Tytuł oryginału: Die Zeit der Feuerblüten

© 2013 by Bastei Lübbe AG, Köln

Copyright © 2019 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2019 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Marzena Kwietniewska-Talarczyk

Korekta: Iwona Wyrwisz, Marta Chmarzyńska

ISBN: 978-83-8110-823-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórców i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

ul. Fitelberga 1, 40-588 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/WydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2019

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

SPIS TREŚCI

Podziękowanie

Dorastanie

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Statek „Sankt Pauli”

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Jasnowłosa Maoryska

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Osada w Dolinie Schachta

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Drogi pana…

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

W rękach duchów

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rozdział 10

Interesy

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Karakia toko

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Rozdział 6

Rozdział 7

Rozdział 8

Rozdział 9

Rata Station

Rozdział 1

Rozdział 2

Rozdział 3

Rozdział 4

Rozdział 5

Posłowie

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Mehemea ka patai koe ki aha

he aha mea nui o tenie ao,

maju e kii atu:

he tangata, he tangata, he tangata.

Gdybyś mnie zapytał,

co jest najważniejsze na świecie,

odpowiedziałbym:

ludzie, ludzie, ludzie.

MĄDROŚĆ MAORYSÓW

PODZIĘKOWANIE

Także tym razem wielu przyjaciół oraz czytelników pomogło mi zebrać fakty potrzebne do mojej książki. Dziękuję Klarze za tłumaczenia z języka francuskiego i za informacje o technice dotyczącej broni, dziękuję także Fatimie za pomoc przy tłumaczeniu z języka portugalskiego. Mojej lektorce Melanie Blank-Schröder książka zawdzięcza wiele ważnych sugestii, redaktorka tekstu Margit von Cossart pracowała zaś nie tylko jak zwykle bardzo starannie, ale też z szybkością zapierającą dech w piersiach. W zasadzie nic by się również nie udało bez wsparcia Joan Puzcas i Anny Kozy, moim zaś bohaterem jest nadal Bastian Schlück, najlepszy agent wszech czasów!

Oczywiście dziękuję też pozostałym pracownikom wydawnictwa Lübbe i agencji Schlück, dzięki którym ta książka znalazła się na rynku. Szczególnie chciałabym tu podkreślić zasługi Christiana Stüwe z Działu Licencji, któremu zawdzięczam to, że pół świata zna Sarah Lark! Wiele radości sprawiło mi poznanie także moich hiszpańskich czytelników w czasie wielu akcji tamtejszego wydawnictwa.

Dziękuję również księgarzom, którzy moje książki umieszczają przeważnie w tak doskonałych miejscach, że mogę je od razu znaleźć w niemal każdej księgarni – i cieszyć się z tego! Chciałabym też podziękować wszystkim czytelnikom – wielu z nich pisze do mnie, że zawitali do wymienionych w książce miejscowości Nowej Zelandii. Jestem bardzo szczęśliwa, że mogę Państwu pomóc w odkrywaniu tego pięknego kraju!

Sarah Lark

DORASTANIE

Raben Steinfeld – Meklemburgia

Piraki Bay – Nowa Zelandia
(Wyspa Południowa)

1837

Rozdział 1

– Dzień dobry, panie profesorze!

Trzydziestu pięciu uczniów w wieku od sześciu do czternastu lat podniosło się grzecznie z prostych drewnianych ławek i zgodnym chórem powitało wchodzącego nauczyciela, pana Brakela. Ten zerknął na ich twarze. W ostatnim tygodniu zajęć w szkole nie było, ale wiele dzieci nie sprawiało wrażenia wypoczętych, lecz raczej przemęczonych, strapionych i wręcz wyczerpanych. Nic dziwnego, bo przynajmniej dzieci robotników dniówkowych i chłopów spędziły jesienne wakacje przy zbiorze ziemniaków. Brakel wiedział, że dzieci musiały od wschodu do zachodu słońca pełznąć na kolanach wzdłuż bruzd na polach, aby do ostatniego wygrzebać z ziemi nawet jej najmniejsze owoce. Synom i córkom chałupników powodziło się nieco lepiej. Także rzemieślnicy mieli swoje pola, były one jednak mniejsze i tam ziemniaki zebrano szybciej niż u chłopów.

– Dzień dobry, dzieci! – powitał uczniów Brakel i pozwolił im usiąść. Zdziwił się, kiedy Karl Jensch, wysoki, ale wątły trzynastolatek, stał mimo to przy swojej ławce.

– Co takiego, Karl? – spytał surowo nauczyciel. – Chcesz stać przez całą lekcję?

Chłopiec zaprzeczył z nieszczęśliwą miną.

– Nie – odpowiedział. – Tylko… jestem tu dziś po to, aby powiedzieć… Ja nie będę chodził na lekcje, panie profesorze. Nie mogę, jest tyle pracy na naszym polu, a potem jeszcze u junkra. A mój ojciec jest chory i potrzebujemy pieniędzy. Dlatego nie mogę… nie mogę już chodzić do szkoły…

Głos chłopca chwilami się załamywał. Prawdopodobnie ojciec zabronił mu chodzić do szkoły, używając o wiele ostrzejszych słów, i ten ostatni dzień na lekcjach z pewnością był dla chłopca trudny.

Także nauczyciel odczuł żal z tego powodu. Co prawda spodziewał się tego – dzieci robotników dniówkowych nigdy nie chodziły do szkoły dłużej niż parę lat – ale Karla było mu szczególnie żal. Chłopiec był bystry, uczył się szybko i Brakel myślał nawet o tym, aby porozmawiać na jego temat z pastorem. Może byłyby jakieś możliwości, aby wysłać chłopca na dalszą naukę do seminarium duchownego. Choć na razie Karl był jeszcze za młody, a jego ojciec chybaby się na to nie zgodził. Chłopak miał rację, ta rodzina potrzebowała pieniędzy, które on mógł zarobić. A junkier…

Majątek Raben Steinfeld należał do księstwa. To z księciem i jego junkrem Brakel mógłby porozmawiać na temat jakiegoś wsparcia dla zdolnego syna robotnika dniówkowego Jenscha. Gdyby tylko ów Jensch nie był takim uparciuchem! Gdyby nie był ciągle tak krnąbrny wobec księcia, ale okazywał posłuszeństwo, jak większość wieśniaków z majątku! Junkier był zwolennikiem kościoła reformowanego, podobnie jak król i większość szlachty. Ale w Raben Steinfeld większość mieszkańców twardo obstawała przy naukach dawnego Kościoła luterańskiego i gmina nie przepuszczała żadnej okazji do prowokowania swojego pana. On na szczęście nie karał ani też nie ścigał za to swoich podwładnych, tak jak do niedawna czynił to król Prus. Jednak ciągłe utarczki z ludnością i jej pastorami nie nastrajały junkra zbyt przyjaźnie. I z pewnością nie byłby on skłonny sfinansować studiów jednemu z synów robotników, aby mieć tuż obok kolejnego opornego pastora.

Brakel westchnął.

– To szkoda, Karl – powiedział. – Ale to bardzo grzecznie z twojej strony, że przynajmniej mi o tym mówisz.

Większość dzieci robotników dniówkowych po ukończeniu trzynastego roku życia po prostu któregoś dnia przestawała się zjawiać w szkole.

– Idź więc z Bogiem, chłopcze.

Podczas kiedy Karl chował swoje ołówki oraz tabliczkę, nauczyciel zwrócił się do Idy Lange – drugiej w kolejności najlepszej uczennicy w swojej klasie. Jego zdaniem dziewczynka była czymś w rodzaju osobliwego wybryku natury. Brakel ciągle zadawał sobie pytanie, dlaczego Bóg pokarał syna Langego kompletnym brakiem zdolności, podczas kiedy jego najstarsza córka Ida chłonęła materiał wszystkich lekcji jak gąbka. A przecież wystarczyłoby już to, że Stwórca obdarzył ją wyjątkową urodą i wdziękiem – bo także te cechy, obok zdolności, wyróżniały Idę. Dwunastolatka miała ciemnobrązowe błyszczące włosy, porcelanowoniebieskie oczy i bardzo regularne rysy twarzy o kształcie serduszka, na której aż nadto wyraźnie odzwierciedlały się dwie zasadnicze cechy: potulność i oddanie. Z pewnością był to wynik jej starannego wychowania przez ojca. Jakob Lange był kowalem, już nie chałupnikiem, i utrzymywał w rodzinie surową dyscyplinę. I w przeciwieństwie do rodziny Karla mógłby sobie pozwolić na to, aby córka dłużej uczęszczała do szkoły, ale to oczywiście nie wchodziło w grę, skoro była dziewczyną. Bez wątpienia najpóźniej za rok Ida miała opuścić klasę. Na razie jednak mogła korzystać z lekcji – i wnosić nieco blasku w codzienne nudne życie nauczyciela. Brakel, nauczyciel z prawdziwego zdarzenia, był szczęśliwy, mając w klasie takich uczniów jak Karl i Ida, natomiast praca z chłopskimi dziećmi, zwykle ograniczonymi i niezbyt zainteresowanymi czytaniem, nie sprawiała mu zbytniej satysfakcji. Czasami miał wręcz wrażenie, że jego jedynym sukcesem jest już sam fakt, że uczniowie nie zasypiali na lekcji.

– Masz nową książkę, Ida… to znaczy Anton?

Na pulpicie najstarszego syna Langego leżała cienka książeczka. Były to Podróże kapitana Cooka. Chłopiec nie sprawiał wrażenia, że jest nią zainteresowany, jednak Ida już dzień wcześniej w drodze do kościoła z podekscytowaniem opowiadała nauczycielowi, że ojciec przywiózł ze Schwerina nową książkę, co od czasu do czasu rzeczywiście się zdarzało. Jakob Lange interesował się egzotycznymi krajami i próbował nieco przybliżyć je swoim synom. Taka postawa była dość niezwykła jak na rzemieślnika i ortodoksyjnego luteranina, ale Brakel zakładał, że Lange zastanawiał się nad emigracją. Kowal i ceniony znawca koni był z pewnością niezadowolony z tego, że nie może kupić w swojej wsi ziemi, lecz jedynie ją dzierżawić. Dlatego też Lange był w ciągłym konflikcie z junkrem, który prędzej czy później będzie chciał wyrzucić ze swojego majątku krnąbrnego kowala, bez względu na to, jak bardzo cenił jego pracę. W ostatnich latach wielu luteranów starego obrządku wyjechało do Ameryki i było całkiem możliwe, że Lange planował coś podobnego.

Anton, jego syn, skinął z wyraźnym znudzeniem głową i podsunął książkę Idzie. Ale dziewczynka nie wzięła jej do ręki, aby pokazać ją klasie, czego właściwie można było oczekiwać od jej brata, lecz patrzyła na Karla, który nie bardzo był skłonny rozstać się ze swoją ławką. Wzmianka o książce zwróciła jego uwagę, jego osoba zaś najwyraźniej stała się obiektem współczucia Idy.

– Ida! – zganił ją Brakel.

Dziewczynka oderwała się od swoich myśli i popatrzyła na nauczyciela.

– To bardzo osobliwa książka! – powiedziała łagodnym, miękkim głosem, który przykuwał uwagę nawet największych śpiochów w trakcie głośnego czytania. – Jest tam mowa o kapitanie, który płynie przez morza i odkrywa obce kraje! I proszę sobie wyobrazić, panie profesorze, że ta książka została napisana w obcym języku! Abyśmy więc mogli ją przeczytać, trzeba ją było najpierw… przetłumaczyć! – Przy tych słowach Ida wskazała na nazwisko autora, mężczyzny, który nazywał się John Hawkesworth.

– Z greckiego? – rozległ się głos Karla, który nie mógł się powstrzymać przed zadaniem tego pytania. Właściwie powinien był już opuścić klasę, ale nowa książka przypomniała mu inne historie o żeglarzach, które Brakel opowiadał swoim uczniom. Była w nich mowa o człowieku zwanym Odyseuszem, który w starożytnej Grecji przeżył niesłychane wręcz przygody.

Brakel w odpowiedzi potrząsnął głową.

– Nie, Karl. John Hawkesworth napisał książkę o kapitanie Cooku po angielsku. I nie jest to legenda, tak jak Odyseja, lecz prawdziwa opowieść. Ale teraz, Karl, zdecyduj się. Jeśli chcesz zostać, to usiądź. Jeśli nie…

Karl ruszył w stronę drzwi. Popatrzył po raz ostatni na klasę, a w jego spojrzeniu można było dostrzec żal i zazdrość – i niemal tkliwość, kiedy zerknął na Idę. Lubił tę dziewczynkę. Czasami, kiedy pracował w polu, pozwalał sobie na coś w rodzaju snu na jawie. Widział w nim siebie jako młodego mężczyznę starającego się o rękę Idy Lange, a potem zakładającego z nią rodzinę. Miał przed oczami każdy wieczór, w którym dzięki bożej łasce wracał do domu, gdzie czekała na niego ona, Ida. Każdego dnia dane mu było słyszeć jej łagodny głos, każdego ranka jego pierwsze spojrzenie padało na jej gładkie, miękkie włosy i piękną, delikatną twarz. I chcąc nie chcąc budziło to w nim różne grzeszne myśli, których Karl zabraniał sobie z całą surowością. Właściwie powinien był zabronić sobie snucia nawet tych niewinnych marzeń o wspólnej przyszłości z dziewczyną, bo przecież nie mogły się one nigdy spełnić. Nawet gdyby Ida miała odwzajemniać jego uczucia wobec niej – a nie było podstaw, aby przypuszczać, że tak będzie – to jej ojciec nigdy nie zgodziłby się na małżeństwo z synem dniówkowego robotnika. Co było tym bardziej zrozumiałe, że chłopiec nie krył swojej niechęci i urazy wobec Jakoba Langego, choć sam Karl nie chciałby, aby życie Idy wyglądało tak, jak życie jego własnej matki.

