała obie wizytówki do torebki. Gliniarz i prokurator pożegnali się i wrócili do budynku.

Oleg spytał, czy chce przesłuchać teraz ludzi z terapii. Szacki wahał się, jak to rozegrać, i choć w pierwszym odruchu postanowił porozmawiać z nimi jak najszybciej, nawet tutaj, to teraz uważał, że lepiej opóźnić to trochę, aby ich pomęczyć. Stara dobra metoda porucznika Colombo. Zastanawiał się, o czym myślą teraz w swoich – nomen omen – celach. Wszyscy pewnie obracali w pamięci każde słówko i gest z ostatnich dwóch dni, szukając wskazówki, kto z nich może być mordercą. Poza samym mordercą – on z kolei myślał, czy w ciągu ostatnich dwóch dni zdradził się słówkiem lub gestem. A to wszystko przy sensacyjnym założeniu, że naprawdę któreś z nich zabiło. Czy można wykluczyć, że zabójca przyszedł z zewnątrz? Nie można. Jak zwykle na tym etapie niczego nie można wykluczyć. Tak, to może być ciekawa sprawa, miła odmiana po tych wszystkich zwyczajnych miejskich zabójstwach. Smród, puste butelki, jucha na ścianach, wyglądająca trzydzieści lat starzej od swej metryki kobieta łkająca na podłodze, zdziwieni półprzytomni kumple, niemogący uwierzyć, że to któryś z nich w pijanym widzie zarżnął przyjaciela – ile razy to widział?

– Nie – odpowiedział. – Powiem ci, jak zrobimy. Przesłuchaj ich teraz, w końcu tak to zazwyczaj wygląda. Tylko zrób to ty, a nie jakiś posterunkowy, który jeszcze dwa tygodnie temu mieszkał z mamą i tatą na przedmieściach Siedlec. Spokojnie i pobieżnie, traktując każdego jak świadka. Kiedy ostatni raz Telaka widzieli, kiedy się poznali, co robili w nocy. Nie wypytuj o to, co ich łączy, o terapię, niech się poczują bezpiecznie, a ja będę miał powód, żeby ich jeszcze kilka razy wezwać.

– Masz pomysły – żachnął się Oleg. – Każesz mi się z nimi bawić, żeby ci przygotować grunt. Spisywać protokoły, pisać wyraźnie, dawać do przeczytania…

– Przygruchaj sobie jakąś posterunkową, niech ci pisze okrągłymi literkami. Spotkamy się rano na Wilczej, wymienimy kwitami, pogadamy, ustalimy, co dalej. Miałem co prawda iść na ogłoszenie wyroku w sprawie Pieszczocha, ale poproszę Ewę, żeby poszła za mnie.

– Stawiasz kawę.

– Litości. Jestem urzędnikiem państwowym, a nie policjantem z drogówki. Moja żona też jest państwowym urzędnikiem. Robimy sobie rozpuszczalną kawę w pracy, nie stawiamy jej nikomu.

Oleg wyciągnął papierosa, Szacki ledwo się powstrzymał, żeby nie zrobić tego samego. Nie chciał, żeby na resztę dnia został mu tylko jeden.

– Stawiasz kawę, nie ma gadania.

– Jesteś parszywym Ruskiem.

– Wiem, ciągle mi to mówią. W Gorączce o dziewiątej?

– Nienawidzę tej gliniarskiej speluny.

– W Bramie?

Szacki skinął głową. Oleg odprowadził go do samochodu.

– Boję się, że może być ciężko – powiedział policjant. – Jeśli zabójca nie popełnił żadnego błędu, a pozostali nic nie widzieli, to mogiła.

Szacki nie mógł odmówić sobie uśmiechu.

– Zawsze popełniają błędy – stwierdził.

