Copyright © Ryszard Tunkiewicz, 2021

Projekt okładki: JENA

Ilustracje na okładce: © archiwum Autora, mapka świata (str. 165) designed by freepik

Redakcja: Anna Kielan

Korekta: ERATO

e-book: JENA

ISBN 978-83-66995-21-5

Wydawca

tel. 512 087 075

e-mail: redakcja@bookedit.pl

www.bookedit.pl

facebook.pl/BookEditpl

instagram.pl/bookedit.pl

Niniejsza książka jest objęta ochroną prawa autorskiego.

Całość ani żadna jej część nie mogą być publikowane

ani w inny sposób powielane w formie elektronicznej oraz mechanicznej

bez zgody wydawcy.

Książkę tę dedykuję mojej Kochanej Żonie Jadwidze.

Kochanie!

Ciągle biegnę po swoje marzenia

Przecież chyba po to się żyje, żeby je spełniać

Pozwalasz mi sobą być

Pozwól dalej mi być kim chcę

Pozwól mi jeszcze spełniać się

Pozwól mi szczęśliwym być

i w dalszym ciągu kochać Cię

Twój mąż Ryszard „Rysio”

Moją dewizą życiową zawsze było, jest i będzie:

Nie ma rzeczy niemożliwych do zrealizowania.

Chcieć to móc.

Do napisania książki o moich podróżach i przygodach zainspirowały mnie słowa, które gdzieś przeczytałem:

„Coś, co się wydarzyło, a nie zostało zapisane, powoli odchodzi w zapomnienie i przestaje istnieć”.

SPIS TREŚCI

Tytułem wstępu…

Narodziny marzeń

1968 r. Podróż z ojcem na Litwę

1971 r. Podróż tandemem z kolegą Jankiem

1973 r. Podróż na Litwę z ojcem po obrączki ślubne

1976 r. Trabantem dookoła Polski, czyli podróż poślubna śladami wyprawy tandemem

1981 r. Austria – pierwsza podróż za zachodnią granicę

1995 r. Włochy, wyspy greckie, w tym Santorini

1996 r. Statkiem z Odessy do Izraela

1997 r. Objazd dookoła Włoch

2001 r. Wyprawa samochodem Peugeot Partner na Nordkapp

2004 r. Kuba – wyjazd na 30-lecie wspólnego pokonywania trudności życiowych

2004 r. Marsz brzegiem Bałtyku, czyli oficjalnie: Marsz od granicy „D” do granicy „RU”

2006 r. Żaglowiec „Victoria” i wyprawa na Islandię samochodem marki Mercedes

2007 r. Wyprawa na Mont Blanc

2008 r. „Śladami Noego” – zdobycie szczytu Ararat

2008 r. Iskrząca się Góra – Kilimandżaro.

2009 r. Marsz do Korzeni – ze Szczecina do Wilna i Najdun

2009 r. 15 krajów Europy – podróż Citroenem C-15

2009 r. Wyprawa do Kazachstanu

2010 r. Śladami Czyngis-chana

2011–2012 r. Wielka podróż dookoła świata „Śladami Polonii”

2013 r. Piechotą wzdłuż Odry

2014 r. Samochodem dookoła Morza Kaspijskiego – z piekła do raju

2017 r. Antarktyda – Arktyka (Grenlandia i Spitsbergen)

26.12.2017 – 5.03.2018 Dookoła Afryki – podróż w etapach.

2019 r. Rejs po Zatoce Perskiej

2020 r. Podróż „Dookoła świata z żoną”

2020 r. Wyprawa rowerowa „Od źródeł Wisły ku jej ujściu”

2021 r. Rowerem wzdłuż zachodniej granicy Polski

Epilog

Rejestr podróży

TYTUŁEM WSTĘPU…

Nazywam się Tunkiewicz. Ryszard Tunkiewicz. Zwą mnie Człowiekiem o Stalowych Nogach, bo to właśnie moje nogi niosą mnie najczęściej po świecie – nie samochód, rower, motor, jacht czy samolot, ale nogi. Najczęściej więc – wędruję, czasem – podróżuję samochodem, najrzadziej natomiast zwiedzam świat, korzystając z drogi powietrznej i wodnej.

Moją domeną są podróże, którym bliżej do ekstremalnych wypraw (samotnych lub w grupie) niż do wycieczek. Na zorganizowane wycieczki wyprawiałem się tylko z moją żoną Jadwigą – na samym początku mojej przygody z podróżowaniem oraz w przerwach pomiędzy prawdziwymi wyprawami (zwanymi przez moją żonę „poniewierkami po świecie”).