Rodzina Jenschów z trudem wiązała koniec z końcem. Ojciec i matka Karla pracowali całymi dniami na polach junkra lub imali się wszelkich możliwych zajęć, a teraz to samo miał robić także Karl. Zarobek wynosił jednego feniga za godzinę dla mężczyzn – a pracodawcy wynagradzali dziennych robotników często tylko w naturze. Karl dziś także nie miał nadziei na otrzymanie pieniędzy, kiedy przez dziesięć godzin wygrzebywał z ziemi ostatnie ziemniaki. Prawdopodobnie właściciel pola, który tego dnia zwerbował go do pracy, odeśle go do domu jedynie z workiem ziemniaków…

Umysł Karla opanowały ponure myśli, kiedy teraz zabierał się do pracy na polu chałupnika. Peter Brandmann, cieśla, miał tyle pracy, że nie starczyło mu już chyba czasu, aby samodzielnie zebrać plony ze swojego pola, a jego synowie Ottfried i Erich najwyraźniej także nie dali rady tego zrobić podczas jesiennych ferii. Co chyba nie mogło być prawdą, bo chałupnicy mogli mieć tylko jedną morgę ziemi, gdzie na jednej części uprawiali ziemniaki, na drugiej zaś zakładano ogród warzywny, którym tu zajmowała się, przeważnie sama, rezolutna żona Brandmanna. Zbiory nie powinny więc zająć Karlowi więcej niż jeden lub dwa dni. Erich był jednak jeszcze mały, a Ottfried nie należał do najpilniejszych uczniów w szkole. Czyli najprawdopodobniej obaj po prostu nie zadali sobie zbyt wiele trudu.

Wobec tego Karl zaczął energicznie machać motyką, co pozwoliło mu nieco opanować wściekłość, która go ogarnęła. Ciągle jednak czuł gniew na myśl o tym, że poprzedniego dnia ojciec kazał mu opuścić szkołę. A Karl nie miał przecież nic przeciwko temu, aby jednocześnie pracować. Wiedział aż za dobrze, jak bardzo jego rodzina potrzebowała pieniędzy. Ale przecież te kilka porannych godzin, które spędzał w szkole, nie przeszkodziłoby mu w pracy. Mógł wszystko nadrobić po południu i wieczorem, w każdym razie na pewno znalazłoby się jakieś rozwiązanie! Chłopak na myśl o tym ciskał z wściekłością jeden ziemniak za drugim do swojego kosza.

Uspokoił się mniej więcej po upływie pół godziny. Nie, nie miał prawa gniewać się na ojca. Uczciwie mówiąc, musiał mu wręcz przyznać rację: w czasie chłodniejszych miesięcy i tak trudno było znaleźć za dnia jakieś zajęcie. A kiedy słońce znikało za horyzontem, w gospodarstwach i zakładach rzemieślniczych praca zamierała. W tych ostatnich i tak prawie nie było nic do roboty dla robotników dniówkowych, bo w warsztatach chałupnicy pracowali sami albo z jednym czeladnikiem, po szkole zaś pomagały im własne dzieci, które dzięki temu uczyły się rzemiosła. Za to Karl nigdy nie miał się czegokolwiek nauczyć…

Zniechęcony tą myślą, chłopak znów zaczął kopać motyką czarną ziemię. Jedyną nadzieją było dla niego seminarium duchowne, o którym kiedyś wspomniał Brakel. Ale w tej sytuacji także to było zamkniętą sprawą. Karl daremnie próbował walczyć ze łzami napływającymi do oczu. Wytarł je niecierpliwym gestem. Chłopak przecież nie płacze. A dobry chrześcijanin przyjmuje swój los w pokorze…

Słońce było już wysoko na niebie, a pierwsi uczniowie biegli już do domu tuż obok pola Brandmanna. Były to głównie dzieci chłopskie, których domostwa leżały między wsią a pałacem junkra. Chałupy, warsztaty i niewielkie posiadłości rzemieślników znajdowały się w centrum wsi, wokół kościoła i szkoły. Kuźnia Jakoba Langego stała na samym końcu wsi. Karl przyłapał się na tym, że cały czas wypatrywał Idy. Jeśli nie szła gdzieś, aby załatwić jakieś sprawunki, to musiała w drodze do domu przechodzić koło pola Brandmanna.

Karl po chwili dostrzegł jej rodzeństwo – podskakującą wesoło Elsbeth i Antona, który z markotną miną dreptał powoli ścieżką. Jego z pewnością tego popołudnia także czekała praca w polu, albo w najlepszym wypadku w kuźni. Lange nie uznawał nieróbstwa, a jego dzieci harowały prawie tak ciężko jak dniówkowi robotnicy. Ale one przynajmniej miały przed sobą jakąś przyszłość…

Karl, rozczarowany tym, że Ida się nie pojawiła, odwrócił wzrok i znów zaczął wymachiwać motyką – i przeraził się, kiedy po chwili ktoś nagle zawołał go po imieniu. Ktoś o czystym, łagodnym głosie.

– Ida! – Chłopak odwrócił się gwałtownie i omal się nie uśmiechnął, ale zaraz jego twarz przybrała nic niemówiący, ponury wyraz, czego także oczekiwano od dniówkowych robotników przy pracy. – Czego… czego chcesz?

Miał nadzieję, że nie zabrzmiało to zbyt nieuprzejmie, bo właściwie chętnie porozmawiałby z Idą. Ale wówczas mogłaby zauważyć… mogłaby zauważyć, że on miał łzy w oczach…

Dziewczyna wyciągnęła w jego stronę rękę, w której coś trzymała.

– Masz – powiedziała. – Zapomniałeś zeszytu.

Karl nie próbował się do niej zbliżyć, by odebrać zeszyt. Bo tak naprawdę wcale go nie zapomniał, był to jeden z zeszytów z zadaniem domowym, które Brakel zebrał od uczniów jeszcze przed feriami jesiennymi. Zeszyt leżał na pulpicie wśród pozostałych, ale Karl nie odważył się zapytać o niego nauczyciela. Traktował swój zeszyt jak coś bardzo cennego, bo nigdy nie miał własnego, zanim Brakel ostatniego roku nie podarował mu tego właśnie.

– Dostałeś szóstkę – mówiła dalej Ida. – I była to najlepsza praca…

Teraz Karl nie mógł się oprzeć pragnieniu, aby choć raz jeszcze zobaczyć napisane czerwonym atramentem wyraźnym charakterem pisma słowa: „bardzo dobrze”… Podszedł więc bliżej, zdjął czapkę i mimowolnie przygładził ręką jasną czuprynę. Przed szkołą zmoczył gęste kręcone włosy, aby nie sterczały na wszystkie strony, ale teraz w dodatku rozwiał je wiatr. Chłopak miał na sobie strój, w którym zwykle nie stawało się przed dziewczyną swoich sennych marzeń – i wstydził się znoszonej koszuli oraz obszernych roboczych spodni.

Ida podała mu zeszyt. Dziewczyna wyglądała prześlicznie w swojej ciemnej sukience i białym fartuszku, choć był to także bardzo prosty strój. Jednak wszystko było czyste i nie tak znoszone. Ida, która nie miała starszych sióstr i nie musiała nosić po nich ubrań, dostawała także nawet całkiem nowe sukienki.

– Powiedziałam profesorowi, że ci go przyniosę – odezwała się, kiedy Karl otworzył zeszyt. – Ja…

Chciała dodać coś jeszcze, ale przecież nie mogła wyznać Karlowi, że po szkole umyślnie zwlekała i czekała, aż pozostali uczniowie pójdą do domu. I dopiero potem odważyła się zapytać nauczyciela o zeszyt Karla.

– Ale ja go już przecież nie potrzebuję – powiedział chłopak zduszonym głosem. – Mogłaś go tam zostawić.

Ida bawiła się swoim długim warkoczem, sięgającym niemal bioder.

– Ale chciałam go wziąć – oświadczyła z nieszczęśliwym wyrazem twarzy.

Karl uświadomił sobie natychmiast, że dziewczynka doskonale go rozumiała. Ona także lubiła chodzić do szkoły i także dla niej nie było żadnej nadziei, że będzie jej wolno uczyć się po ukończeniu trzynastego roku życia.

Chłopak chcąc nie chcąc uśmiechnął się.

– Nie to miałem na myśli – wymamrotał. – Ja… dziękuję, ja… właściwie też chciałem go mieć.

Ida spuściła oczy.

– Przykro mi – powiedziała.

Karl w odpowiedzi wzruszył ramionami.

– Nic się nie da zmienić – odparł. – Ale ta opowieść o kapitanie Cooku… Chciałbym ją jeszcze kiedyś usłyszeć.

Twarz Idy się rozjaśniła, a jej oczy rozbłysły.

– O tak, to przecież taka wspaniała opowieść! – zaczęła, natychmiast oczarowując Karla swoim melodyjnym głosem. – Wyobraź sobie, że w Anglii było takie towarzystwo, towarzystwo gromadzące uczonych, które wynajęło i wyposażyło statek, aby popłynąć nim na południowy Pacyfik i obserwować gwiazdy! Gwiazdy, możesz sobie to wyobrazić? I oni wydali na to tak dużo pieniędzy!

– Gwiazdy można przecież zobaczyć także stąd – zauważył Karl. – To po co jechać aż na południowy Pacyfik?

– Ale one są tam chyba o wiele jaśniejsze – stwierdziła Ida. – I pewnie widać stamtąd inne gwiazdy, bo to przecież na drugiej półkuli… Ale to nie wszystko! Kapitan otrzymał pewne zadanie, tajną misję! Otóż założono, że na drugim końcu świata istnieje jakiś inny, zupełnie nieznany ląd, i kapitan miał go zbadać. Dlatego razem z nim popłynęli badacze zwierząt i roślin… Och, to wprost nie do wiary, jakie zupełnie nieznane gatunki zwierząt i roślin odkryli! I jak niebezpieczna była taka podróż…

Ida opowiadała z ożywieniem, a jej szczupłe, stwardniałe od pracy w ogrodzie ręce kreśliły w powietrzu wszystkie opisywane przez nią cuda. Karl patrzył zafascynowany, śmiał się i dziwił wraz z nią, podczas kiedy ona opisywała dziwne olbrzymie zające, zwane przez tubylców kangurami, oraz kolorowe ryby pływające w wodach przepięknej, ale bardzo niebezpiecznej rafy koralowej.

Oboje zapomnieli zupełnie o upływającym czasie i nie dostrzegali pozbawionej wszelkiego powabu wsi, nudnej i bezbarwnej nawet w złotym jesiennym słońcu, ani ziemi, na której oboje stali. Ida opowiadała o plażach z białym jak śnieg piaskiem i o chwiejących się na wietrze palmach…

Nagły turkot zbliżającego się wozu ciągniętego przez zimnokrwistego konia przywrócił oboje do rzeczywistości. Odskoczyli od siebie, kiedy rozległ się głośny, przyzwyczajony do wydawania rozkazów głos Jakoba Langego.

– Ida! Na miłość boską, co ty tutaj robisz? A ja właśnie zrugałem Antona za to, że ośmielił się wygłosić co do ciebie takie obrzydliwe podejrzenie! Powiedziałem, że moja córka nie włóczy się nigdzie po szkole, a już na pewno nie razem z jakimś chłopakiem, który…

– Ona tylko przyniosła mi mój zeszyt! – Karl ośmielił się wziąć dziewczynę w obronę, bo sama Ida nie podjęła żadnej takiej próby. Spuściła tylko wzrok i zagryzła ze skruchą dolną wargę. – Na… na polecenie nauczyciela – dodał Karl.

Ida sama mogła to wytłumaczyć, ale na widok ojca ta zwykle tak pełna życia dziewczyna stała jak sparaliżowana.

– Nauczyciel polecił jej przynieść ci zeszyt? – zakpił Lange. – Mojej córce? Jensch, sam w to nie wierzysz! I zgodnie z tym, co powiedział mój syn, twój czas uczęszczania do szkoły dziś się skończył. To po co ci twój zeszyt?

Lange zatrzymał swój wóz tuż koło obojga i spojrzał niechętnie na otwarty zeszyt, który leżał w koszu wypełnionym do połowy ziemniakami. Karl odłożył go tam, aby móc pogawędzić z Idą. Jakob Lange siedział na koźle, bez trudu odczytał więc uwagę nauczyciela i wykrzywił pogardliwie usta.

– Kłamca i do tego jeszcze zarozumialec! – stwierdził. – Pokazujesz wszystkim swój stopień, jak gdyby to mogło zmienić coś w przeznaczonym ci przez Boga miejscu! Wstydź się, Jensch!

Karl wiedział, że po tych słowach powinien był z pokorą spuścić wzrok. Jakob Lange był przecież pracodawcą wielu robotników dniówkowych i nie należało go irytować. Ale chłopak jednak nie był w stanie tego zrobić i spojrzał na kowala z wściekłością.

– A skąd wy możecie wiedzieć, co przeznaczył mi Bóg? – spytał.

Ida, słysząc te słowa, drgnęła wystraszona, a Karl stwierdził, że dziewczynę przerażało już samo to, że ktoś ośmielił się sprzeciwić jej ojcu. I zrobiło mu się jej żal, choć pozycja społeczna Idy była o wiele lepsza niż jego.

Jakob Lange nie zaszczycił odpowiedzią syna dniówkowego robotnika. Zamiast tego zwrócił się ponownie do córki.

– A ty, Ida, po południu, pracując w ogrodzie, będziesz musiała pomyśleć o wielu grzechach – powiedział surowo. – Bo stoisz tu bezczynnie i kradniesz dany ci przez Boga czas, a Brandmannom kradniesz siłę roboczą tego chłopca, który z twojego powodu gapi się tylko, zamiast wykopywać ziemniaki. A ja oczywiście dam o tym znać Peterowi Brandmannowi. Twój zarobek, chłopcze, będzie też odpowiednio niższy. Chodź, Ida!