5

Nie pamiętał, kiedy tak go rozpieszczała tatrzańska pogoda. Z wierzchołka Kopy Kondrackiej miał doskonały widok we wszystkie strony, jedynie hen nad słowacką częścią Tatr Wysokich widać było malutkie chmurki. Odkąd wczesnym rankiem zaparkował w Kirach i po krótkim spacerku Kościeliską zaczął się wspinać na Czerwone Wierchy, cały czas towarzyszyło mu słońce. Od połowy drogi, kiedy ścieżka zaczęła się piąć coraz stromiej, niska kosodrzewina nie dawała szans na cień, a w pobliżu nie było żadnego strumienia, górska wędrówka zamieniła się w marsz po rozpalonej patelni. Przypomniały mu się opowieści o amerykańskich żołnierzach w Wietnamie, którym podobno w czasie dziennych patroli płyn mózgowy gotował się pod rozpalonymi słońcem hełmami. Zawsze uważał to za bzdurę, a teraz czuł się podobnie, mimo że jego głowę ochraniał nie kask, lecz beżowy kapelusz, pamiątka przywieziona dawno temu z australijskiej podróży.

Kiedy już blisko grani przed oczami zaczęły mu latać czarne plamki, a nogi zrobiły się miękkie, przeklął swoją głupotę siedemdziesięciolatka, który myśli, że wciaż może wszystko robić tak jak dawniej. Tak samo pić, tak samo się kochać, tak samo chodzić po górach.

Na grani padł bez sił na ziemię, pozwalając się chłodzić wiatrowi, i wsłuchiwał w rozszalały rytm serca. Trudno, pomyślał, lepiej zejść na Ciemniaku niż na Marszałkowskiej. Kiedy serce trochę się uspokoiło, pomyślał, że jednak lepiej umrzeć na Małołączniaku, bo to znacznie lepiej brzmi niż ten cholerny Ciemniak. Jeszcze by o nim po śmierci dowcipy opowiadali. Powlókł się więc na Małołączniak, wypił trochę kawy z termosu, próbując nie myśleć o swoim mięśniu numer jeden, i siłą rozpędu doszedł na Kopę. Dziwna rzecz, ale wyglądało na to, że słabe serce w połączeniu ze starczą głupotą i tym razem go nie zabije. Nalał sobie kolejny kubek kawy, wyjął kanapkę zawiniętą w folię aluminiową i patrzył na brzuchatych trzydziestolatków, którzy wchodzili na tę biedną Kopę z takim wysiłkiem, jakby to był siedmiotysięcznik. Miał ochotę im poradzić, żeby zabierali ze sobą tlen.

Jak można się tak zapuścić? – myślał, obserwując z pogardą ledwo człapiących ludzi. On w ich wieku potrafił przebiec rano trasę ze schroniska na Kondratowej na Kopę i z powrotem przez Piekło tylko po to, żeby się rozgrzać i zasłużyć na śniadanie. Tak, to były czasy. Wszystko było czytelne, wszystko miało sens, wszystko było łatwe.

Wyciągnął opalone i wciąż umięśnione, pokryte siwymi włosami łydki do słońca i włączył komórkę z zamiarem wysłania SMS-a do żony, która czekała na niego w pensjonacie koło Strążyskiej. Ledwo telefon złapał pole, kiedy zadzwonił. Mężczyzna zaklął i odebrał.

– Tak?

– Dzień dobry, mówi Igor. Mam dla pana złą wiadomość.

– Tak?

– Henryk nie żyje.

– Jak to się stało?

– Obawiam się, że był przykry wypadek.

Nie zastanawiał się ani chwili, co odpowiedzieć.

– To rzeczywiście smutna wiadomość. Postaram się wrócić jutro, ale jak najszybciej trzeba zamówić nekrolog. Zrozumiałeś?

– Oczywiście.

Wyłączył telefon. Nie miał już ochoty na pisanie do żony. Dopił kawę, zarzucił plecak i ruszył w stronę przełęczy pod Kopą. Wypije jeszcze piwo na Kalatówkach i zastanowi się, jak jej powiedzieć, że muszą wracać do Warszawy. Prawie czterdzieści lat razem, a takie rozmowy ciągle go stresowały.

6

Prokurator Teodor Szacki uruchomił potężny, trzylitrowy silnik V6 citroena z pewnym trudem – instalacja gazowa znów szwankowała – zaczekał, aż układ hydrauliczny podniesie jego smoka z ziemi, i ruszył w kierunku Wisłostrady z zamiarem przejechania przez most Łazienkowski na drugą stronę rzeki. W ostatniej chwili zmienił zdanie, skręcił w stronę Wilanowa i zatrzymał samochód na przystanku autobusowym koło Gagarina. Włączył światła awaryjne.