Podróżuję, bo chcę doświadczać świata. Dawno temu postanowiłem, że chcę, że muszę (!) zwiedzić cały świat; że chcę dotrzeć do każdego kraju na Ziemi i zobaczyć jak najwięcej z tego, co nasz wielki, bardzo urozmaicony świat ma do zaoferowania. Aby tego dokonać, muszę światła doświadczać specyficznie – poprzez dotknięcie. Bo zwiedzić i poznać bardzo dokładnie – nie sposób. Gdybym chciał ten świat zwiedzać, nie starczyłoby mi życia. Życie ludzkie jest zbyt krótkie, aby móc celebrować pobyt w każdym zakątku świata. Dotykam zatem w kolejnych moich podróżach kolejnych państw – z nadzieją, że mojego życia starczy na to, aby odwiedzić wszystkie kraje, jakie istnieją na ziemskim globie. Do 2021 r. udało mi się odwiedzić 150 krajów niepodległych oraz kilka terytoriów zależnych, między innymi Gibraltar, Macao, Hongkong. Z każdego odwiedzonego państwa starałem się przywieźć w ramach pamiątki kubek z nazwą tego kraju. Ponieważ jednak kolekcja kubków zajęła już pokaźną liczbę półek w moim domu, poza tym kubki się tłuką, postanowiłem zamienić to hobby na magnesy na lodówkę z nazwą odwiedzanego kraju. Magnesy są praktyczne: nie tłuką się, zajmują mniej miejsca, a na dodatek można nimi przymocować coś ważnego na lodówce i mieć zawsze na oku, na przykład mapę z planowaną trasą kolejnej wyprawy.

Zwiedzenie świata było moim marzeniem od zawsze. Marzenie to pojawiło się dawno, nawet bardzo dawno temu – kiedy byłem jeszcze nastolatkiem. Jak wielu innych podrostków w moim wieku zaczytywałem się w powieściach podróżników, których nazwiska powoli może i zaczyna pokrywać kurz niepamięci, bo są oni znani pewnie coraz mniej licznemu gronu przedstawicieli obecnego młodego pokolenia. Jednak dla osób z mojego pokolenia były to nazwiska swoistych celebrytów, i to celebrytów światowej sławy: globtroterów, łowców przygód. Takich jak – między innymi – Arkady Fiedler, Alina i Czesław Centkiewiczowie, Alfred Szklarski czy Tony Halik. [Skoro o Tonym Haliku mowa: po zakończeniu mojej podróży dookoła świata, na festiwalu podróżniczym otrzymałem nagrodę jego imienia, a wręczał mi ją Marek Fidler – syn Arkadego Fidlera.]

Zafascynowany tym, co opisywali w swoich książkach, postanowiłem i ja – Ryszard Tunkiewicz – rozpocząć swoje podróże – małe i duże. Wyróżniać miały się tym, że setki a nawet tysiące kilometrów pokonywać miałem piechotą – na własnych nogach, które z czasem okrzyknięto stalowymi.

Podróży tych odbyłem już kilkadziesiąt – za każdym razem w inny rejon świata, kontynentu europejskiego lub naszej pięknej Polski.

Czy zwiedziłem już wszystkie kraje świata? Na chwilę obecną, czyli na czas pisania tej książki, dotknąłem już zdecydowanej większości, ale nie wszystkich. Dlatego przede mną kolejne mniejsze podróże i… kolejne wyprawy dookoła świata. Bo jedną już odbyłem.

Na drugą podróż dookoła świata zaprosiłem kogoś absolutnie wyjątkowego – moją żonę Jadwigę, która towarzyszy mi w życiu od kilkudziesięciu lat, rozumie moją pasję i wspiera mnie w realizacji moich marzeń. To dzięki Jej cierpliwości, miłości i zaufaniu do mnie mogę realizować kolejne zadania, które sobie wyznaczam, czyli doświadczać nowych fragmentów świata, a czasem nawet ten świat – mimo nastawienia głównie na doświadczanie przez dotykanie – odrobinę celebrować.

Ta książka nie powstałaby, gdyby nie moja żona Jadwiga. Wiele kobiet na Jej miejscu rozstałoby się ze mną bez większych ceregieli. Jadwiga trwa przy mnie, wspiera mnie, akceptuje moje dziwactwa podróżnika, ale kiedy uznaje, że tak trzeba – stawia mi twarde warunki małżeńskie.

Ponieważ moja druga połówka akceptuje moje życiowe hobby, dane mi było i jest przemierzać świat, Europę, Polskę. A Ty, miły Czytelniku, możesz teraz czytać o Ryszarda Tunkiewicza podróżach – małych i dużych.