Ida nie śmiała już spojrzeć na Karla. Z opuszczoną głową wdrapała się na wóz, po czym usiadła na deskach, zwiesiwszy nogi. Była to dość osobliwa pozycja dla dziewczyny siedzącej na drabiniastym wozie… Ale Karl dostrzegł po chwili, jaki był tego cel. Kiedy Jakob Lange ruszył, z kieszeni sukienki Idy jakby przypadkowo wypadła niewielka książeczka – Podróże kapitana Cooka. Karl musiał ją jedynie podnieść z ziemi. Wahał się przez chwilę, czy ma pobiec za odjeżdżającym wozem, bo może dziewczyna rzeczywiście zgubiła książkę. Ale ona podniosła głowę i mrugnęła do niego porozumiewawczo.

Rozdział 2

– Ta nie!

Priscilla zdecydowanie odmówiła, jeszcze zanim wzrok klienta zatrzymał się na postaci drobnej dziewczynki o miodowoblond włosach, która w pubie przydawała się jedynie do mycia stołów. Było dopiero późne popołudnie i łowcy wielorybów zajęci byli pracą przy nowym statku, do budowy którego zatrudniał ich George Hempleman, o ile w bliskiej perspektywie nie było kolejnego polowania. Dopiero później wszyscy mieli się jak zwykle zjawić w pubie – śmierdzący potem, spragnieni piwa i whiskey i żądni kobiet. Wtedy jednak nie zobaczą już tej dziewczyny. Mała po krótkim ostrzeżeniu natychmiast znikła, ale ten przyprowadzony przez Barkera klient był dość dziwny – wysoki, szczupły mężczyzna w znoszonym czarnym ubraniu i koszuli z osobliwym kołnierzykiem. Sprawiał wrażenie bardziej zadbanego niż pozostali klienci i wyrażał się też bardziej wyszukanie. Choć jeśli chodzi o wybór dziewczyny, to miał tak samo mało skrupułów jak wszyscy mężczyźni, którzy tu zaglądali.

– Dlaczego nie? – zaprotestował dziwnie wysokim głosem. – Mr Barker powiedział, że wolno mi będzie samemu wybrać!

Rzeczywiście wszystkie dziwki na zawołanie Barkera zebrały się w prymitywnym szynku. Co prawda klient nie miał zbyt dużego wyboru. U Barkera pracowała energiczna, koścista Priscilla, gruba Noni i delikatna, jasnowłosa Suzanne. Ta ostatnia była kiedyś piękną dziewczyną, ale jej ciągła apatia oraz woń wypitej whiskey i zaniedbanie były przyczyną konsternacji niejednego klienta. Młoda kobieta miała na sobie sztywną od brudu, choć ozdobioną cekinami sukienkę w brzoskwiniowym kolorze, której nigdy nie prała. Nigdy się też nie myła, o ile Priscilla i Noni jej do tego nie zmusiły. Teraz także patrzyła nieruchomym wzrokiem przed siebie i wydawało się, że w ogóle nie zauważyła nowego klienta – oczywiście nie robiła też nic, aby obronić przed nim swą własną córkę.

– Ta mała jest jeszcze za młoda! – Priscilla oświadczyła to rezolutnie zamiast niej, wskazując na dziewczynkę. – Dobry Boże, chyba widzicie to sami, wielebny Morton… – Mówiąc to, ściągnęła kpiąco wargi i zerknęła w stronę Barkera. Właściciel pubu mógłby doprawdy sam odesłać tę dziewczynę na zaplecze!

Ona zaś zerknęła w stronę klienta. Wielebny, to z pewnością miało coś wspólnego z kościołem – Mrs Hempelmann powiedziała kiedyś coś takiego, a zwykle mówiła przecież „pastor”. Mrs Hempelmann mówiła prawie zawsze po niemiecku i wolała, aby zwracano się do niej „Frau Hempelmann”. O ludziach związanych z Kościołem wypowiadała się z nabożną czcią i chyba jej takich osób brakowało. I wobec tego kiedyś Mr Hempleman obiecał, że sprowadzi dla niej wielebnego, jeśli jakiś pokaże się w tej okolicy. Jednak ten człowiek nie sprawiał wrażenia, że pojawił się tu w odpowiedzi na modlitwy Lindy Hempelmann. Patrzył na kobiety tak samo pożądliwie jak wszyscy pozostali, w efekcie czego na pewno nie obdarzano go poważaniem należnym każdemu duchownemu. Ale bądź co bądź jego pozycja czy też urząd tłumaczyły osobliwe słowa, które wyjaśniały jego wizytę tutaj: ten pan pragnął, jak z namaszczeniem oświadczył Mr Barker, trochę odprężenia, zanim uda się do dzikich, aby głosić wśród nich słowo boże.

I dlatego dziewczynka sądziła, że chodzi tu o misjonarza. A poza tym dotarło do niej jakieś słowo, usłyszane w czasie rozmowy na temat tęsknoty Lindy Hempelmann za pociechą duchową: Mr Hempleman miał nadzieję, że wkrótce zawita tu jakiś misjonarz, którego zadaniem będzie nawracanie na chrześcijaństwo maoryskich plemion zamieszkałych wokół zatoki Piraki Bay.

– Taka młoda to ona znowu już nie jest – wymamrotał teraz Mr Barker, umykając przed wzrokiem Priscilli.

Mały, gruby właściciel pubu był jedynym człowiekiem, który oprócz Suzanne znał prawdziwy wiek dziewczynki. W swoim czasie przywiózł Suzanne i jej dziecko z Sydney do Nowej Zelandii, bo i jego, i kobietę skusiła nadzieja na osiedliny w nowym kraju, zwłaszcza że przepędzono ich oboje w efekcie jakiejś kłótni z portowej dzielnicy Botany Bay. Kitten pamiętała jak przez mgłę walki na pięści, latające w powietrzu noże i to, że Barker porzucił swój pub w Australii i w popłochu uciekł wraz z Suzanne. I w jakiś sposób przyłączyły się do nich Noni i Priscilla. Dziewczynka pamiętała też, że to właśnie Priscilla trzymała jej głowę, kiedy ona na statku stale wymiotowała.

– Ona wkrótce skończy trzynaście lat i wtedy wezmę ją na służbę, wielebny! Ale do tego czasu…

Barker się odwrócił. Jeśli o niego chodziło, to prawdopodobnie nie oszczędziłby tego dziecka, ale najwyraźniej obawiał się reakcji Priscilli. Gdyby ona od niego uciekła i poszukała sobie innego sutenera, to ten interes będzie szedł jeszcze gorzej niż dotychczas.

Wielebny przyjrzał się dziewczynce dokładniej i zmusił ją, aby zwróciła w jego stronę swą owalną, delikatną buzię. Jej orzechowobrązowe oczy były ogromne… Misjonarz z westchnieniem przywołał się do porządku. Dziewczynka podobała mu się, ale rysy jej dziecinnej jeszcze twarzy uświadomiły mu, że nie znajdzie się żadne mniej lub bardziej świątobliwe wytłumaczenie, aby właśnie w jej ramionach szukać „odprężenia”. Postarał się więc o ojcowski uśmiech.

– Jesteś śliczną dziewczynką, mała! – powiedział z uznaniem. – Może powiesz mi, jakie imię nadano ci na chrzcie świętym?

Dziewczynka w odpowiedzi wzruszyła ramionami. Z całą pewnością nigdy jej nie chrzczono, nie wiedziała nawet, jak należy coś takiego rozumieć. A imię… O ile Suzanne była w miarę przytomna przy jej urodzeniu, aby móc jakieś wyszukać, to nikt nie zadał sobie trudu, aby je zapamiętać. Jedyne imię, która znała dziewczynka, to Kitten – Kociątko. Dziwki w burdelu Barkera w Sydney tak właśnie nazwały zaniedbane, plączące się między nimi dziecko, bo przypominało im głodnego, miauczącego i wałęsającego się kotka.

– Ona jest zamknięta w sobie – zwrócił się Barker do czekającego wielebnego przepraszającym głosem. – I chyba trochę opóźniona w rozwoju. Jej matka jest całkiem obłąkana. Ale jednocześnie posłuszna i miło na nią popatrzeć… – Barker wskazał Suzanne. Była to wyraźna wskazówka dla klienta, aby wreszcie dokonał wyboru.

Ten w końcu zostawił Kitten w spokoju i zdecydował się na Noni. Może nie była tak ładna jak Suzanne, ale też nie tak zamknięta w sobie, a również nie tak energiczna i kpiąca jak Priscilla. Ruda, pulchna dziewczyna podniosła się posłusznie i poszła z mężczyzną za jedno z przepierzeń wykonanych z kości wieloryba i plandeki, które znajdowały się za pubem. Mieszkały tam dziwki Barkera. Kości wielorybów w Piraki Bay zastępowały drewno, wielorybnicy budowali z nich też swoje niskie schrony, także stoły i krzesła w pubie były wykonane właśnie z nich.

Szynk w pubie był bardzo prymitywny – cztery słupy buków południowych szybko ściętych w lesie powyżej zatoki i prawie nieokorowanych po prostu połączono drewnem odpadowym, które pozostało po wybudowaniu domu Hemplemana. Plandeki stanowiły tylko prowizoryczne schronienie. Wiatr bez przeszkód wpadał do środka i przynosił ze sobą smród gnijącego ścierwa wielorybów, co nie przeszkadzało bawiącym się mężczyznom i mrukliwym dziwkom. Bądź co bądź przynajmniej dach był szczelny.

Kitten odetchnęła z ulgą, kiedy wielebny znikł z Noni za przepierzeniem i rzuciła się do ucieczki. Barker na szczęście nie robił przeszkód i nie dyskutował już na temat terminu jej ostatecznego „zatrudnienia”. Dziewczynka zauważyła oczywiście, że był zirytowany i swoją wściekłość wyładował na Priscilli.

– Żeby mi to było ostatni raz! – wrzasnął do grubokościstej, już nieco posuniętej w latach dziwki, która znosiła to ze stoickim spokojem. – Ostatni raz wbijasz mi nóż w plecy, jeśli chodzi o tę małą od Suzanne! Wystarczająco długo karmimy tego kotka! Gdybym wiedział, ile mnie to będzie kosztować, to utopiłbym go od razu, kiedy z nim tutaj przyjechała. Ale dobrze, dziewczynka jest miła, w przyszłości będzie przynosić pieniądze. I o ile dobrze pamiętam, to już trzynaście lat upływa od czasu, kiedy Suzanne ją powiła. A zgodnie z tym, co słyszę, ma przynajmniej co miesiąc cieczkę. To nie może być aż tak młoda.

Kitten, która stanęła przed pubem, aby móc słuchać, zagryzła wargi. Priscilla poradziła jej, aby jak najdłużej ukrywała przed Barkerem fakt, że już co miesiąc krwawiła. I dziewczyna rzeczywiście starała się potajemnie prać paski materiału, które Noni jej dała, aby zbierały płynącą z jej wnętrza krew. Kitten nie była opóźniona w rozwoju, lecz właściwie bardzo bystra i od lat przyzwyczajona do tego, aby schodzić Mr Barkerowi z drogi. Ale w ostatnim miesiącu Suzanne ją zdradziła. Znalazła zakrwawione paski materiału i zaczęła głośno lamentować. Krzyczała coś o „przekleństwie ciążącym na Ewie” i „strasznym losie kobiet”. Kitten nie słyszała tego dokładnie, ale coś musiało dotrzeć do uszu Barkera. I teraz on na pewno postanowi urzeczywistnić swoje pogróżki, i Kitten znajdzie się wśród jego dziwek.

– Po następnym wielkim połowie kolej na nią, Pris! – sprecyzował to Barker. – Kiedy tylko Hempleman złapie coś porządnego w sieć i chłopaki będą mieć w kieszeni pieniądze. Oczywiście muszę ją przedtem ujeździć…

Kitten zesztywniała z przerażenia. On chciał ją… Ten tłusty Barker chciał być pierwszym mężczyzną, z którym ona…

– Ty? – spytała Priscilla przeciągle, a w jej głosie zabrzmiało coś nowego – zazdrość!

Kitten westchnęła. Wiedziała, że Priscillę łączyło coś z Barkerem, choć mimo najszczerszych chęci nie rozumiała, co jej okazyjna protektorka widziała w hałaśliwym i gruboskórnym właścicielu burdelu. Prawdopodobnie miała nadzieję, że on kiedyś będzie chciał mieć ją wyłącznie dla siebie, zamiast sprzedawać ją wielorybnikom. Priscilla przyznała się kiedyś Kitten, że nienawidziła intensywnej woni tranu i krwi, której potem nie mogła się pozbyć. To może dlatego wolała już Barkera, śmierdzącego czasem jedynie piwem i zjełczałym tłuszczem do smażenia…

– To dopiero byłoby głupie z twojej strony… – Ton głosu Priscilli zmienił się znowu, a Kitten znała ją już dobrze i wiedziała, że kobieta mówiła tak wtedy, kiedy chciała, aby ktoś tańczył tak, jak ona zagra – …żeby tracić tak dobry zarobek.

Barker zaśmiał się obleśnie.

– Słodziutka, nic jej nie będzie! Wytrzyma! – stwierdził. – Zarobię na niej jeszcze dużo! Jeśli tylko będzie posłuszna…

Priscilla wydała z siebie dźwięk przypominający prychnięcie.

– Ach, potulna i posłuszna to ona już jest! – stwierdziła. – I dobrze wie, że nie ma innego wyjścia. I prawdopodobnie aż się do tego pali…

Kitten w oburzeniu zagryzła mocno wargi. Priscilla chyba nie sądziła naprawdę, że ona „aż się do tego pali”! Wręcz przeciwnie, Kitten wcale nie chciała być dziwką! I dostatecznie często powtarzała Priscilli, że była twardo zdecydowana nie skończyć tak jak Suzanne! Los Priscilli i Noni wcale nie wydawał jej się godny pożądania. Fakt, obie dobrze sobie radziły, miały co jeść i co pić – przy czym zachowywały umiar, jeśli chodzi o picie, i nie pozwalały sobie na więcej niż najwyżej jedną whiskey po pracy. W każdym razie znalazły sposób utrzymania i czasami nawet się śmiały, i najwyraźniej to zajęcie sprawiało im przyjemność. Noni miała przyjaciela, który obiecał jej, że się z nią ożeni, kiedy tylko zarobi trochę pieniędzy przy połowie wielorybów. A Priscilla miała Barkera…

– To po co ten trud? – spytała starzejąca się dziwka. – A może ty masz na nią ochotę? – W jej głosie słychać było podejrzliwość.