Dawno, dziesięć lat temu, czyli tak naprawdę przed wiekami, mieszkali tutaj z Weroniką, kiedy Helci nie było jeszcze na świecie. Kawalerka na drugim piętrze, oba okna wychodziły na Wisłostradę. Koszmar. W dzień jeden tir za drugim, po zmroku nocne autobusy i maluchy jadące sto dziesięć na godzinę. Nauczył się rozpoznawać marki samochodów po dźwięku silnika. Na meblach zbierała się warstwa tłustego czarnego kurzu, okno stawało się brudne pół godziny po umyciu. Najgorzej było w lecie. Musieli otwierać okna, żeby się nie udusić, ale wtedy nie dało się ani rozmawiać, ani oglądać telewizji. Inna sprawa, że wtedy częściej się kochali, niż oglądali wiadomości. A teraz? Nie był pewien, czy wyrabiali średnią krajową, która kiedyś tak ich bawiła. Jak to? To naprawdę są ludzie, którzy robią to tylko raz na tydzień? Ha, ha, ha.

Szacki parsknął śmiechem i uchylił szybę. Rozpadało się na dobre, krople deszczu wpadały do wnętrza, zostawiając ciemne ślady na tapicerce. W ich oknach krzątała się drobna blondynka w bluzce na ramiączkach, włosy sięgały jej do ramion.

Ciekawe, jak by to było, pomyślał Szacki, gdybym teraz zaparkował na podwórku i wszedł do mieszkania na drugim piętrze, a tam czekałaby na mnie ta dziewczyna. Gdybym miał zupełnie inne życie, inne płyty z muzyką, inne książki na półkach, czułbym inny zapach leżącego obok ciała. Moglibyśmy pójść na spacer do Łazienek, opowiedziałbym jej, dlaczego musiałem być dziś w pracy – dajmy na to – w pracowni architektonicznej, ona powiedziałaby, że jestem dzielny i że kupi mi loda koło teatru Na Wyspie. Wszystko byłoby inaczej.

Jakie to podłe, dumał Szacki, że mamy tylko jedno życie, a ono tak szybko nas nuży.

Jedno jest pewne, pomyślał, przekręcając kluczyk. Potrzebuję zmiany. Potrzebuję zmiany jak jasna cholera.

Rozdział drugi

poniedziałek, 6 czerwca 2005

Ojciec Hejmo przysyła z Rzymu specjalne oświadczenie, długo i zawile tłumaczy, że nie współpracował z SB. W tymże Rzymie Benedykt XVI powtórnie wyraża sprzeciw Kościoła wobec małżeństw homoseksualnych, aborcji i inżynierii genetycznej. Wierny Kościołowi kandydat na prezydenta Lech Kaczyński zakazuje Parady Równości i podkreśla, że upór „niektórych środowisk” oczywiście ma związek z wyborami. Były prezydent Lech Wałęsa zaprasza obecnego prezydenta wraz z małżonką na swoje imieniny. W Warszawie Joanna Rajkowska montuje świeże liście na palmie w Alejach Jerozolimskich, w areszcie na Rakowieckiej pierwszy koncert daje powstały tam zespół rockowy, a nieopodal, na Spacerowej, osiemdziesięciosześcioletnia kobieta nie może wyjść z wanny przez 24 godziny. Wieczorem mecze półfinału Pucharu Polski. Legia gra u siebie z Groclinem, Wisła z Zagłębiem Lubin. Temperatura maksymalna w stolicy 18 stopni, trochę pada, pochmurno.

1

Szacki zaprowadził córkę do przedszkola, zawiózł Weronikę na Miodową do Urzędu Miasta i punkt dziewiąta siedział w Bramie na Kruczej, czekając na Olega. Był głodny, ale szkoda mu było kilkunastu złotych na śniadanie. Z drugiej strony, pomyślał, dopiero początek miesiąca, pieniądze jeszcze są na koncie. Nie po to tyle lat męczył się na studiach, aplikacji i asesurze, żeby teraz nie móc sobie pozwolić na śniadanie. Zamówił omlet z serem i pomidorami.