Opowieść o Człowieku o Stalowych Nogach zaczyna się tak…

NARODZINY MARZEŃ

Urodziłem się w 1950 r. Od zawsze jestem mieszkańcem Szczecina, ale moja rodzina pochodzi z Litwy, konkretnie z Najdun, małej wioski leżącej kilkadziesiąt kilometrów od Wilna – niegdysiejszej stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego i miasta, w którym do tej pory silnie splatają się nurty polskie i litewskie. Na Litwie są moje korzenie i tu podróżowałem kilkakrotnie – w tym raz piechotą, idąc od Szczecina do Najdun samotnie, mając za towarzysza jedynie wózek z niezbędnym dobytkiem wędrowca.

Jak wspomniałem we wstępie, odkąd pamiętam, byłem owładnięty pasją podróżowania: chciałem dotykać świata, poznawać ludzi, zwiedzać miejsca, kosztować nieznanego… Doświadczanie świata poprzez oglądanie telewizji, czytanie prasy i książek to było dla mnie stanowczo za mało. Chciałem doznawać dużo…, mocno…, jak najwięcej! Jak Czingis-chan, który chciał zdobyć (podbić) świat. Ja jednak chciałem zdobywać ten świat pokojowo – przez podróże. Jedna z moich późniejszych wypraw na wschód była podróżą w kierunku Imperium, jakie Chingis-chan stworzył.

Musiałem jednak na to znaleźć sposób.

Pochodzę z domu, w którym się nie przelewało: moi rodzice musieli wykarmić, ubrać, wykształcić pięcioro dzieci i każdemu jeszcze czasem dorzucić kilka złotych na ważne dla niego sprawy: plakat idola, płytę czy inny gadżet, który akurat w tamtym okresie dla mnie lub mojego rodzeństwa był ważny. Jeśli więc chciałem podróżować, musiałem samodzielnie zadbać o możliwość realizacji mojej pasji pod kątem finansowym. Musiałem stać się zaradny.

Samodzielne finansowanie charakteryzowało każdą z moich wypraw w późniejszym czasie, w tym – trwającą ponad rok wielką wyprawę dookoła świata.

1968 r. Podróż z ojcem na Litwę

– Rysiu, pakuj się. Jedziesz ze mną bardzo daleko – na Litwę – oznajmił mi któregoś dnia mój ojciec.

Oczy mi się najpierw zrobiły okrągłe ze zdumienia, a potem to już tylko śmiały się radośnie na myśl o podróży. To była moja pierwsza wielka wyprawa! Miałem wtedy 18 lat. Mój ojciec zdecydował, że pora najwyższa, abym zobaczył, skąd wywodzą się jego korzenie i przy okazji poznał taty i moją familię z Najdun na Litwie. Ojciec chciał też, abym zobaczył Wilno i okolice – bo być na Litwie i nie odwiedzić jej stolicy to prawie tak samo, jak być w Rzymie i nie zobaczyć papieża. Zresztą, na odwiedzenie Wilna byliśmy w pewnym sensie skazani, gdyż pociąg z Warszawy, którym mieliśmy podróżować, miał nas dowieźć właśnie do tego miasta.

Mój tata postanowił więc zabrać mnie do ówczesnej Republiki Litewskiej – jednej z wielu wówczas republik tworzących dawny ZSRR (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich). Ojcu zależało również i na tym, aby przedstawić litewskiej części rodziny swojego dorastającego syna, czyli mnie. Nie ukrywał, że chce się mną przed familią pochwalić – ot, ojcowska duma, bo przecież ja niczego wielkiego w moim młodym życiu nie zdążyłem jeszcze dokonać.

Wyruszyliśmy zatem pociągiem ze Szczecina wraz z moim tatą na pierwszą (i nie ostatnią), męską wspólną wyprawę do korzeni. (Po wielu latach, chcąc upamiętnić 100. rocznicę urodzin ojca, trasę ze Szczecina do Wilna pokonałem pieszo – o czym piszę w dalszych rozdziałach tej książki. Nazwałem tę wędrówkę nie inaczej, jak „Marsz do korzeni”).

Dla mojego ojca była to podróż sentymentalna – po drodze opowiadał mi dużo o kraju swojego dzieciństwa. Pod wpływem tych opowieści w mojej głowie zarysował się obraz utopijny prawie. Widziałem już siebie skaczącego do wody z drewnianego pomostu na rzeczce, gawędzącego wieczorami z wujkami, ciotkami i kuzynostwem przy piecu, na którego gorącej blasze stał metalowy czajnik z wodą przekonującą dyskretnym szumem, że jest idealnie gorąca do zalania herbaty…

A tu bęc i bum! Rzeczywistość zweryfikowała bezlitośnie te wyobrażenia. Nie tylko moje – mój ojciec również musiał pożegnać się z marzeniami o powrocie do sielskiej krainy swoich lat dziecinnych, bo w ciągu 23 lat od czasu, gdy opuścił Najduny, Litwa bardzo się zmieniła. To był już zupełnie inny kraj. I ludzie też ulegli zmianie. Nie zmieniły się jedynie dwie rzeczy: gościnność Polaków, których zawirowania polityczne związane ze zmianami granic zmusiły do pozostania po stronie rosyjskiej i ich upodobanie do familijnych, suto zakrapianych biesiad.