Barker zaśmiał się chrapliwie, po czym kontynuował sztucznie słodkim i miłym głosem:

– Ależ skąd, ochotę… Jakbym lubił takie chude kurczaki! Wiesz przecież… Mam skłonność do dużych, silnych bab…

Kitten starała się puścić mimo uszu odgłosy świadczące o tym, że Priscilla i Barker wymieniali uściski.

– To trzymaj ręce z daleka od tej małej! – zganiła go wreszcie Priscilla. – I pomyśl o zarobku! Niektórzy chłopcy będą mieli wielką ochotę być pierwszym dla Kitten.

Kitten usłyszała chrapliwy śmiech Barkera.

– Może masz rację… – zgodził się z Priscillą. – Jak myślisz, Pris? Ile mogę za to wziąć? Podwójną stawkę? A może trzy razy więcej niż normalna cena? – W głosie Barkera słychać było chciwość. – Albo nie, już wiem! Wystawimy ją na licytację! Kto zaoferuje najwięcej, dostanie dodatek. Mówię ci, to dopiero będzie przedstawienie, zupełnie jak w wielkich angielskich klubach… Dobrze to zorganizujemy i wystawimy ją… Chłopcom będzie wolno najpierw tylko patrzeć przez cały wieczór, aż będą coraz bardziej napaleni i… Będziemy musieli sprawić jej jakąś piękną suknię.

Kitten odwróciła się, bo nie chciała tego słuchać. Już teraz robiło jej się niedobrze, i przyczyną tego był nie tylko smród gnijącego ścierwa wieloryba na plaży.

Licytacja! I Priscilla nie zaprotestowała, wręcz przeciwnie, jeszcze podsunęła Barkerowi ten pomysł… Kitten czuła się zdradzona. A potem przypomniała sobie, że Priscilla nigdy nie wątpiła w sens ostatniego postanowienia Kitten. Jak długo dziewczyna była dzieckiem, starała się ją chronić i także teraz z pewnością mogłaby się postarać o kilka miesięcy albo nawet lat zwłoki. Ale według Priscilli jedno nie ulegało wątpliwości: dla samotnej kobiety w tym nowym, prawie niezamieszkanym kraju nie było możliwości zarobienia uczciwą pracą na życie. W przypadku Kitten nie wchodził więc w grę żaden inny zawód niż dziwka.

– Musisz po prostu brać z tego to, co najlepsze – pocieszała ją Priscilla, kiedy Kitten ciągle broniła się przed pójściem drogą swej matki. – I to przecież nie jest na wieczność. W końcu jesteś śliczną dziewczyną, na pewno znajdzie się chłopak, który będzie chciał się z tobą ożenić. Trzymaj się tylko z daleka od wódki i uważaj, żebyś się nie zakochała w pierwszym lepszym, który będzie wyglądał trochę ładniej niż pozostali. Wyszukaj sobie jakiegoś solidnego faceta, który będzie oszczędzał pieniądze, żeby do czegoś dojść… Będą sprzedawać ziemię na wyżynie za Port Victora. Przy odrobinie szczęścia skończysz jako żona rolnika.

Priscilli życie na farmie wydawało się warte starań, ale Kitten nie za bardzo mogła sobie to wyobrazić. Nigdy nie widziała wiejskiego gospodarstwa – jej świat ograniczał się do okolicy otaczającej stację wielorybniczą i dziewczyna nie znałaby innego pomieszczenia niż pub, gdyby nie Frau Hempelmann.

Na samą myśl o tej kobiecie Kitten od razu poczuła się lepiej. Może jednak znajdzie się jakieś wyjście z nędznego położenia, w jakim była. George Hempleman był założycielem i właścicielem stacji wielorybniczej. Z pewnością będzie mógł coś zrobić dla Kitten, jeśli poprosi go o to żona. Dziewczyna musiałaby jej tylko opowiedzieć, jaki los jej groził. Kitten westchnęła. Przerażała ją konieczność obarczania Lindy Hempelmann tymi sprawami, ale teraz nie przychodziło jej do głowy inne rozwiązanie. Najchętniej zrobiłaby to zaraz… zwłaszcza że musiała zniknąć z pubu. Wkrótce zawitają tam pierwsi mężczyźni…

Kitten zostawiła za sobą plażę i znikła w półmroku rzadkiego lasu. Tu w pobliżu wybrzeża rosły palmy nikau, wychłostane wiatrem buki południowe, pewien gatunek krzewów oleandra oraz jakieś inne drzewa i krzewy, których nazw Kitten nie znała. Las jej się podobał. Powietrze pachniało świeżością, grunt był wilgotny po ostatnich deszczach, a rośliny najwyraźniej blokowały napływającą z plaży woń gnijącego ścierwa wieloryba. Kitten poczuła jakąś pociechę, jak gdyby te drzewa były jej przyjaciółmi…

Odpędziła te bezsensowne myśli i szła szybko ścieżką prowadzącą do domu Hemplemanów. Teren wznosił się tu stromo do góry, bo George Hempleman zbudował swój dom ponad lasem, otaczającym wąskim pasem zatokę i plażę. Powyżej las ustępował wyżynie porośniętej trawą tussock. Pośrodku niej stał drewniany dom, z którego rozciągał się wspaniały widok na drzewa oraz plażę, i nie docierały tu ani hałas, ani też smród związany z połowem wielorybów. Hempleman dbał też o to, aby złowione wieloryby wyciągać na ląd do patroszenia poza polem widzenia dostępnym z jego domu i żeby pub oraz chaty robotników nie zakłócały widoku, który rozpościerał się przed oczami Lindy Hempelmann, o ile miała ona siłę wyjść z domu i oddawać się przymusowemu nieróbstwu na swoim tarasie.

To ostatnie zdarzało się coraz rzadziej. Frau Hempelmann była chora – miała bardzo słabe serce. Cierpiała na powtarzające się ataki i w tym czasie całymi dniami była przykuta do łóżka. Mr Hempleman ciągle zwracał uwagę, aby nic nie drażniło jego małżonki i aby nie docierały do niej żadne wieści o kłopotach związanych ze stacją wielorybniczą. Z początku podejrzliwie też traktował częste odwiedziny Kitten w jego domu, ale Frau Hempelmann nie ustawała w swych zapewnieniach, że bardzo cieszy się z wizyt dziewczynki i że wcale jej one nie męczą. George i Linda Hemplemanowie osiedlili się na półwyspie w Piraki Bay przed dwoma laty, na krótko przed przybyciem Barkera z jego dziwkami. Wówczas Frau Hempelmann czuła się o wiele lepiej. Oczywiście słyszała o kobietach na plaży i nawet przyszła na dół, aby na nie zerknąć – możliwe też, że po prostu szukała jakiegoś towarzystwa. Ale oczywiście nie mogły go zapewnić Priscilla, Noni czy też Suzanne. Już sama myśl o tym, że te dziwki ubrane w wytłuszczone, przeważnie brudne suknie mogłyby zasiąść na jej zadbanych kanapach i krzesłach… A co by dopiero było, gdyby ich ordynarne wypowiedzi naruszyły spokój domu i zakłóciły spokojne, miłe rozmowy, które Frau Hempelmann zwykła prowadzić z Kitten…

Dziewczynka uśmiechnęła się teraz na wspomnienie przyjemnego, cichego głosu Lindy Hempelmann, która przeważnie posługiwała się wówczas jeszcze obcym dla Kitten językiem. Ona i ta samotna kobieta mieszkająca w wielkim domu polubiły się szybko i doskonale się rozumiały. Zaczęło się od tego, że Kitten z niedowierzaniem patrzyła na słodkie ciastko, które podarowała jej Frau Hempelmann zaraz po tym, jak po raz pierwszy zobaczyła dziewczynkę na plaży. Nikt przedtem nie dał Kitten nic słodkiego. Słowo „Plätzchen” (ciastko) było pierwszym słowem w języku niemieckim, którego nauczyła się dziewczynka.

– I kiedy się je dostaje, to mówi się: „danke”! – upomniała Frau Hempelmann Kitten, kiedy ta natychmiast obiema rękami wepchnęła sobie ciastko do buzi.

Kitten popatrzyła uważnie na kobietę i powtórzyła obce słowo. W domu Lindy Hempelmann należało odnosić się do siebie bardzo uprzejmie. Na Kitten czekało sporo nauki, ale ona chłonęła wiedzę o dobrym zachowaniu, a przede wszystkim uczyła się z zapałem nowego języka. I kiedy ta miła kobieta każdego popołudnia i wieczoru po otwarciu pubu zaczęła zapewniać Kitten schronienie w swoim domu, dziewczynka bardzo szybko nauczyła się niemieckiego. Dziwki przyjmowały wówczas swoich klientów, a ponieważ Suzanne zwykła leczyć kaca w ramionach ostatniego klienta, dla Kitten nie było miejsca za przepierzeniem, gdzie mieszkała jej matka. Dlatego też dziewczynka sypiała przeważnie w stajni należącej do George’a Hemplemana.

On sam nie wiedział o niczym – Kitten wykradała się z domu, słysząc wchodzącego gospodarza, i rankiem była na dole na plaży, jeszcze zanim on wyszedł od żony. Za to o wszystkim wiedziała Linda Hempelmann, a kiedy jeszcze czuła się lepiej, każdego ranka stawiała dla dziewczynki pod drzwiami stajni trochę mleka, chleb i miód. Ale od tego czasu upłynęły całe tygodnie… I teraz to Kitten przynosiła swojej starszej przyjaciółce jedzenie do łóżka.

Także tego dnia dziewczynka nie spodziewała się niczego dobrego, kiedy otworzyła drzwi, weszła do środka i zastała pustkę w pokojach i kuchni. Można było zauważyć brak gospodyni, nawet jeśli Mr Hempleman starał się, jak mógł, aby zostawić dom posprzątany już choćby tylko po to, żeby nie denerwować żony. Teraz wszędzie panował nieporządek. Naczynia po śniadaniu były nieumyte, poduszki na kanapie niepoukładane i oczywiście nikt nie posprzątał.

Kitten zawołała Frau Hempelmann po imieniu, aby się w ten sposób zapowiedzieć, i ruszyła w stronę sypialni, którą George Hempleman urządził niedawno dla swojej żony na parterze domu. Właściwie na górne piętro domu, gdzie mieściły się prywatne pokoje małżeństwa, prowadziły wygodne schody, ale Linda Hempelmann była już za słaba, aby móc po nich wchodzić. Kitten szła przez mieszkanie, odstawiając na miejsce niektóre odsunięte sprzęty czy też meble i wtedy przyszła jej do głowy pewna myśl. Jeśli teraz miała być oficjalnie osobą dorosłą, to Frau Hempelmann mogła ją właściwie zatrudnić jako pokojówkę! Kitten mogłaby u niej mieszkać, opiekować się nią i utrzymywać porządek w domu państwa Hemplemanów. A może lepiej byłoby tu jednak nie mieszkać…

Im częściej Kitten marzyła o spaniu w prawdziwym łóżku w pokoju, tym robiła się bardziej czujna. Frau Hempelmann była chora, a Mr Hempleman był także mężczyzną! Kitten dostatecznie często słyszała szemranie Barkera i jego słowa, że szefowi już nie wystarczają jego własne dziwki. Wielorybnicy twierdzili nawet, że odwiedza on pewien burdel w Port Victoria.

– Kotku! – Frau Hempelmann otworzyła oczy, kiedy Kitten weszła do jej pokoju. Był on dość mały i dawniej służył jako coś w rodzaju pracowni do wszelkiego rodzaju robót ręcznych. Kitten często zastawała Frau Hempelmann siedzącą w wielkim oknie i haftującą jakieś serwetki. Rozpościerał się stąd wspaniały widok na zatokę.

– Jak miło cię widzieć! I te piękne kwiaty! Ogniste kwiaty…

Kitten odwzajemniła uśmiech, którym powitała ją wychudzona, blada kobieta w łóżku. Dziewczynka wiedziała, że Frau Hempelmann ucieszą kwiaty rata, które zerwała dla niej przed domem. Ta roślina była w tej okolicy bardzo bujna, rozprzestrzeniła się jako krzew, a także jako pasożyt w koronach drzew rimu i innych. Ale Frau Hempelmann kochała jej kwiaty i sama wymyśliła dla nich tę poetycką nazwę.

– Muszę je wstawić do wazonu – oświadczyła Kitten i wyrzuciła zwiędłe już, bo przyniesione poprzedniego dnia żółte kwiaty kowhai, po czym wstawiła na ich miejsce czerwone rata. Dziewczynka starała się nie dawać niczego po sobie poznać, choć widok Frau Hempelmann ją przeraził. Kobieta sprawiała wrażenie słabszej z dnia na dzień – i starszej! Linda Hempelmann nie mogła mieć więcej niż trzydzieści lat, ale nawet wyniszczona, uzależniona od alkoholu Suzanne wydawała się młodsza i silniejsza. Błyszczące dawniej ciemnoblond włosy Lindy były teraz matowe i posiwiałe, twarz miała bladą i wychudzoną, a oczy zapadnięte i otoczone ciemnym cieniem.

– Dobrze się pani czuje, Frau Hempelmann? – spytała Kitten i starała się, aby jej pytanie zabrzmiało poważnie. A przecież nietrudno było zauważyć, że jej starsza przyjaciółka jest już poważnie chora. – Czy mam pani przygotować herbatę? A może coś przynieść?