Kelnerka stawiała przed nim jedzenie, kiedy pojawił się Kuzniecow.

– Proszę, proszę – powiedział, siadając po drugiej stronie stolika. – A przyniosłeś słoiczek swojej rozpuszczalnej z biura, żeby pani zrobiła ci kawy?

Szacki nie skomentował, spojrzał tylko wymownie na policjanta. Kuzniecow zamówił czarną kawę i wyjął z teczki plik kartek.

– Masz tutaj notatkę służbową, protokół oględzin miejsca i przesłuchań świadków. No i protokoły przeszukań, musisz mi je zatwierdzić. Posłuchałem twojej rady i przygruchałem jędrną aspirantkę do pomocy. Spójrz, jakie piękne, krągłe literki. Dziewczyna pisze prawie tak cudnie, jak wygląda.

– Nie widziałem jeszcze ładnej policjantki – zauważył Szacki zgryźliwie.

– Może nie gustujesz w mundurach. Ja zawsze wyobrażam je sobie w samej czapce i bluzie na gołe ciało, tylko dwa guziki zapięte…

– Lepiej powiedz, jak było wczoraj.

Kuzniecow poprawił ułożenie swojego kanciastego ciała na krzesełku i złożył ręce jak do modlitwy.

– Jestem nieomalże pewien – zaczął mówić poważnie i z namaszczeniem – że zabił kamerdyner.

Szacki oparł sztućce o brzeg talerza i westchnął ciężko. Kontakty z policjantami przypominały mu czasem pracę wychowawcy, w którego klasie wszystkie dzieci cierpią na ADHD. Potrzeba było dużo cierpliwości i opanowania.

– A będzie jakaś puenta? – zapytał zimno.

Kuzniecow pokręcił głową z niedowierzaniem.

– Straszny z ciebie urzędas, Teodorze. Przeczytasz sobie, co dokładnie powiedzieli. Nikt nikogo nie zna, nikt nic nie wie, nikt nic nie widział. Bardzo im jest wszystkim przykro, są wstrząśnięci. Poznali się przed tygodniem, jedynie Rudzki, terapeuta, znał go dłużej, rok chyba. Wszyscy zauważyli, że denat był smutny, zamknięty w sobie, w depresji. Mówili tak przekonująco, że przez moment zastanawiałem się, czy nie popełnił samobójstwa.

– Żartujesz chyba. Wbijając sobie rożen w oko? – Szacki wytarł usta serwetką. Nawet nie był zły ten omlet.

– Właśnie, mało prawdopodobne. Ale skoro ludzie są w stanie strzelić sobie w głowę lub odgryźć i połknąć własny język, to sam rozumiesz. Na wszelki wypadek spytaj patologa. A skoro o języku mowa. Słyszałem ostatnio historię o logopedce, która miała tak wytrenowany język, że się nim udławiła w trakcie ćwiczeń. Niezłe, co nie?

– A twoje wrażenia? – spytał Szacki, nie komentując anegdoty.

Kuzniecow cmoknął i zamyślił się. Szacki czekał cierpliwie. Wiedział, że niewiele jest osób tak bystrych i o tak wnikliwym zmyśle obserwacji jak ten zbyt wielki i zbyt jowialny glina o rosyjskim nazwisku.

– Sam zobaczysz – powiedział w końcu. – Wszyscy sprawiali bardzo dobre wrażenie. Nikt nie był ani nienaturalnie opanowany, ani nienaturalnie pobudzony i zszokowany. A często tak można poznać mordercę. Albo udaje zimnego jak głaz, albo oszalałego z rozpaczy. Każde odstępstwo od normy jest podejrzane, a oni wszyscy są w normie. Mniej więcej.

– Albo któryś z nich wie, jak powinien się zachowywać – podsunął Szacki.

– Tak, terapeuta, też o tym myślałem. Poza tym on najdłużej znał denata, być może miał motyw. Byłem nawet gotów go zamknąć na czterdzieści osiem, gdyby się z czymś zdradził. Ale nic takiego. Jest trochę wyniosły i arogancki, jak oni wszyscy, popieprzone świry. Ale nie czułem, żeby kłamał.