Rodzina ojca przyjęła nas bardzo serdecznie i tradycyjnie. Ugościła, czym chata bogata. Przekazywano nas sobie z rąk do rąk prawie (dosłownie), a tam, gdzie akurat przebywaliśmy, schodziły się tłumy bliższych i dalszych krewnych oraz sąsiedzi.

W drugim dniu naszej wizyty w Najdunach do domu jednego z krewnych weszła bardzo sędziwa acz zażywna kobieta. Zmarszczki na jej twarzy były tak głębokie, że mnie – wówczas 18-letniemu młokosowi – wydawało się, iż kobieta ta ma chyba 120 lat albo i więcej! Ciekaw byłem, co to za ważna dla mojego ojca cioteczna babka, bo kiedy tato ją zobaczył, popłakał się ze wzruszenia i długo tulili się na powitanie. Wreszcie nadeszła chwila, kiedy ojciec wskazał babuleńce moją skromną osobę i przedstawił. Wpadłem wtedy w osłupienie, bo dowiedziałem się, że to żadna cioteczna babka ojca tylko jego rodzona, najstarsza siostra! Okazało się, że różnica wiekowa między moim tatą a nią była spora – wynosiła kilkanaście lat; dodatkowo trudne warunki życiowe spowodowały, że moja ciocia wyglądała na bardziej wiekową, niż była w rzeczywistości.

Podróż tę zapamiętałem na zawsze – nie tylko dlatego, że była pierwszą poważną wyprawą w moim życiu, w dodatku z ojcem i doprowadziła u mnie do narodzin głębokiego przekonania, że chcę zwiedzać świat i poznawać ludzi. Również dlatego, że gościnność mieszkańców Najdun była tak wielka, iż któregoś dnia mój ojciec stanowczo zdecydował o wyjeździe, bojąc się, że jego krew zamieni się w pierwszorzędny litewski spirytus…

1971 r. Podróż tandemem z kolegą Jankiem

Będąc u progu dorosłości wymarzyłem sobie, żeby rowerem objechać Polskę. Caluteńką. I odwiedzić wszystkie miejsca ważne, czyli takie:

– o których się słyszało, mówiło i czytało;

– które każdy szanujący się pasjonat podróży małych i dużych powinien odwiedzić;

– o których istnieniu nie miałem pojęcia (bo niby skąd, jeśli dostępne książki i przewodniki turystyczne traktowały głównie o atrakcjach w krajach sąsiadów a nie o polskich cudach natury lub pamiątkach historycznych).

Na dodatek chciałem tę podróż odbyć, mając współtowarzysza – bo kiedy planuje się taką wyprawę, w dodatku pierwszą w swoim życiu, to obecność drugiego człowieka wydaje się rzeczą absolutnie oczywistą. We dwójkę zawsze przecież raźniej, weselej, bezpieczniej; i pewniej, że dojedzie się do celu. No i w razie awarii roweru jest nas dwóch: i do naprawy, i do pchania. Łatwiej też zorganizować wiele spraw, jeśli rower zepsuje się gdzieś na bezdrożach: wówczas jedna osoba udaje się na poszukiwania części do naprawy, druga pilnuje naszego dwukołowego cudeńka.

Moim towarzyszem podróży został Janek Wszędybył – wówczas najbliższy mi kolega ze szkoły średniej. Był to dla mnie kolega wyjątkowy, ponieważ długo szukałem tak zwanej bratniej duszy. W szkole podstawowej nie trafiłem, niestety, na nikogo takiego.

Janek bardzo zapalił się do pomysłu wspólnej wyprawy. Uznał, że zwiedzenie Polski było planem, który mógł się udać. W przeciwieństwie do innych naszych marzeń niepokornych – między innymi dotyczących ucieczki z naszego kraju tam, gdzie rzeczywistość była inna i zdecydowanie lepsza od istniejącej w Polsce na początku lat 70. ubiegłego wieku.

Tak, takie przedziwne myśli plątały się w naszych gorących, wówczas dwudziestoletnich umysłach…

Moim celem miały być Niemcy Zachodnie, czyli te, w których – w przeciwieństwie do sąsiadujących bezpośrednio z Polską Niemcami Wschodnimi – istniał ustrój kapitalistyczny, uznawany przez nas, młodzież z bloku socjalistycznego, za synonim dobrobytu finansowego i komfortowych warunków życia. Prawie raj!