Linda Hempelmann próbowała się trochę podnieść. Kitten postawiła dzban z kwiatami na nocnym stoliku i pomogła kobiecie. Linda jak gdyby nabrała poprzez to trochę sił i przejechała palcami po włosach, których nie upięła na noc.

– Mogłabyś mnie uczesać, dziecko? – spytała słabym, choć ciągle melodyjnym głosem. – I herbata… herbata byłaby wspaniała. Ale mamy czas. Pobądź trochę ze mną, kotku, a potem przyniesiesz dla nas obu herbatę i miodowy chleb, dobrze?

Linda Hempelmann nie sprawiała wrażenia głodnej, ale z pewnością wiedziała, że Kitten tego dnia niewiele zjadła. Priscilla i Noni gotowały tylko dla siebie albo aktualnych mężczyzn i dla dziewczynki rzadko kiedy coś zostawało. Suzanne natomiast nie gotowała wcale, a z zarobionych pieniędzy nie zostawiała prawie nic, aby Kitten mogła sobie coś kupić. Dziewczynka podejrzewała, że większość klientów oszukiwała matkę, a z tego, co zostawało, Barker też oczywiście chciał otrzymać jakąś część. Resztę Suzanne wydawała na whiskey.

Kitten była jednak cierpliwa i od małego przyzwyczajona do głodowania. I na pewno nie ponaglałaby Frau Hempelmann. Zamiast tego sięgnęła po szczotkę leżącą na stoliku nocnym i zaczęła czesać coraz rzadsze włosy Lindy, po czym upięła je za pomocą jednego z prześlicznych szylkretowych grzebieni, które Frau Hempelmann przywiozła z Sydney.

– Może chciałaby się pani umyć? – spytała i od razu przyniosła miskę z wodą, szmatkę do mycia i ręcznik, a przede wszystkim kostkę pachnącego mydła.

– Bardzo chętnie, ale będziesz musiała mi w tym pomóc – odpowiedziała ze smutkiem Frau Hempelmann.

Najwyraźniej nie podobało jej się, że była tak uzależniona od drugiej osoby. Ale dla Kitten troszczenie się o nią nie stanowiło żadnego problemu. Pomogła jej teraz nawet zdjąć koszulę i włożyć czystą, kiedy już wytarła jej ciało mokrą szmatką. I pomyślała, że może to jest właściwa chwila, aby powiedzieć Lindzie o swoim pomyśle.

– Myślę, że pani powinna mieć tu kogoś, kto będzie pani pomagał – zaczęła ostrożnie. – W… w domu i w ogóle… i właśnie teraz, bo jest pani przecież chora…

Linda Hempelmann przytaknęła z wyraźnie nieszczęśliwą miną.

– Oczywiście byłoby to wspaniałe, moje dziecko. Ale to musiałaby być kobieta, a tu po prostu bardzo trudno o personel do pracy w domu. Georg chciał już zapytać o to u Maorysów… ale nie chcę mieć w domu takiej dzikuski, która nie potrafi powiedzieć ani jednego zrozumiałego słowa…

Linda pogardliwie zmarszczyła czoło, a Kitten także nie bardzo mogła wyobrazić sobie tutaj Maoryski. Obie obawiały się nieco półnagich, tłustych miejscowych kobiet, które od czasu do czasu z ciekawości zakradały się na stację wielorybników, aby sprzedawać im słodkie ziemniaki czy też zboże. Maorysi musieli mieć w swoich wsiach pola i ogrody i ciągle byli nastawieni przyjaźnie wobec białych, znali jednak tylko kilka angielskich słów i nie sprawiali wrażenia, że byliby skłonni polerować meble czy też pomagać białej lady przy ubieraniu się. Kitten w dodatku przerażał ich wygląd – wokół ust kobiet widniały przerażające tatuaże, a mężczyźni mieli je na całych twarzach. Maorysi się tatuowali, i Frau Hempelmann bałaby się ich śmiertelnie.

– Ale przecież ja mogłabym pani pomagać! – zaproponowała teraz Kitten. – Wiem przecież, gdzie tu wszystko jest i co pani lubi, i…

– Jesteś jeszcze dzieckiem, kotku! – Frau Hempelmann uśmiechnęła się pobłażliwie. – To miłe z twojej strony, że chcesz się tu do czegoś przydać i rzeczywiście jesteś dla mnie wielką pomocą. Ale jesteś za młoda, aby podjąć prawdziwą pracę!

– Tylko pani tak uważa! – zawołała Kitten z rozpaczą. – Mr Barker widzi to inaczej. Ale oczywiście on zupełnie inaczej wyobraża sobie prawdziwą pracę! – Dziewczynka urwała przestraszona. Nie chciała powiedzieć tego tak otwarcie. Z przerażeniem dostrzegła, że Linda Hampelmann sprawiała wrażenie w najwyższym stopniu zaniepokojonej, a na jej bladej twarzy pojawił się niezdrowy rumieniec… Kitten na pewno ją zdenerwowała i możliwe było, że Linda dostanie ataku. Dziewczynka rozpaczliwie rozejrzała się za solami trzeźwiącymi, bo czasami dzięki nim można było to powstrzymać…

Ale Frau Hempelmann opanowała się po chwili i machnęła ręką, kiedy Kitten podsunęła jej małą buteleczkę pod nos.

– Czy to ma znaczyć, że ten typ chce… chce, żebyś ty… sprzedawała się?

Kitten z nieszczęśliwą miną skinęła głową.

– Nie ma tu żadnej innej pracy – stwierdziła. – A przynajmniej nie dla dziewczyny. Jako mężczyzna mogłabym polować na wieloryby czy foki. Ale jako dziewczyna mogę robić tylko to, co moja matka. – Kitten chciała być dzielna i zdusiła łkanie. – Jeśli więc pani mnie teraz nie zatrudni… – Popatrzyła na chorą z nadzieją oczach. – A ja naprawdę bardzo bym się starała. Pracowałabym dużo i naprawdę mogę pani pomóc, ja…

Linda Hempelmann podniosła rękę w górę.

– Ale mnie tu niedługo nie będzie, dziecko – powiedziała łagodnie.

Kitten zmarszczyła czoło.

– Wyjeżdża pani? – spytała skonsternowana. – Mr Hempleman zamyka stację wielorybników?

Dziewczynka prawie nie mogła w to uwierzyć. W końcu interes George’a Hemplemana szedł bardzo dobrze. Co kilka miesięcy jego kompan kapitan Clayton opuszczał stację załadowanym po brzegi statkiem, a w Anglii dobrze płacono za tran z wątroby i inne wyroby z wielorybów. A poza tym mężczyźni w pubie mówiliby o grożącym stacji zamknięciu.

Frau Hempelmann potrząsnęła głową.

– Nie – wyszeptała. – Mój małżonek raczej tu zostanie. I z bożą pomocą znajdzie sobie drugą żonę…

– Drugą żonę…? Ale dlaczego miałby szukać drugiej żony? – spytała przerażona Kitten. – Przecież nie chce pani go opuścić, pani…

– Jednak tak – odpowiedziała twardo Linda Hempelmann. – Choć nie ma tu mowy o chceniu. Georg… – jak zawsze wymówiła imię swojego męża po niemiecku; nie mogła się przyzwyczaić do tego, że on zangielszczył i imię, i nazwisko – …był zawsze dobrym mężem, a ja byłam kochającą żoną. Ale ja… mój Boże, dziecko, czy muszę mówić o tym wprost? Ja umieram. Idę do Boga. Słyszę, jak On mnie woła, kotku.

Kitten nagle poczuła nienawiść do tego Boga, o którym nigdy nie słyszała przed zawarciem znajomości z Frau Hempelmann, który jednak najwyraźniej odgrywał dużą rolę w życiu wierzącej Niemki. A teraz ów Bóg zamierzał pozbawić Kitten jedynego schronienia, na które tak bardzo liczyła!

– Ale to nie może być, Frau Hempelmann! – zaprotestowała. – Przecież pani nie jest stara! Oczywiście jest pani chora, ale wyzdrowieje pani. Dotychczas zawsze tak było po każdym ataku. A jeśli teraz pozwoli pani, abym się o panią zatroszczyła, to raz-dwa wszystko będzie dobrze i…

Linda Hempelmann ponownie potrząsnęła głową.

– Nie będzie już dobrze, moje dziecko, uwierz mi. Ostatni atak był zbyt silny, a ja jestem już zmęczona, kotku. Z radością posłucham więc wezwania Boga. Tylko żal mi ciebie i oczywiście Georga. – Wyciągnęła rękę w kierunku Kitten i delikatnie pogłaskała ją po policzku.

– Ale… ale kiedy?

Kitten znów walczyła z napływającymi do oczu łzami i mówiła ze ściśniętym gardłem. I oczywiście wiedziała, że nie ma odpowiedzi na jej ostatnie pytanie. Frau Hempelmann nie mogła wiedzieć, kiedy dokładnie jej Bóg zamierzał zabrać ją do siebie. Może nie miało to nastąpić tak prędko. Może za kilka, kilkanaście miesięcy… może za rok… Kitten mogłaby zaoszczędzić pieniądze, które zarobiłaby w domu Hemplemanów. I potem wyjechać gdzieś, uciec ze stacji wielorybników, kiedy Frau Hempelmann umrze…

Jednak chora odebrała jej i tę nadzieję.

– Może kilka dni, dziecko – mówiła Frau Hempelmann, a jej głos brzmiał tak, jak gdyby miało to nastąpić już za chwilę. – Najwyżej kilka tygodni. I musisz zrozumieć… zrozumieć… nie mogę cię wziąć do domu. Jak by to wyglądało? Jak wyglądałby mój mąż, gdyby kilka dni przed śmiercią małżonki wziął do domu taką młodziutką dziewczynę…? Przykro mi naprawdę, mała…

Kitten zagryzła wargi. Reputacja George’a Hemplemana była jej naprawdę obojętna. Ale nawet gdyby Frau Hempelmann dała się przekonać – i tak było bezsensowne uciekać z pubu tylko na kilka dni czy tygodni. Barker po śmierci Lindy Hempelmann natychmiast zabrałby ją do siebie.

– Czy zaparzysz nam obu herbaty, kotku, kochanie? – wyszeptała Frau Hempelmann. – Może… może mogłabym pomówić z Georgiem o tobie. Może znajdzie się jakieś inne rozwiązanie… jakaś rodzina w Port Victoria, która szuka pokojówki czy coś…

Chora próbowała dodać jej otuchy, ale Kitten już się nie łudziła. Port Victoria był miejscem równie dzikim jak Piraki Bay i także tam mieszkali łowcy wielorybów oraz poszukiwacze przygód wszelkiej maści. Wprawdzie ostatnio na Canterbury Plains pojawiło się kilku osadników i z pewnością były wśród nich kobiety i dzieci. Ale czy oni będą potrzebować pokojówki? Skoro sami nawet jeszcze nie mieli domów? I czy czyjakolwiek żona przyjęłaby do swego domu dziewczynę taką jak Kitten? Która była bękartem i nawet nie miała imienia, choć zdaniem wszystkich była ładna? Nawet w głosie Priscilli słychać było zazdrość, kiedy rozmawiała z Barkerem o Kitten, a Frau Hempelmann mimo bliskiej śmierci obawiała się, że dziewczyna mogłaby uwieść jej męża. Nie, Kitten porzuciła wszelkie nadzieje, kiedy parzyła herbatę i kroiła chleb, a poza tym niemal całkiem straciła nań apetyt. Nie było dla niej uczciwego rozwiązania sprawy. I jeśli nie przyjdzie jej do głowy jakiś inny pomysł, to będzie musiała być posłuszna Barkerowi.

Rozdział 3

Dopiero po upływie tygodnia w Piraki Bay pojawił się wieloryb – i było to ostatnie odroczenie wyroku Kitten. Przy budowie statku mężczyźni nie zarabiali tyle, aby móc sobie pozwolić na dodatkowy wydatek, czyli na dziwkę, więc ani Priscilla, ani też Noni i Suzanne nie miały zbyt wiele pracy. W tym tygodniu przynajmniej Noni miała jakieś zajęcie, bo misjonarz jak na razie nie czynił żadnych przygotowań do wyjazdu do „dzikich”. Zamiast tego każdego dnia spędzał wiele godzin u Lindy Hempelmann, z którą zgodnie z życzeniem jej męża modlił się i którą podtrzymywał na duchu. Wieczorem pojawiał się w pubie i wyszukiwał sobie którąś z dziwek, przy czym zawsze preferował Noni. I najwyraźniej roił o Kitten, bo wprost pochłaniał ją wzrokiem, kiedy dziewczynka w czasie jego obecności pomagała Lindzie Hempelmann. Kitten najchętniej poszłaby sobie, ale nie potrafiła zostawić chorej przyjaciółki samej z wielebnym. Linda coraz częściej potrzebowała jej pomocy przy najprostszych czynnościach – i oczywiście nie można było oczekiwać od wielebnego, że ten pomoże jej usiąść czy też będzie trzymał przy jej ustach kubek z napojem, aby mogła się napić. Poza tym duchowny był anglikaninem i nie mówił po niemiecku, a angielski Frau Hempelmann był kiepski. Linda cieszyła się, kiedy Kitten tłumaczyła rozmowy z duchownym – a ten był wręcz zachwycony i stale domagał się od Kitten, aby siadała obok niego na łóżku chorej. Chciał być koniecznie blisko niej i nawet obejmował Kitten ramieniem, udając ojcowskie wzruszenie i dumę, kiedy ona szybko odnajdywała cytat z Biblii angielskiej w niemieckim odpowiedniku i głośno go odczytywała. A przecież nie czytała zbyt dobrze, Frau Hempelmann zaczęła ją uczyć dopiero wtedy, kiedy jej choroba była już bardzo zaawansowana.