Czyli gówno mamy, pomyślał Szacki i powstrzymał ruchem ręki kelnerkę, która razem z pustym talerzem chciała zabrać bułki i masło. Tyle zapłacił, to zje wszystko do ostatniego okruszka.

– Może to faktycznie wypadek przy pracy jakiegoś złodzieja – powiedział.

– Może – zgodził się Kuzniecow. – To są wszystko wykształceni, mądrzy ludzie. Wierzysz w to, że któryś z nich by się zdecydował zabić w tak teatralnym miejscu? Nie trzeba czytać kryminałów, żeby wiedzieć, że będziemy przy nich węszyć do upadłego. Nikt trzeźwy nie zabija w tak idiotyczny sposób. Bez sensu.

Kuzniecow miał rację. Zapowiadało się ciekawie, a wygląda na to, że szukają małego złodziejaszka, który przez przypadek stał się mordercą. Czyli trzeba działać rutynowo, pomyślał Szacki, układając w głowie listę niezbędnych czynności.

– Daj do prasy, że szukamy ludzi, którzy się tam kręcili w nocy i mogli coś widzieć. Przepytajcie wszystkich stróżów, ochroniarzy, księży, ktokolwiek tam urzędował w weekend. Dowiedzcie się, kto szefuje na zamku i z kim załatwiał wynajęcie Rudzki, żebym mógł z nim porozmawiać. I tak miałem tam pojechać w tygodniu i obejrzeć wszystko dokładnie.

Kuzniecow skinął głową, zalecenia prokuratora były dla niego oczywiste.

– Tylko wypisz mi papier w wolnej chwili, żebym miał podkładkę.

– Jasne. I mam jeszcze jedną prośbę, bez podkładki.

– No.

– Popilnuj przez kilka dni Rudzkiego. Nie mam absolutnie nic, żeby mu postawić zarzut, a na teraz to on jest najbardziej podejrzany. Boję się, że zwieje i będzie po sprawie.

– Jak to po sprawie? Nie wierzysz, że dzielna polska policja go znajdzie?

– Nie rozśmieszaj mnie. W tym kraju wystarczy nie mieszkać pod adresem zameldowania, żeby zniknąć na wieki.

Kuzniecow zaśmiał się głośno.

– Nie dość, że urzędas, to cyniczny – powiedział, zbierając się do wyjścia. – Pozdrów ode mnie swoją przepiękną i przeseksowną żonę.

Szacki podniósł brew. Nie był pewien, czy Kuzniecow mówi o tej samej kobiecie, która snuła się u niego po domu, cierpiąc co dzień na inne bóle.

2

Po drodze do swojego pokoju Szacki wziął z kancelarii teczkę na akta. Sygnatura IDs 803/05. Niewiarygodne. Czyli że za chwilę będą mieli tysiąc zarejestrowanych śledztw i jak nic pobiją zeszłoroczny rekord. Wygląda na to, że niewielki obszar warszawskiego centrum to najczarniejszy punkt na kryminalnej mapie Polski. Co prawda większość prowadzonych śledztw dotyczyła gospodarczych, finansowych i księgowych przekrętów, którymi zajmował się osobny wydział – efekt tego, że chyba osiemdziesiąt procent wszystkich firm w Polsce miało siedziby pomiędzy placem Unii Lubelskiej a placem Bankowym – ale nie brakowało zwyczajnych kryminałów. Prawie dwudziestu prokuratorów w „pierwszym deesie”, czyli pierwszym wydziale śledczym prokuratury, zajmowało się kradzieżami, rozbojami, gwałtami, pobiciami. A często także sprawami, którymi teoretycznie powinni zajmować się ci od przestępczości zorganizowanej z prokuratury okręgowej. W praktyce gwiazdy z pezetów wybierały sobie co ciekawsze przypadki, a „zwyczajne strzelaniny” z ostawiali w rejonie. Skutek był taki, że prokurator z pezetów w okręgowej miał kilka spraw w referacie, a prokurator w rejonie – kilkadziesiąt. A tak naprawdę kilkaset, jak pozbierać bieżące śledztwa, te odłożone do szaf, te w których liczy się na odnalezienie jakiegoś świadka, te czekające w sądzie na rozpatrzenie, odraczane po naście razy. Szacki, który i tak miał dość komfortową sytuację jak na prokuraturę rejonową, ponieważ zajmował się właściwie tylko zabójstwami, próbował w zeszłym tygodniu zliczyć wszystkie swoje sprawy. Wyszło sto jedenaście. Sto dwanaście razem z zabójstwem Telaka. Sto jedenaście, jeśli dziś zapadł dobry wyrok w sprawie Pieszczocha. Sto trzynaście, jeśli sędzia postanowił zwrócić sprawę do prokuratury. Nie powinien, wszystko zostało idealnie przygotowane, a Chajnert był, zdaniem Szackiego, najlepszym sędzią w okręgu warszawskim.