Moje fantazje były wówczas zaiste wielkie – wymyśliłem, że aby uchronić się przed deportacją do Polski, pojadę do Francji, a konkretnie do Brigitte Bardot, której byłem wielkim fanem. Miałem zamiar przeprowadzić z moją idolką wywiad i opublikować go w polskiej prasie. Uważałem, że byłoby to wydarzenie o tak epokowym znaczeniu (ponieważ żadnemu dziennikarzowi z naszego kraju nie udało się dotychczas porozmawiać ze słynną BB), iż stałbym się wyjątkowo sławny i dzięki temu uniknąłbym deportacji. Możesz, miły Czytelniku, się śmiać, ale ja naprawdę tak myślałem!

Kiedy po wielu latach pojechałem z moją żoną samochodem zwiedzać kraje Europy, dotarliśmy we Francji do miejsca, gdzie mieszka Brigitte Bardot. To piękna posiadłość – w bezpośrednim sąsiedztwie morza. Pomyślałem wtedy, że fajnie byłoby zapukać do drzwi domu aktorki i przedstawić się. Kto wie, co mogłoby z tego wyjść?…

Niestety – okazało się, że do rezydencji nie było możliwości dotarcia, gdyż cała posiadłość była pilnie strzeżona przed oczami postronnych. Od strony lądu posesja jest obsadzona z każdej strony wysokimi iglakami i dojścia do niej strzeże ochrona. Natomiast od strony morza też nie da się tam dostać, gdyż aktorka zastrzegła sobie ponoć, że nie wolno popływać pod jej rezydencję bliżej, niż na określoną odległość od brzegu.

Jeśli po przeczytaniu tego akapitu, pomyślisz, drogi Czytelniku, że marny ze mnie patriota, to wiedz, że nie byłem odosobniony w snuciu marzeń o ucieczce z kraju. Wielu młodych z mojego pokolenia o tym myślało. Z perspektywy czasu cieszę się jednak, że ten niedorzeczny pomysł nie doczekał się realizacji – znając kilka historii osób, które zamieniły marzenia o lepszym życiu na zachodzie Europy w czyn, czyli w ucieczkę, wiem, że było to wyjątkowo niebezpieczne przedsięwzięcie, które nie każdemu się udało.

Rekompensatą za niegdysiejsze niepatriotyczne plany niech będzie to, że odkąd tylko zacząłem podróżować, to w każdym kraju świata, do którego dotarłem, podkreślałem z dumą, że jestem z Polski, ze Szczecina – z pięknego miasta położonego we wspaniałym, fascynującym kraju, który kocham z całego serca. I wszędzie, gdzie docierałem, szukałem śladów polskości i Polaków porozrzucanych przez los i dzieje po całej naszej planecie. Szczególnego znaczenia nabrało to podczas największej z moich dotychczasowych wypraw – podróży dookoła świata – ponieważ była to podróż ze specjalną misją: śladami Polonii.

O tym przeczytasz, drogi Czytelniku, dalej, a tymczasem wróćmy do tandemu.

Obecnie z zakupem roweru nie ma żadnych problemów: wystarczy pójść do sklepu i wybrać model idealnie dopasowany do marzeń i zasobności portfela. Moja młodość – ta burzliwa, wichrzycielka, marzycielska – przypadała jednak na czasy głębokiego PRL-u. Wtedy zdobycie zwykłego roweru może nie graniczyło z cudem, bo można było ten środek lokomocji kupić w sklepach, ale już zakup tandemu, dzięki któremu mógłbym odbyć podróż ze współtowarzyszem, był nie do zrealizowania, bo takich rowerów w ofercie nie było (no, chyba że ktoś miał niezłe znajomości u handlowców; ja ich, niestety, nie miałem). Zakup dwuosobowego roweru przerastał także moje i Janka możliwości finansowe.

Zawsze uważałem, że nie ma rzeczy niemożliwych do zrealizowania, a chcieć to móc – dlatego skoro nie mogłem tandemu kupić, postanowiłem zrobić go samodzielnie.

No dobrze, ale skąd w głębokim PRL-u wziąć elementy na tandem? Sklepy odpadały, a hurtowni wówczas jeszcze nie było…

Na szczęście były złomowiska!

Tandem ostatecznie powstał z zespawanych przez nas elementów pobranych od trzech rowerów, których przeznaczeniem było dokonać bicyklowego życia jako surowiec do przetopienia w hucie. Pocięliśmy i zespawaliśmy poszczególne elementy ramy, kierownicę, przekładnię łańcuchową, dopasowaliśmy siodełka, pedały i nasz rower był gotowy!