– On też będzie chciał wziąć udział w tej licytacji – powiedziała Kitten ze zniechęceniem do Noni, która na polecenie Barkera przerabiała dla niej jedną z sukienek jej matki. Właściciel pubu kupił nawet cekiny, aby dodatkowo ozdobić sukienkę. Rankiem zawitał do pubu Tom Carpenter, domokrążca, który handlował zarówno z białymi na odległych farmach, jak i z różnymi szczepami Maorysów. Tubylcy lubili kolorową tandetę, a osadnicy woleli uzupełniać swoje zapasy żywności, takie jak mąka i fasola. I oczywiście Carpenter sprzedawał też whiskey – i to znacznie taniej niż Barker, który sam dbał o swoje zapasy. Kapitan Clayton przywoził mu pełne beczki prosto z Irlandii.

Noni westchnęła.

– I całkiem możliwe, że ma nawet dość pieniędzy. Jego ojczysta gmina zbierała fundusze dla jego misji. Gdyby ludzie wiedzieli, co się dzieje z tymi datkami!

– Ale ja go nie chcę! – zirytowała się Kitten.

Noni popchnęła ją w kierunku starego lustra, które dziwki dzieliły między siebie, ale Kitten demonstracyjnie odwróciła głowę. Nie chciała patrzeć na siebie w nowym stroju. Już przelotne spojrzenie wystarczyło, aby zrozumieć, że widok jej delikatnego ciała w obcisłej czerwonej sukni doprowadzi mężczyzn do szaleństwa. A kiedy jeszcze Barker zmusi ją, aby rozpuściła włosy, które dziewczyna zwykle splatała w ciasny warkocz, i jej złote loki opadną falą na plecy…

– Najlepiej przyzwyczaj się do tego od razu – stwierdziła Noni obojętnie i zmarszczyła materiał przy dekolcie. Teraz w efekcie wyglądało to niemal tak, jak gdyby Kitten miała już piersi. – Nie możemy sobie wyszukiwać facetów. A ten klecha przynajmniej nie śmierdzi tranem, nie jest też skłonny do przemocy i zawsze szybko kończy, więc patrząc na sprawę od tej strony, muszę powiedzieć, że mogłoby być gorzej. Niedobrze jest, kiedy ten pierwszy jest młody i ma wielki temperament, i całkiem możliwe, że w dodatku zawróci ci w głowie! Wtedy będziesz miała niewłaściwy obraz tego, co cię czeka.

Kitten nie odpowiedziała. Nie pragnęła młodego, pełnego temperamentu mężczyzny, w ogóle nie chciała żadnego! A już na pewno nie takiego, który będzie płacił za korzystanie z jej ciała! Rozmyślała intensywnie o jakimś wyjściu z tej sytuacji i ogarniała ją coraz większa rozpacz. Od kiedy Barker ogłosił, że licytacja odbędzie się po najbliższym połowie wieloryba, prześladowały ją pożądliwe spojrzenia prawie wszystkich mężczyzn. Dziewczyna niemal nie ważyła się wychodzić.

I któregoś słonecznego poranka, który Kitten powitała przed domem Hemplemanów po nocy spędzonej koło walczącej o każdy haust powietrza Lindy Hempelmann, zabrzmiał głośny okrzyk:

– Wieloryb w zatoce! Wszyscy ludzie do łodzi!

Kitten nie mogła widzieć stąd pośpiesznych przygotowań w zatoce, ale słyszała głosy mężczyzn i niemal czuła napiętą atmosferę. Wielorybnicy spuszczali na wodę łodzie, w których zasiadało po dwunastu wioślarzy i jeden harpunnik. I choć były to rzeczywiście duże łodzie, to wobec olbrzymiego stworzenia, z którym mężczyźni mieli walczyć na morzu, sprawiały wrażenie drobnych i kruchych. Każdą z nich wieloryb mógł przewrócić jednym uderzeniem swej płetwy ogonowej, ale nie zdarzało się to nigdy. Te zwierzęta były zaskakująco ufne, i nawet kiedy mężczyźni strzelali do nich, wolały raczej uciekać, niż się bronić. I zawsze pozwalały, aby łodzie zbliżyły się na tyle, że one same były w zasięgu strzałów – a przecież bez trudu mogły odpłynąć bądź się zanurzyć, kiedy tylko dostrzegały ludzi. I dopiero wtedy, kiedy haki ciężkiego harpuna tkwiły już głęboko w ich mięśniach, zaczynały rozpaczliwie walczyć, szarpiąc przywiązaną do haków linę, za pomocą której mężczyźni ciągnęli zwierzęta na ląd. Wtedy było już jednak z reguły za późno. Ból i utrata krwi odbierały wielorybom siłę i w którymś momencie przestawały się bronić – często jednak po wielu godzinach uporczywej walki. W końcu także siedzący na łodziach ludzie byli śmiertelnie wyczerpani. A przecież dopiero wtedy, kiedy wieloryb leżał już na plaży, zaczynała się właściwa praca. Mężczyźni wyrąbywali ogromne kawały mięsa często z jeszcze żywego zwierzęcia i gotowali je, aby uzyskać tran… Kitten otrząsnęła się z obrzydzeniem na samą myśl. Smród z kotłów unosił się długo potem nad całą zatoką.

Tego wieczoru jednak mężczyźni będą zbyt zmęczeni, aby licytować dziewczynę, i prawdopodobnie Barker przesunie jej wielki dzień o dwadzieścia cztery godziny. Kitten ciągle jeszcze nie miała sprecyzowanego planu – mogła jedynie próbować zasłonić się koniecznością pomocy Frau Hempelmann. Barker chyba raczej nie próbowałby jej odciągnąć od łóżka ciężko chorej kobiety, on…

– Kotku!

Cichy głos Frau Hempelmann oderwał dziewczynę od okna. Chora była przytomna – Kitten uznała, że to dobry znak, i zmusiła się do uśmiechu, kiedy odwróciła się do Lindy.

– Wielebny… zaraz przyjdzie. Możesz mnie trochę przygotować?

Także w tych słowach była jakaś nadzieja i obietnica, bo po tak ciężkiej nocy Kitten nie spodziewała się takiej woli życia u Lindy. Jeszcze kiedy myła i czesała kobietę, pojawił się Mr Hempleman.

– Linda, moja kochana! Jak się czujesz?

Pocałował przelotnie blady policzek żony, ale cofnął się szybko, mimo że skóra Frau Hempelmann pięknie pachniała różanym mydłem, którym właśnie umyła ją Kitten. Jednak Linda uśmiechnęła się do niego.

– Dobrze… – wyszeptała. Od wielu dni brakowało jej tchu, aby wypowiedzieć dłuższe słowa. – Ja… proszę… Proszę, usiądź na chwilę przy mnie, ja… – Linda wyciągnęła rękę w stronę męża i nawet po tak nieznacznym ruchu zakaszlała. – Muszę ci coś powiedzieć, ja…

Ale George Hempleman przerwał jej z wyraźną niecierpliwością.

– Kochana, teraz to niemożliwe, ludzie właśnie wypatrzyli wieloryba. Muszę szybko iść na plażę i przypilnować, żeby ich to bydlę nie zmasakrowało… – George Hempleman miał zwyczaj obserwowania połowu wieloryba z większej łodzi i koordynowania całej akcji. Robił to w ten sposób, że wydawał odpowiednie rozkazy przez tubę. – I popatrz, wielebny już idzie…

Duchowny pojawił się właśnie na korytarzu prowadzącym do pokoju, a Hempleman zostawił szeroko otwarte drzwi.

– Zobaczymy się wieczorem… – Hempleman wyraźnie się śpieszył.

– Jeśli Bóg pozwoli… – wyszeptała jego żona. Była bardzo blada, a Kitten miała wrażenie, że w czasie ostatniej nocy wręcz się skurczyła. Dziewczyna zdała sobie sprawę, że pozostało jej już niewiele czasu.

– Wielebny, nie wiem doprawdy, jak mam wam dziękować za to, co robicie dla mojej żony – powiedział Hempleman i z uznaniem poklepał pastora po ramieniu.

George Hempleman wyszedł tak szybko, aby wielebny nie zdążył poruszyć tematu darowizny. Duchowny ciągle próbował namówić Lindę Hempelmann do przekazania części spadku jego misji, ale kobieta nigdy na to nie reagowała. Kitten zakładała, że ona po prostu nie miała pieniędzy, które ktoś mógłby odziedziczyć. Utrzymanie zapewniał jej przecież wyłącznie mąż. A nawet gdyby był bardziej szczodry, to gdzie Linda Hempelmann miałaby wydawać te pieniądze?

Kitten wyniosła wszystkie sprzęty potrzebne do mycia, po czym z niechęcią posłuchała wezwania wielebnego, aby usiadła koło niego na łóżku i razem z nim i z Lindą Hempelmann modliła się, czytała Biblię i słuchała umierającej, która ciągle prosiła o spowiedź. Chcąc nie chcąc wysłuchiwała jej lekkich grzechów. Frau Hempelmann zawsze wydawała jej się kimś w rodzaju świętej, ale Bóg najwyraźniej każdemu miał za złe nawet choćby jedną jedyną pyszną myśl. Linda mogła żałować tylko takich drobnostek – a wielebny rozgrzeszał ją każdego dnia.

Chora zasnęła około południa i Kitten szybko wyszła z dusznego domu. Schroniła się przed wielebnym w cienistym lesie powyżej plaży. Ludzie na morzu ciągle walczyli z wielorybem, ale byli już blisko brzegu i najdalej za godzinę lub dwie zwierzę miało się znaleźć na plaży. Kitten miała nadzieję, że Mr Hempleman znajdzie czas na odwiedziny u swojej małżonki, zanim zacznie nadzorować patroszenie wielkiego ssaka. Dzisiejszy stan Lindy Hempelmann niepokoił ją, bo z jednej strony chora była bardziej przytomna niż poprzednio, ale z drugiej zatrważająco słaba. Wielebny, który co rusz sprawdzał jej puls, z wyraźnym niepokojem kręcił głową. Jeśli więc Linda Hempelmann chciała coś powiedzieć swojemu mężowi, to lepiej, aby zrobiła to niedługo.

Kitten znów nazrywała wielki bukiet kwiatów rata o intensywnie czerwonym kolorze, aby ozdobić nimi pokój. I kiedy tylko je przyniosła, chora właśnie się obudziła i popatrzyła na dziewczynę zmęczonymi oczami.

– Mój mąż… – wyszeptała – i… i duchowny… Ja… to już czas, mała, ja… ja słyszę anioły… Słyszysz… czy też je słyszysz?

Jedyne, co w tym momencie usłyszała Kitten, to dobiegające z daleka triumfalne wrzaski. Prawdopodobnie mężczyznom udało się zaciągnąć wieloryba na ląd.

– A ty, kotku… ja… myślałam o tobie i o tym, że dam… – Linda walczyła o każdy haust powietrza, ale zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, do pokoju znów wszedł wielebny. Zapewne wyszedł na krótko, aby coś zjeść czy też uwolnić się od tchnienia śmierci, bo tak Noni określiła atmosferę panującą w pokoju Lindy Hempelmann. Pociechy wielebny szukał zwykle w ramionach dziwki i chętnie to robił nawet w porze obiadowej. Kitten robiło się niedobrze już na samą myśl o tym, że jego chude, cienkie palce dopiero co ściskały piersi Noni, a zaledwie kilka minut potem obejmowały ręce umierającej. Już nie mówiąc o tych wszystkich innych rzeczach, które robił z Noni.

Duchowny spojrzał krótko na kobietę w łóżku i wyraźnie zaalarmowany zwrócił się do Kitten.

– Dziecko, to się zaraz stanie! Leć szybko na dół i poszukaj jej męża, powinien już być na lądzie. Ja będę się z nią modlił. Jeśli Bóg pozwoli, to Mr Hempleman będzie mógł się z nią jeszcze pożegnać…

– Ale… kotku…

Linda Hempelmann próbowała zawołać Kitten, bo najwyraźniej koniecznie chciała jej coś powiedzieć. Dziewczyna jednak nie ważyła się sprzeciwić wielebnemu, wybiegła więc z domu i popędziła w dół na plażę. Pomiędzy pubem a morzem leżało już drgające ciało wieloryba, otoczone przez podekscytowanych mężczyzn trzymających w rękach noże i haki. Piasek zaczynał już przybierać czerwoną barwę od krwi, płonęły też pierwsze ogniska… Kitten starała się nie patrzeć na wieloryba. Kiedyś popatrzyła w oczy umierającego zwierzęcia i wiedziała, że tego widoku nie zapomni do końca życia. Ale na szczęście był tam już George Hempleman, a Kitten nie musiała niczego wyjaśniać. Mężczyzna podszedł do niej natychmiast, kiedy tylko ją zobaczył.

– Dziewczyno… – George Hempleman nigdy nie zwracał się do niej po imieniu, czasami Kitten zastanawiała się, czy on w ogóle je zna. – Czy to coś z…?

Skinęła głową.

– Ona pana woła – powiedziała i z trudem mogła nadążyć za biegnącym w stronę domu George’em. Oboje wpadli zdyszani do pokoju chorej, skąd dobiegał głośny falset modlącego się wielebnego. Frau Hempelmann żyła więc jeszcze.

Kitten dane było zobaczyć ją tylko przez chwilę. Teraz, kiedy miała przed sobą tylko parę chwil życia, George Hempleman chciał być z nią sam.

– Proszę poczekać na zewnątrz, wielebny! – rozkazał, siadając na łóżku. – A ty, dziewczyno… dziękuję bardzo… W ostatnich dniach byłaś wielką pomocą dla mojej żony i pomyślimy o jakimś małym wynagrodzeniu…

– Kotku… – wyszeptała znów chora, ale jej małżonek nie zamierzał pozwolić, aby Kitten do niej podeszła.

– Idź teraz, proszę. Będziesz miała trochę roboty na plaży… czy też gdzieś indziej… Zdaje mi się, że Barker o ciebie pytał. Proszę więc… – Wykonał ręką taki ruch, jak gdyby chciał ją przepędzić.

– Przyjdę potem, Frau Hempelmann! – zawoła Kitten do chorej.