Niestety, stosunki prokuratury z sądami z roku na rok układały się coraz gorzej. Mimo że praca prokuratora była bliższa pracy sędziego niż policjanta, a urząd prokuratorski stanowił „zbrojne ramię” trzeciej władzy, zwiększał się dystans między urzędnikami z fioletową a tymi z czerwoną lamówką na togach. Miesiąc temu szefowa Szackiego pojechała na Leszno prosić, aby wyznaczono jak najszybciej termin w głośnej sprawie wielokrotnego gwałtu w ośrodku sportowym na Nowowiejskiej. Została zbesztana; usłyszała, że sądy są niezawisłe i żaden prokurator nie będzie im mówił, jak mają pracować. Śmieszne. Pół biedy, kiedy z wrogości wynikały jedynie szykany. Gorzej, kiedy wyroki. Czasami Szacki miał wrażenie, że tylko sprawa, w której oskarżony już pierwszego dnia śledztwa przyznał się do wszystkiego, a potem powtórzył to trzy razy na sali rozpraw, jest wygrana. Każda inna to loteria.

Rzucił parasol w kąt pokoju, którego przez najbliższe dwa tygodnie nie musiał z nikim dzielić, ponieważ koleżanka pojechała z chorym dzieckiem do sanatorium. Trzeci raz w tym roku. Dostał co prawda dwie jej sprawy, ale przynajmniej nie musiał patrzeć na ten burdel, który robi wokół siebie. Usiadł za biurkiem, na którym zawsze starał się utrzymywać nienaganny porządek, i wyjął kartkę z telefonami ludzi z Łazienkowskiej. Położył dłoń na słuchawce, kiedy do pokoju wsadziła głowę Maryla, sekretarka szefowej.

– Jesteś proszony na salony – powiedziała.

– Za kwadrans.

– Powiedziała, cytuję: „Jak powie, że za kwadrans, to powiedz, że ja mówię: natychmiast”.

– Zaraz będę.

– Powiedziała, cytuję…

– Zaraz będę – powiedział dobitnie, wskazując wymownie na trzymaną w ręku słuchawkę. Maryla przewróciła oczami i wyszła.

Szybko umówił się na popołudnie z Barbarą Jarczyk i Hanną Kwiatkowską, drobne problemy były tylko z Euzebiuszem Kaimem.

– Mam dziś spotkanie pod Warszawą.

– Proszę odwołać.

– To bardzo ważne spotkanie.

– Rozumiem. Mam panu napisać usprawiedliwienie czy od razu wystąpić o areszt?

Długa cisza.

– Właściwie nie jest aż tak ważne.

– Znakomicie. W takim razie do zobaczenia o piętnastej.

Terapeuta nie odbierał. Szacki zostawił mu wiadomość i poczuł nieprzyjemny ucisk w żołądku. Miał nadzieję, że facet po prostu wyłączył na chwilę telefon. Wolał nie myśleć o innych ewentualnościach. Zadzwonił jeszcze na Oczki, dowiedział się, że sekcja zaplanowana jest na środę na dziewiątą rano, i wyszedł.

– Nasze gabinety znajdują się chyba w różnych wymiarach czasoprzestrzeni – przywitała go szefowa – ponieważ moje „natychmiast” równa się u pana dokładnie dziesięciu minutom, panie prokuratorze.

– Nie wiedziałem, że przydzielono mi gabinet – odpowiedział Szacki, siadając.