Był zbudowany wyjątkowo prosto, a jego wytrzymałość konstrukcyjna dostosowana była do jednej osoby a nie dwóch (nie mogło być inaczej, bo każda jego część pochodziła przecież z rowerów jednoosobowych). Był to rower na tzw. ostre koła, co znaczy, że nie miał przerzutek i mógł jechać tylko do przodu.

Kiedy ma się 20 lat, silne ciało, głowę pełną marzeń, a serce – zapału, i żyje się w czasach PRL-u, pojęcia takie, jak komfort podróży bądź udogodnienia, dzięki którym jazda na rowerze mogłaby być mniej męcząca, są niczym abstrakcje i nie były brane pod uwagę. Ba, żadnemu z nas nawet przez myśl mnie przemknęło, że tandem mógłby mieć jakieś elementy, dzięki którym jazda byłaby łatwiejsza i bardziej przyjemna.

Zespawaliśmy nasz rower tak, jak potrafiliśmy – może siermiężnie, ale zgodnie z celem, któremu pojazd miał służyć: wieźć nas do przodu, przejechać sporo kilometrów po Polsce i dowieźć z powrotem do domu – do Szczecina. I rzeczywiście to się udało – choć łańcuch pękał i spadał, dętki i metalowe elementy szybko się zużywały, a nasze obolałe pośladki były wymownym dowodem na brak amortyzacji w pojeździe.

Gdybyśmy odbywali taką podróż dziś, byłaby to wyprawa szeroko komentowana w mediach – przynajmniej tych społecznościowych, a sponsorzy pewnie prześcigaliby się w oklejaniu roweru reklamami. Jednak w latach 70. XX wieku zjawisko komercyjnego sponsoringu w Polsce nie istniało. Ponieważ musieliśmy z Jankiem finansowo liczyć tylko na siebie, naszą wyprawę zabezpieczyliśmy pieniędzmi, które uzyskaliśmy w trakcie płatnych szkolnych praktyk zawodowych. Nie było tego wiele, ale umożliwiało przeżycie, czyli zakup jedzenia, picia i biletów wstępu do miejsc, które zwiedzaliśmy. Na noclegi nie wydawaliśmy pieniędzy – zaplanowaliśmy wstępnie trasę tak, aby móc korzystać z gościnności naszych krewnych i znajomych krewnych rozrzuconych po całej Polsce. Większości z tych ludzi nie znaliśmy, a wielu z nich nie miało nawet pojęcia, że w ich rodzinie istnieje niejaki Rysiek Tunkiewicz!

Nie było wtedy internetu, telefonów komórkowych i wielu innych wynalazków, które dziś umożliwiłyby nam szybki kontakt zapoznawczy i zaanonsowanie się z wizytą. Jechaliśmy więc w ślepo – pod adres uzyskany od ciotek, wujków, sąsiadów…, z naiwną wiarą PRL-owskich dwudziestolatków, że dzięki gościnności tych ludzi uda się nocą przyłożyć głowę do miękkiej poduszki. I udawało się! Bo ludzie byli wówczas inni – bardziej serdeczni i gościnni.

Wyobraź sobie, miły Czytelniku, że dziś niespodziewanie zajeżdżasz dwuosobowym rowerem pod dom obcego sobie człowieka – przepocony, skurzony, pogryziony przez komary i w strzępiących się trampkach. Przedstawiasz się gospodarzowi jako syn kuzyna jego wujka ze strony babki i prosisz o nocleg dla siebie i kolegi… Nie wiem, czy w obecnych czasach i przy takiej mentalności, jaką ludzie mają obecnie, dziś ktokolwiek przyjąłby nas pod dach. [Chyba najprędzej policja wezwana przez krewnego niedowierzającego słowom dwóch zakurzonych młokosów.] Wtedy jednak nie było z tym żadnego problemu.

Nasza podróż po Polsce stała się nieoczekiwanie wyprawą poszerzająca wiedzę o familii, a mojemu towarzyszowi – Jankowi – umożliwiła dodatkowo rzecz niezwykłą, a mianowicie poznanie swojej babci. Tak, on – chłopak wówczas prawie 21-letni – po raz pierwszy spotkał się z mamą swojego ojca! Gdyby Janek nie wybrał się ze mną w Polskę, możliwe, że nigdy by jej nie poznał – nie miał bowiem okazji po raz kolejny spotkać się z babcią, gdyż starsza pani 3 lata po naszych odwiedzinach zmarła.

Dzięki nocowaniu u krewnych bliższych i dalszych udało mi się poznać większość mojej rodziny. Nigdy nie zapomnę emocji, które towarzyszyły każdemu spotkaniu: błysku olśnienia w oku, kiedy gospodarz odkrywał podczas mojego przedstawiania się, że jest moim krewnym, czy mojego osłupienia, kiedy odkrywałem, że dużo starszy ode mnie mężczyzna był moim dalszym kuzynem.