Jej zdaniem nic nie wskazywało na to, że Linda Hempelmann umrze za kilka minut. Całkiem możliwe było, że wielebny przesadzał i chora wezwie jeszcze dziewczynę do siebie wieczorem. Kitten nabrała więc odwagi i poczuła otuchę, kiedy wychodziła z domu. Ale ciągle słyszała ostatnie wołanie swej starszej przyjaciółki: „kotku…”.

Nie miała ochoty iść na plażę, wolała ukryć się w lesie i mieć dom Hemplemanów na oku. Może Linda czuła jej obecność… Ta bliskość stanowiła jakąś pociechę dla Kitten. W którymś momencie przyszło jej też do głowy, że może umierająca ucieszyłaby się, gdyby ona się za nią modliła. Kitten spróbowała więc to zrobić, ale nie wydało jej się, że ktokolwiek ją słyszy. Milczały nawet drzewa, w których zawsze odczuwała jakąś pozaziemską obecność. Wiatr także nie szeleścił w ich gałęziach.

W domu całymi godzinami nie działo się nic, dopiero znacznie później, kiedy zaczęło się ściemniać, a buki rzucały upiorne długie cienie, Kitten usłyszała sapanie i wołający ją rozgniewany głos. Kobiecy głos! Wbrew wszelkiemu rozsądkowi pomyślała o Frau Hempelmann, ale za chwilę rozpoznała głos Noni. Pulchna dziwka, sapiąc głośno, szła szybko stromą ścieżką.

– Kitten! – sapnęła na wpół z ulgą, a na wpół z irytacją. – Tu jesteś! Chodź szybko, bo Barker zedrze z nas skórę! Godzinę temu wysłał Suzanne, aby cię przyprowadziła. Ona oczywiście zapomniała, o ile w ogóle zrozumiała, co miała zrobić. Cały dzień jest dziś jak nieobecna. A ja miałam cię pięknie ubrać i zaprowadzić do pubu, no ale ciebie nie było, a Barker…

– Mam się przebrać? – spytała Kitten. – Włożyć tę nową suknię? Ale… ale on przecież nie ma zamiaru mnie dziś…

Noni potrząsnęła głową.

– Ależ skąd, dziś chłopy są wykończone po tej robocie przy wielorybie. On chce tylko narobić im apetytu. Kiedy to bydlę będzie jutro poćwiartowane, to oni dostaną zapłatę i wtedy będą chcieli się zabawić. A jeśli dziś zobaczą cię w tak pięknym stroju, to będą śnić o tobie przez całą noc. Chodź więc teraz, Kitten, już czas. Nie chcesz chyba, żeby Barker sam tu przyszedł i zawlókł cię do pubu za włosy!

Tego można się było spodziewać po tłustym sutenerze. A gdyby on jeszcze zaczął tutaj hałasować, to można byłoby go usłyszeć w domu Hemplemana. Kitten westchnęła, po czym popatrzyła z żalem i troską na dom, zanim poszła za Noni na plażę. Chciała mieć już za sobą dzisiejszy „występ” i potem wrócić do Lindy Hempelmann.

– No popatrz choć raz do lustra! – zawołała z wyrzutem Noni. Pomogła Kitten włożyć czerwoną suknię, rozpuściła jej włosy i wyszczotkowała je, po czym trochę umalowała jej twarz. Rzeczywiście tylko trochę, i twarz Kitten nie przypominała ostro umalowanych twarzy dziwek, bo dziewczyna nie mogła przecież wyglądać frywolnie, skoro była dziewicą.

Miała więc lekko pomalowane usta, a kredka podkreślała jej duże, orzechowobrązowe oczy. Dziś błyszczały one wręcz nienaturalnie i można było w nich dostrzec wewnętrzne wahanie dziewczyny między buntem a rezygnacją.

– Jesteś taka piękna! Chłopy będą skłonne zaoferować za ciebie majątek! Pomyśl o tych pieniądzach! – próbowała dodać jej otuchy Noni. – Dziesięć procent z naszego zarobku dostajemy my…

– Powinno być odwrotnie! – oświadczyła rozzłoszczona Kitten. – Wy powinnyście dostawać lwią część, bo wy przecież wykonujecie tę pracę, a on…

– My, skarbie! – poprawiła ją Noni z uśmiechem. – Ty przecież też do nas należysz. Ja w każdym razie nie prosiłabym Barkera o więcej pieniędzy. Spróbowałyśmy już tego wszystkie – no, oprócz Suzanne oczywiście, ona żyje we własnym świecie… Ale dobrze pamiętam, jak mnie potem bolał tyłek.

Kitten zastanawiała się, czy Barker zbił także Priscillę. Prawdopodobnie nie. Wysoka, silnie zbudowana kobieta z pewnością się broniła i teraz potajemnie miała większy udział w zyskach. O ile nie ulegała wobec miłosnych zaklęć Barkera…

– No chodź wreszcie, mała!

Noni wyciągnęła Kitten z przeznaczonej dla dziwek „przebieralni” znajdującej za prymitywnymi zasłonami, które oddzielały ją od szynku. W pubie panowały ożywiony ruch i hałas – a także potworny smród, mimo podniesionych bocznych ścian pomieszczenia. Ale woń tranu oraz krwi unosiła się nie tylko nad plażą, nasiąkły nią też ubrania bawiących się mężczyzn, ich włosy i pewnie nawet skóra. Większość miała już przed sobą wielkie kufle piwa, bo po ciężkiej pracy przy patroszeniu zwierzęcia wszyscy wręcz umierali z pragnienia.

Kitten obawiała się, że zwymiotuje, tak intensywna była mieszanina woni tranu i wyziewów piwa, ale przecież i tak nie miała nic w żołądku. Pośród głośnych okrzyków Barker zaciągnął ją przed stół i ustawione przed nim krzesło, stojące na specjalnie przygotowanej pustej części podłogi.

– Na krzesło i potem na stół, mała! – rozkazał, a jego głos zabrzmiał tak groźnie, że Kitten nie ważyła się zaprotestować. Posłusznie weszła na zaimprowizowaną „scenę”, ale nie odważyła się podnieść wzroku.

– Oto ona, chłopcy! Kocię od Suzanne – młodsza, piękniejsza i nie tak zakręcona jak jej matka. I nie kosztuje też dodatkowej whiskey, w końcu to jeszcze prawie dziecko… – Barker uśmiechnął się szeroko. – Ale od jutra będzie tu pracować tak jak wszystkie pozostałe baby. Jednak jeden z was musi ją do tego przygotować. Chłopcy, nie wiem, czy wam się coś takiego w ogóle przytrafiło, bo ona jest prawdziwą dziewicą! Jeden z was będzie tym pierwszym, który jej dotknie – i nie tylko dotknie!

Rozległy się gromkie śmiechy, a Kitten słysząc je, próbowała nie patrzeć na dół. Jednak jej onieśmielenie podniecało mężczyzn tak samo jak niechętne spojrzenia, którymi obrzucała ich, kiedy stawali się zbyt natrętni. Bo bez względu na to, co robiła, jej widok zawsze podniecał mężczyzn.

– To oczywiście trochę kosztuje – mówił dalej Barker, oblizując wargi. – Wyznaczenie ceny za nią stanowiłoby duży problem, dlatego wybrałem iście salomonowe rozwiązanie: kto jej najbardziej pragnie, to najwięcej zapłaci! Jutro przed zamknięciem pubu możecie licytować pierwszą noc z nią. I to będzie cała noc, chłopcy! Gwarantuję – prawdziwa noc poślubna! Kto ją jutro kupi, będzie ją miał tylko dla siebie aż do wschodu słońca!

Barker pozwolił, aby mężczyźni wymienili uwagi na temat takiej perspektywy i zamówili u Noni i Priscilli kolejne kufle piwa. Tymczasem kazał też Kitten okręcić się kilka razy i nieco podnieść dół sukni. Ona zrobiła to bez odrobiny kokieterii i zastanawiała się, dlaczego ten widok tak podniecał mężczyzn. Jej stara sukienka dawno już była za krótka. Kiedy szła przez osadę, każdego dnia można było zobaczyć o wiele więcej z jej nóg niż teraz na zaimprowizowanej scenie.

– A więc, chłopcy! – krzyknął Barker. – Jutro! Jutro po pracy czekam tutaj na was wszystkich w pubie…

– Nie!

Kitten odwróciła się, słysząc rozkazujący głos mężczyzny, który przerwał Barkerowi, stojąc w wejściu do pubu. Nie mógł to być żaden zbawca, taki ktoś pojawiał się tylko w kiczowatych opowieściach o księżniczkach i książętach. I rzeczywiście dziewczyna dostrzegła Mr Hemplemana, który wszedł do środka i stanął przed mężczyznami.

– Ludzie, jutro pub będzie zamknięty. Linda, moja ukochana małżonka, oby Bóg miał ją w swojej opiece, przed godziną odeszła do Pana. Jutro po pracy spełnię smutny obowiązek i zaniosę trumnę z jej zwłokami do grobu. I oczekuję, że będziecie wszyscy obecni!

Mr Hempleman, mówiąc to, popatrzył groźnie na wszystkich zgromadzonych w pubie – i dostrzegł także Kitten, która niemal skuliła się ze strachu. Miała nadzieję, że jej nie rozpoznał, umalowanej i w tej sukni, w której wyglądała jak dorosła kobieta. Oby tak było… Ale oczywiście było to nieprawdopodobne…

– Także ty, bezwstydna mała dziwko! – powiedział pogardliwie Hempleman, obrzuciwszy wzrokiem dziewczynę. – Moja żona zawsze się o ciebie troszczyła. A teraz, w chwili jej śmierci, stoisz na stole i prezentujesz swoje wdzięki przed klientami! Obrzydliwe! Ty… ty nic nie dostaniesz… – Urwał i przetarł sobie oczy. – A więc, ludzie! – Hempleman odwrócił się w stronę drzwi. – Dziś także koniec! Zamykamy. Nie życzę sobie, żeby mi przeszkadzały pijackie odgłosy, kiedy będę w nocy czuwał przy zmarłej!

Kitten czuła się okropnie, ale z drugiej strony cieszyło ją kolejne odroczenie, które pojawiło się wraz z zamknięciem pubu. Drżąc, zeszła ze stołu. Barker zostawił ją w spokoju, bo skakał koło Hemplemana, zapewniając go o swoim współczuciu i zrozumieniu wobec faktu zamknięcia pubu.

Kitten wykorzystała okazję, aby wymknąć się na zewnątrz. Choć właśnie zaczęło padać, ukryła się w lesie i skuliła pod liśćmi palmy nikau. Trochę chroniły ją od deszczu, ale Kitten i tak nic nie czuła. Jej policzki były już mokre od łez.

Rozdział 4

Następny dzień upłynął ludziom na ciężkiej pracy przy patroszeniu wieloryba. Ze zwierzęcia nie tylko wycinano tłuszcz, wydobyto też z jego pyska fiszbiny, które były cennym i pożądanym towarem dla producentów gorsetów i krynolin dla kobiet. Z czaszki zwierzęcia pozyskano niezwykle cenny olej – spermacet, w jelitach zaś szukano ambry – surowca do produkcji perfum, którego cena równała się cenie złota. Pracujący mężczyźni byli w niewesołym nastroju, bo czuli się oszukani w kwestii swojego zwyczajowego wieczornego święta, a przy tym nie byli pewni, czy Hempleman wypłaci im dziś wynagrodzenie, czy też to także przesunie o parę dni.

Kitten, zesztywniała z zimna i wilgoci i kompletnie przemoczona, wróciła do kobiet. Była głodna i wyczerpana po samotnym czuwaniu przy zmarłej i ze stoickim spokojem przyjęła narzekanie i wyrzuty Noni na temat jej zabrudzonej „sukni weselnej”. Czerwony strój należało uprać – Noni rozwlekle wywodziła, jak wielką ulgę czuje z tego powodu, że suknia będzie potrzebna dopiero na następny dzień.

Pod wieczór włożono zwłoki Lindy Hempelmann do szybko wykonanej trumny i zaniesiono ją do grobu. Kitten chciała ozdobić ją kwiatami rata, ale nie ważyła się nawet zbliżyć do George’a Hemplemana, który ani na krok nie odstępował od trumny. Aby nie narazić się na kolejne zarzuty, stała w czasie nabożeństwa żałobnego z tyłu za mężczyznami, także dziwki zachowywały spory odstęp. Jak zwykle nieobecna duchem Suzanne nuciła coś w czasie modłów za zmarłą, jakie zanosił wielebny, Priscilla zaś robiła wszystko, aby matka Kitten zachowywała spokój. Duchowny wreszcie zaintonował hymn, a ci mężczyźni, którzy znali pieśń, zaczęli fałszywie śpiewać wraz z nim. Większość jedynie coś mruczała. Kilku Irlandczyków na koniec zaintonowało też pieśń Danny Boy, którą Kitten uznała za najpiękniejszą ze wszystkich modłów i śpiewów. Szybko zakończono smutną uroczystość. Trumnę opuszczono do grobu, a mężczyźni, którzy nie zostali wyznaczeni do zasypania grobu, szybko się rozeszli.