Prokurator rejonowa dla Warszawy-Śródmieścia, Janina Chorko, uśmiechnęła się kwaśno. Była kilka lat starsza od Szackiego, jej szary kostium zlewał się z szarymi włosami i poszarzałą od nikotyny twarzą. Zawsze lekko skrzywiona, ze zmarszczonymi brwiami, zadawała kłam tezie, że nie ma brzydkich kobiet. Janina Chorko była brzydka, doskonale zdawała sobie z tego sprawę i nie próbowała pokryć defektów strojem czy makijażem. Wręcz przeciwnie – świadomie kreowała się na cierpką, złośliwą i do bólu konkretną, co znakomicie współgrało z jej wyglądem, czyniąc z niej archetypiczną wręcz szefową-wiedźmę. Nowi prokuratorzy się jej bali, aplikanci chowali się do toalety, kiedy szła korytarzem.

Jako prokurator była znakomita. Szacki ją cenił, ponieważ nie była miernym urzędnikiem, awansowanym za wierność i poprawność, lecz osobą z pierwszej linii frontu. Odsłużyła swoje w rejonie na Woli, potem w pezetach na Krakowskim, w końcu trafiła na Kruczą i żelazną ręką prowadziła najbardziej skomplikowany rejon w Polsce. W swoim gabinecie potrafiła zamienić największą gwiazdę w kupkę nieszczęścia, lecz na zewnątrz nigdy nie wystąpiła przeciw swoim ludziom, nieraz wiele ryzykując w ich imieniu. Szacki słyszał, że na Krakowskim też się jej boją, zwłaszcza w wydziale postępowania przygotowawczego rzadko decydują się odrzucić parafowaną przez nią decyzję. Szackiemu nie zdarzyło się jeszcze za panowania Chorko, aby nie dostał zgody na powołanie biegłego ze względów finansowych (wydatek powyżej dwóch i pół tysiąca musiała zatwierdzić okręgowa), a w każdej innej prokuratorze był to chleb powszedni.

Pracowali razem siedem lat i darzyli się wzajemnie wielkim szacunkiem, choć nie byli przyjaciółmi. Nie przeszli nawet na ty, co odpowiadało obu stronom. Byli zgodni, że chłodne, oficjalne stosunki sprzyjają pracy zawodowej. Zwłaszcza kiedy na tabliczce przy wejściu nie widnieje kolorowe logo firmy, lecz godło Rzeczypospolitej.

Szacki krótko streścił wydarzenia z Łazienkowskiej, opowiedział o planach na najbliższe dni i o podejrzeniach dotyczących terapeuty Rudzkiego. Podejrzeniach, które jednak nie mogły być podstawą do jakichkolwiek działań przeciwko niemu.

– Kiedy sekcja? – zapytała Chorko.

– W środę rano.

– W takim razie proszę do środy do piętnastej przedstawić mi plan śledztwa i wersje śledcze. Najpóźniej. Przypominam też, że do końca tygodnia ma pan napisać akt oskarżenia w sprawie Nidzieckiej. Zaufałam panu i parafowałam zamianę aresztu na dozór, ale wcale nie czyni mnie to spokojniejszą. Chciałabym, aby ta sprawa była jak najszybciej w sądzie.

Szacki skinął głową. Odkładał to od zeszłego tygodnia, nie mogąc się zdecydować na kwalifikację prawną.

– Skoro już rozmawiamy, to jeszcze dwie sprawy. Po pierwsze, proszę się nie wysługiwać koleżankami, którym pan się podoba, i chodzić na swoje procesy do sądu. Po drugie, chciałabym, aby pomógł pan Jurkowi i Tadeuszowi z narkotykami.

Szackiemu nie udało się ukryć grymasu obrzydzenia.

– Tak, panie prokuratorze? Coś pana boli? Chyba nie chce pan, abym pomyślała, że jest pan niezdolny do pracy zespołowej? Zwłaszcza w sprawach wymagających wielu żmudnych, nudnych i nieprzynoszących satysfakcji czynności?

Co prawda, to prawda, pomyślał Szacki.