Nocowanie u krewnych i znajomych miało podwójnie dobroczynny wpływ na moje i Janka finanse – nie tylko oszczędzaliśmy na zakwaterowaniu, ale także na wyżywieniu. Takie były wtedy czasy, że choć żyło się dużo skromniej niż teraz, to zapewnienie nocującemu gościowi także posiłków, było oczywistością. A że członkowie i mojej, i Janka familii okazali się nadzwyczaj gościnni, i chętni do długich, trwających nieraz prawie całą noc pogawędek o losach krewnych i kraju, to niejednokrotnie pozostawaliśmy w jednym miejscu przez kilka dni, zwiedzając przy okazji dokładniej okolicę.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Ciąg dalszy dostępny w pełnej wersji książki.

2004 r. Marsz brzegiem Bałtyku, czyli oficjalnie:

Marsz od granicy „D” do granicy „RU”

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Treść dostępna w pełnej wersji książki.

2006 r. Żaglowiec „Victoria” i wyprawa na Islandię samochodem marki Mercedes

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Treść dostępna w pełnej wersji książki.

WIELKA PODRÓŻ DOOKOŁA ŚWIATA „ŚLADAMI POLONII” 2011–2012 R.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Treść dostępna w pełnej wersji książki.

2013 r. Piechotą wzdłuż Odry

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Treść dostępna w pełnej wersji książki.

26.12.2017 – 5.03.2018 Dookoła Afryki – podróż w etapach.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Treść dostępna w pełnej wersji książki.

EPILOG

Jestem przekonany, że gdzieś w głębi serca każdego człowieka kryje się pragnienie sławy lub tylko chęć zapisania się trwale na kartach historii dzięki dokonaniu rzeczy niezwykłych. Ale czy ja chciałem być medialny?… Bynajmniej! Jednak stało się – w moim przypadku można by rzec, że medialność przyszła do mnie sama. Za sprawą młodej dziewczyny, która – zafascynowana dokonaniami wujka Ryśka – postanowiła przedstawić mnie światu mediów. Dokonała tego w najprostszy, ale – jak się potem okazało – niezwykle skuteczny sposób: wysyłając list do redakcji jednej z gazet. Opisała w nim moje ówczesne dokonania – w płynących z serca zdaniach opowiedziała w skrócie o fascynacji doświadczaniem świata, podróżach i o tym, że w sumie jestem naprawdę dobrym przykładem na prawdziwość mojego ulubionego powiedzenia, które z czasem stało się moim mottem życiowym: że nie ma rzeczy niemożliwych.

Nie zabiegam o sławę. Myślę, że poprzez to, czego dokonałem w swoim życiu, sława niejako przyszła do mnie sama. Moja kochana żona nieraz mnie pyta o to, dlaczego nie chcę jeździć na różnego rodzaju występy, wykłady, do szkół, aby opowiadać, wspominać… Ja tego nie chcę. Nie jestem zainteresowany życiem celebryty, który bryluje i wspomina to, czego dokonał. Dla mnie najistotniejsze jest, aby po powrocie z wyprawy skupić się na planowaniu kolejnej podróży i ustalony plan zrealizować zgodnie z założeniami. Z tego czerpię satysfakcję. I siłę do kolejnych podróży.

W kolejną podróż dookoła świata – już trzecią, jeśli liczyć tę, którą odbyłem w 2011 r. i tę, która została bezpardonowo przerwana na wiosnę 2020 r. przez koronawirusa – pojadę (prawdopodobnie) sam, już bez żony, ale z Jej zgodą. Zaplanowałem, że będzie to podróż zamykająca moje dotykani e państw świata – chcę podczas tej wyprawy dotrzeć do krajów, w których jeszcze nie byłem. Moim marzeniem jest przecież mieć w paszporcie pieczątki ze wszystkich państw na naszej planecie! Nie wiem, ile czasu nie będzie mnie w domu. Może to być rok, może półtora roku albo krócej. Postanowiłem, że wrócę do Polski dopiero, gdy będę miał odwiedzone wszystkie kraje na świecie. Chciałbym też przemaszerować przez obie Ameryki.

Co będzie potem? Będę wymyślał i realizował kolejne tematyczne podróże – tak długo, dopóki sił i zdrowia mi starczy. I dopóki moje nogi będą mnie chciały nieść, pójdę przed siebie – ku kolejnym przygodom, ku kolejnym ludziom, których napotkam po drodze i ku kolejnym niezwykłym (i niepoliczalnym chyba) miejscom na naszym globie. Nazywam się przecież Ryszard Tunkiewicz, moje motto życiowe brzmi: „Chcieć, to móc!”, zwą mnie Człowiekiem o Stalowych Nogach. To wszystko zobowiązuje!