– Proszę dać mi tydzień, żebym mógł się skoncentrować na tym zabójstwie. Narkotyki będziemy jeszcze ciągnąć miesiącami, zdążę się w to włączyć – powiedział.

– Tydzień. Powiem Tadeuszowi, że od poniedziałku pracujecie razem.

Szacki tym razem zachował kamienną twarz, choć wiele go to kosztowało. Miał brzydką nadzieję, że w tygodniu pojawią się jeszcze jakieś trupy, co uratowałoby go przed nudną pracą z nudnymi kolegami.

Audiencja dobiegła końca. Trzymał już rękę na klamce, kiedy dobiegł go głos szefowej.

– Proszę nie myśleć, że prawię panu komplementy, ale świetnie pan wygląda w tym garniturze. Jak gwiazda palestry.

Szacki odwrócił się z uśmiechem. Poprawił spięte modnymi drewnianymi spinkami mankiety koszuli.

– To nie był komplement, pani prokurator. I pani dobrze o tym wie.

3

Gwałtowne zerwanie pobytu w Zakopanem sprawiło, że atmosfera w luksusowym audi A8, którym szybko wracali do Warszawy, była równie chłodna jak strumień powietrza wydobywający się z kratek wentylacyjnych. Jego żona spakowała się bez słowa, bez słowa spędziła noc, odsunięta jak najdalej od niego na rozłożystym łożu w apartamencie, rano bez słowa wsiadła do samochodu i bez słowa jechała. Nie pomógł ukochany Glenn Miller, nie pomógł obiad w rewelacyjnej greckiej knajpce, która nieznanym zrządzeniem losu ulokowała się w Kroczycach, trzydzieści kilometrów od trasy katowickiej. Specjalnie nadłożył drogi, wiedząc, jak ona lubi grecką kuchnię. Owszem, zjadła, ale nie powiedziała ani słowa.

Kiedy zatrzymał się koło ich willi w Leśnej Polanie koło Magdalenki, aby ją wysadzić, i patrzył, jak w milczeniu idzie do furtki, coś w nim pękło. Wyłączył jebanego rzępołę Millera i otworzył okno.

– Zastanów się, do jakiej zapyziałej nory byś teraz wracała znad Świdra, gdyby nie to, co robię – wrzasnął.

W garażu pod Intraco, gdzie mieściło się skromne biuro jego firmy, był pół godziny później. Firmę stać by było na pomieszczenia w Metropolitanie lub jednym z wieżowców przy rondzie ONZ, ale on lubił to miejsce. Miało swój styl, a panoramę z okna trzydziestego drugiego piętra mógł podziwiać bez końca. Wysiadł z windy, skinął głową pięknej jak wschód słońca nad granią Tatr sekretarce i bez pukania wszedł do gabinetu prezesa. Swojego gabinetu. Igor już czekał. Wstał na widok szefa.

– Siadaj. Wiesz może, ile razy kobieta przechodzi menopauzę? Chyba jestem świadkiem już trzeciej. A ostrzegali, żeby nie brać młodej żony. Szlag by to.

Zamiast odpowiedzi Igor przygotował drinka. Whisky Cutty Sark, dwie kostki lodu, odrobina wody sodowej. Podał prezesowi, który przez ten czas wyjął z sejfu laptopa. Usiedli po obu stronach biurka.

– A teraz mów, co się stało.

– Henryk został zamordowany w nocy z soboty na niedzielę w zabudowaniach kościoła na Łazienkowskiej.

Redakcja: Marianna Sokołowska

Korekta: Elżbieta Jaroszuk, Joanna Młodzińska

Redakcja techniczna: Urszula Ziętek

Projekt okładki i stron tytułowych: Magdalena Krajewska-Ferenc,

na podstawie koncepcji graficznej Marka Goebla

Fotografia na I stronie okładki:

© All Over/East News

Fotografia autora z archiwum prywatnego

Skład i łamanie: Komputerowe Usługi Poligraficzne

Piaseczno, ul. Żółkiewskiego 7

Wydawnictwo W.A.B.

02-502 Warszawa, ul. Łowicka 31

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

ISBN 978-83-7414-260-1

Skład wersji elektronicznej: Aleksandra Łapińska / Virtualo Sp. z o.o.