REJESTR PODRÓŻY

1. Podróże z ojcem

1. 1968 r. Podróż z ojcem na Litwę

2. 1973 r. Podróż na Litwę z ojcem po obrączki ślubne

2. Podróże z żoną Jadwigą

1. 1976 r. Trabantem dookoła Polski, czyli podróż poślubna śladami wyprawy tandemem

2. 1981 r. Pierwsza podróż za zachodnią granicę

3. 1995 r. Włochy, wyspa Santorini

4. 1996 r. Statkiem z Odessy do Izraela

5. 1997 r. Objazd dookoła Włoch

6. 2001 r. Wyprawa samochodem Peugeot Partner na Nordkapp

7. 2004 r. Kuba – wyjazd na 30-lecie wspólnego pokonywania trudności

8. 2006 r. Wyprawa na Islandię samochodem marki Mercedes

9. 2009 r. 15 krajów Europy – podróż Citroenem C-15

10. 2017 r. Antarktyda

11. 2019 r. Rejs po Zatoce Perskiej

12. 2020 r. Podróż „Dookoła świata z żoną”

3. Podróże samodzielne

1. 1971 r. Podróż tandemem z kolegą Jankiem

2. 2004 r. Marsz brzegiem Bałtyku, czyli oficjalnie: Marsz od granicy „D” do granicy „RU”

3. 2007 r. Wyprawa na Mont Blanc

4. 2008 r. „Śladami Noego” – zdobycie szczytu Ararat

5. 2008 r. Iskrząca się góra – Kilimandżaro. Zdobyłem tę górę krok po kroku!

6. 2009 r. Marsz do Korzeni – ze Szczecina do Wilna i Najdun

7. 2009 r. Wyprawa do Kazachstanu

8. 2010 r. Śladami Czyngis-chana

9. 2011–2012 r. Wielka Wyprawa Dookoła Świata

10. 2013 r. Piechotą wzdłuż Odry

11. 2014 r. Samochodem dookoła Morza Kaspijskiego

12. 2017 r. Grenlandia, Arktyka, Spitsbergen

13. 2017–2018 r. Samochodem z Polski do RPA

14. 2020 r. Wyprawa rowerowa „Od źródeł Wisły ku jej ujściu”

Nagroda za „Podróż dookoła Świata przez 8 Kontynentów”

Table of Contents

strona tytułowa

strona redakcyjna

dedykacja

motto

Spis treści

Tytułem wstępu…

Narodziny marzeń

1968 r. Podróż z ojcem na Litwę

1971 r. Podróż tandemem z kolegą Jankiem

1973 r. Podróż na Litwę z ojcem po obrączki ślubne

1976 r. Trabantem dookoła Polski, czyli podróż poślubna śladami wyprawy tandemem

1981 r. Austria – pierwsza podróż za zachodnią granicę

1995 r. Włochy, wyspy greckie, w tym Santorini

1996 r. Statkiem z Odessy do Izraela

1997 r. Objazd dookoła Włoch

2001 r. Wyprawa samochodem Peugeot Partner na Nordkapp

2004 r. Kuba – wyjazd na 30-lecie wspólnego pokonywania trudności życiowych

2004 r. Marsz brzegiem Bałtyku, czyli oficjalnie: Marsz od granicy „D” do granicy „RU”

2006 r. Żaglowiec „Victoria” i wyprawa na Islandię samochodem marki Mercedes

2007 r. Wyprawa na Mont Blanc

2008 r. „Śladami Noego” – zdobycie szczytu Ararat

2008 r. Iskrząca się Góra – Kilimandżaro.

2009 r. Marsz do Korzeni – ze Szczecina do Wilna i Najdun

2009 r. 15 krajów Europy – podróż Citroenem C-15

2009 r. Wyprawa do Kazachstanu

2010 r. Śladami Czyngis-chana

2011–2012 r. Wielka podróż dookoła świata „Śladami Polonii”

2013 r. Piechotą wzdłuż Odry

2014 r. Samochodem dookoła Morza Kaspijskiego – z piekła do raju

2017 r. Antarktyda – Arktyka (Grenlandia i Spitsbergen)

26.12.2017 – 5.03.2018 Dookoła Afryki – podróż w etapach.

2019 r. Rejs po Zatoce Perskiej

2020 r. Podróż „Dookoła świata z żoną”

2020 r. Wyprawa rowerowa „Od źródeł Wisły ku jej ujściu”

2021 r. Rowerem wzdłuż zachodniej granicy Polski

Epilog

Rejestr podróży