Kitten usiadła wraz z Priscillą i Noni przed chatą tej ostatniej. Deszcz na szczęście ustąpił łagodnej wiosennej pogodzie. Ponieważ pub był zamknięty, mężczyźni zebrali się wokół ognisk naprędce rozpalonych na plaży i po chwili zaczęły wśród nich krążyć butelki z whiskey. Wprawdzie Barker nie sprzedawał wódki na wynos, ale znów pojawił się Carpenter, który właśnie wrócił od miejscowych szczepów maoryskich. Wokół Piraki Bay znajdowało się kilka mniejszych osiedli, a handlarz zwykł traktować stację wielorybników jako coś w rodzaju bazy, skąd wyruszał ze swoim towarem w drogę. Teraz wziął udział w pogrzebie i wykorzystał szansę, by sprzedać kilka butelek whiskey wielorybnikom przed wyruszeniem następnego ranka w drogę. Cieszył się, że trafiła mu się okazja podwózki w stronę północnej części wyspy, bo kapitan Clayton zamierzał wpłynąć załadowanym szkunerem „Bee” w deltę Wairau River. Tam, w Cloudy Bay, u samego ujścia rzeki, znajdowała się kolejna stacja wielorybnicza, której produkty miały być załadowane na statek przed wyruszeniem w długą podróż do Europy. Clayton odpowiedział pozytywnie na prośbę Carpentera, który postanowił zabrać na statek swój wóz wraz z koniem i popłynąć aż do Cloudy Bay. W okolicy Zatoki Tasmana handlarz planował zawitać do znacznie większych i bardziej znanych plemion maoryskich, które ponoć były bardziej cywilizowane niż te w pobliżu Piraki Bay.

– To, że chcę w ich pobliżu zostawać na noc, ma swoje powody – zwierzył się misjonarzowi, wielebnemu Mortonowi. – Ów Hone Tuhawaiki, wódz tych typów, sprzedał tu Hemplemanowi ziemię, ale to go nie powstrzymuje przed ciągłymi napadami na osadników. A kiedy wojownicy wymkną się wodzowi spod kontroli, może być bardzo krwawo. Jest nawet mowa o kanibalizmie…

Kitten, która chcąc nie chcąc usłyszała te słowa, bo Morton oczywiście natychmiast usadowił się w pobliżu kobiet, aby porozmawiać z Carpenterem, dostrzegła w blasku ogniska, że misjonarz drgnął, wyraźnie przerażony. Dotychczas wcale mu się nie śpieszyło do „dzikich” zamieszkałych w pobliżu stacji wielorybniczej, a teraz wszystko wskazywało na to, że będzie miał na to jeszcze mniejszą ochotę.

– A… ci na północy są nastawieni bardziej pokojowo? – spytał niespokojnie handlarza.

– No, niekoniecznie – odparł spokojnie Carpenter. – Ale tam biali osadnicy mieszkają już o wiele dłużej, mają z nimi bardziej ożywione kontakty, a dzicy… w pewnym sensie trochę nauczyli się już tego, co trzeba. Już się nie zjadają nawzajem, tylko pertraktują ze sobą, w każdym razie przeważnie tak jest. Ja przynajmniej wolę tamtą okolicę. Można zrobić więcej interesów z dzikimi, bo bardzo potrzebują wszystkiego, co ułatwia życie białym: koców, garnków, patelni… I mają pieniądze, bo przecież ciągle sprzedają ziemię nowym osadnikom.

Wielebny Morton odetchnął głęboko.

– Może… – zastanawiał się głośno – będą bardziej otwarci na słowo boże? – Popatrzył na handlarza z nadzieją.

Ale ten wzruszył ramionami.

– Nie wiem, wielebny. W każdym razie popytu na Biblie nie ma. Ale wy moglibyście to zmienić. Jeśli chcecie, zabiorę was ze sobą.

– Zrobilibyście to? – Wielebny wyraźnie się ożywił. – Może tam moje wysiłki padną na bardziej podatny grunt?

Carpenter przewrócił wymownie oczami.

– Raczej zaszkodziłoby to moim tutejszym interesom, gdyby Bloody Jack zjadł misjonarza – odparł. Określenie „Bloody Jack” było przezwiskiem nadanym wodzowi szczepu Tuhawaiki. – Unikam raczej wszystkiego, co mogłoby wpłynąć na ich apetyt. No i oczywiście liczę na jakiś mały udział w kosztach podróży… – Kapitan Clayton nie za darmo zabierał ze sobą handlarza.

Wielebny Morton się odwrócił.

– Dysponuję raczej niewielkimi środkami, ja…

– No, ale słyszałem, że na dziwki jakoś wam wystarczało – zauważył Carpenter. – Nie trudźcie się, wielebny, nie sądzę, by moją duszę można było jeszcze uratować tylko dlatego, że za darmo przetransportuję jakiegoś klechę do dzikich. Albo zapłacicie swój udział, albo będziecie misjonarzem u Tuhawaiki…

Widać było, że wielebny Morton wolałby tę pierwszą ewentualność.

– Czy musimy wyruszać już jutro? – zapytał z nieszczęśliwą miną. – Myślę, że świadczyłoby to o braku szacunku, jeśli zważyć, że dopiero co pochowaliśmy Mrs Hempleman. Sądzę, że należy dotrzymać wdowcowi towarzystwa przez dzień lub dwa… Kapitan zapewne dałby się przekonać…

Carpenter, niewysoki, okrągły mężczyzna o przebiegłych oczach, których uwadze nic nie uchodziło, roześmiał się głośno.

– Dotrzymać towarzystwa wdowcowi? Ach, wielebny, przestańcie, wam chodzi bardziej o licytację tej małej blondynki. Usychacie z tęsknoty za nią, od kiedy tu jesteście! Ucierpi na tym opinia waszego Kościoła, tak nawiasem mówiąc… Powinniście być bardziej wstrzemięźliwi. Ale jak mówiłem, nie obchodzi mnie, co robicie, kapitanowi Claytonowi też jest to obojętne. Tak samo jak żałoba starego Hemplemana. Statek jest załadowany i jutro wypływa. Czas to pieniądz.

Kitten nie mogła powstrzymać uśmiechu, słysząc głośne westchnienie wielebnego. Chyba nie chciał dać się pożreć za to, aby być dla niej pierwszym mężczyzną. Ale poza tym ta rozmowa nie mogła poprawić jej samopoczucia. Kitten przez ostatnie kilka godzin zastanawiała się, czy nie powinna uciec do Maorysów. Może ją przyjmą do szczepu. Mogłaby ukraść trochę nasion i tandety z wozu Carpentera i w ten sposób jakoś się wkupić. Tylko… skoro to było aż tak niebezpieczne…

Ale po chwili przyszedł jej do głowy inny pomysł. A może mogłaby uciec na statku „Bee”? Dotychczas Kitten sądziła, że kapitan płynie wprost do Europy, co zwykle robił. Myślała oczywiście o tym, aby i w tym wypadku ukryć się na statku i uciec w ten sposób Barkerowi. Przerażała ją jednak tak długa podróż morska i zupełnie obcy kraj, w którym miałaby się znaleźć. Nie mogłaby się też ukrywać przez trzy miesiące między beczkami tranu, bo umarłaby z głodu i pragnienia. Ale do Cloudy Bay nie było chyba tak daleko, bo takie nadłożenie drogi nie opłacałoby się kapitanowi. Dziewczyna pomyślała, że mogłaby się ukryć na wozie Carpentera. On zwykle osłaniał swoje towary przed deszczem i słońcem wielką plandeką, a to byłaby idealna kryjówka! I z całą pewnością wśród towarów handlarza znalazłoby się coś do jedzenia, nawet gdyby miały to być jedynie mąka i suchary. Były to idealne okoliczności.

Jedynie cel podróży nie przedstawiał się szczególnie, bo Cloudy Bay było także stacją wielorybniczą i możliwe było, że Kitten wpadnie z deszczu pod rynnę. Ale czy Carpenter nie wspominał o białych osadnikach, z którymi pertraktowali tamtejsi Maorysi? Może ta stacja leżała przy jakiejś większej osadzie czy nawet mieście! A tylko w takim miejscu mogłaby się znaleźć jakaś uczciwa praca dla młodej dziewczyny – może w domu albo w sklepie. Kitten czuła gwałtowne bicie serca. Oczywiście możliwe było też, że w Cloudy Bay wyląduje w kolejnym burdelu…

Wreszcie się zdecydowała. Tak, to wszystko mogło się nie udać, ale ucieczka stanowiła przynajmniej jakąś szansę! A tu nie miała żadnej. Jeśli zostanie do następnego dnia, jej los będzie przypieczętowany. Kitten nie zastanawiała się dłużej. Popatrzyła na Noni, która rozmarzonymi oczami wpatrywała się w ogień. Prawdopodobnie fantazjowała na temat swojego obecnego przyjaciela i przyszłego narzeczonego. Priscilla była od dawna u Barkera i pocieszała go, bo przecież utracił taką wspaniałą możliwość zarobku, a Suzanne siedziała przy innym ognisku i jak zawsze patrzyła przed siebie nieruchomym wzrokiem, od czasu do czasu pociągając kolejny łyk whiskey z butelki, którą podawali jej mężczyźni. Nie miała spędzić tej nocy sama i zapewne nie będzie się troszczyć o to, gdzie jest jej córka.

Kitten wstała, starając się nie zwracać na siebie uwagi. Noni nie odezwała się, jedynie wielebny patrzył za nią z nieszczęśliwą miną, kiedy szła powoli przed siebie, aby poszukać wozu Carpentera.

Fura stała w pewnej odległości od stacji wielorybniczej – Carpenter zapewne nie chciał, aby jego towary przesiąkły wonią tranu, przecież sprzedawał koce i ubrania. Dookoła było zupełnie ciemno, jeśli nie liczyć światła księżyca, który ukazał się dzisiejszej nocy, już nie tak deszczowej jak wczorajsza, oraz blasku migoczących gwiazd. Wokół wozu było zupełnie cicho. Kitten wspięła się nań i wślizgnęła pod plandekę. Było pod nią wręcz przytulnie, jeśli nie liczyć dziwnego zapachu… Kitten namacała w ciemności małą beczkę pełną kiszonej kapusty. A więc to było źródło osobliwej woni! Poszatkowana, ubita i ukiszona kapusta była bardzo lubiana wśród marynarzy, bo jej regularne spożywanie chroniło przed szkorbutem. Była to także ulubiona potrawa Lindy Hempelmann. Zapewne należała też do narodowych potraw niemieckich, Carpenter zawsze przywoził ją dla żony Hemplemana. Teraz pewnie nie ważył się zaoferować jej Hemplemanowi.

George Hempleman robił wszystko, aby zapomnieć o swoich niemieckich korzeniach – prawdopodobnie nie miał też pojęcia, jak się przyrządza kiszoną kapustę. Kitten też bardzo lubiła kiszoną kapustę, którą podawała Frau Hempelmann – dziewczyna i tak była zawsze głodna i jadła wszystko. Tylko mięsa wieloryba nie była w stanie przełknąć, a po udanym połowie jego co tłustsze kawałki zawsze lądowały w kotłach i uchodziły za przysmak. A teraz fakt, że kiszona kapusta znajdowała się w beczkach na wozie Carpentera, należało zaliczyć do szczęśliwych przypadków także z innego względu: w czasie podróży statkiem zaspokoi ona nie tylko głód, ale i pragnienie Kitten. Choć co prawda kwaśny sok, w którym zanurzone było warzywo, nie należał do jej ulubionych napojów.

Dziewczyna z zadowoleniem umościła się wygodnie na kocach, których duże ilości znalazła na wozie. O ile Carpenter nie wpadnie na pomysł, aby dokonać kilku ostatnich transakcji z wielorybnikami przed wciągnięciem wozu na statek, to właściwie nie powinno się wydarzyć nic szczególnego.

Ku swemu zaskoczeniu Kitten nawet zdołała usnąć w swojej kryjówce. Syta i wyczerpana po ostatniej długiej nocy, szybko zapadła w sen i obudziła się dopiero wtedy, kiedy wóz ruszył. A więc Carpenter nie zmienił swoich planów, a dziewczyna, rzuciwszy ukradkowe spojrzenie na zewnątrz, stwierdziła też, że raczej będzie przy nich obstawał. Słońce właśnie wzeszło, a o tej porze na plaży panowała jeszcze zupełna cisza. Handlarz jednak zatrzymał się na chwilę i powitał wielebnego, który co prawda nie należał do rannych ptaszków, ale obawa przed znalezieniem się w karcie dań maoryskiego wodza najwyraźniej kazała mu punktualnie porzucić ciepłe ramiona Noni. Morton zajął więc miejsce na koźle, a powożony przez Carpentera wóz wjechał po chwili na pokład statku.

Wszystko przebiegło bez problemu, bo pokład z lądem łączyły jeszcze ustawione poprzedniego dnia szerokie rampy załadunkowe. Kitten wstrzymała oddech, kiedy wóz turkotał po chybotliwych deskach, Carpenter i wielebny po chwili zsiedli z kozła, a ludzie kapitana Claytona unieruchomili wóz. Handlarz wyprzągł konie, które umieszczono pod pokładem, i Kitten została sama. Jednak obawiała się ciągle, że Carpenter zechce wyciągnąć kilka koców albo jakichś innych rzeczy, bo całkiem możliwe było, że wpadnie na pomysł ich sprzedaży Mortonowi, który musiał się jakoś przygotować do nocowania na pokładzie. Ta troska okazała się na szczęście całkowicie zbyteczna. A potem rozległy się głosy kapitana i jego załogi. Wydawano głośne rozkazy, po chwili zdjęto rampę załadunkową i wciągnięto żagle na maszty.

Kitten odetchnęła uspokojona, kiedy statek zaczął się kołysać na falach. „Bee” ruszyła w drogę i dziewczyna była na morzu, a więc zdołała uciec przed zakusami Barkera! Nawet gdyby ktoś teraz odkrył jej obecność, to kapitan Clayton raczej nie zawróciłby tylko po to, aby zwrócić towar właścicielowi pubu. Kitten miała chęć odmówić modlitwę dziękczynną, której nauczyła ją Frau Hempelmann. Zrezygnowała jednak z tego zamiaru – wolała nie zwracać na siebie uwagi Boga wielebnego Mortona!

Podróż do Cloudy Bay trwała dwa dni i przebiegła bez żadnych zakłóceń zarówno dla załogi statku, jak i dla Kitten. Dziewczyna nie słyszała nic oprócz głosów marynarzy na pokładzie i wiatru w żaglach. Nikt nie zbliżał się do wozu i Kitten odważyła się nawet wyjść ukradkiem, aby się załatwić, i przynajmniej nocą było to całkowicie bezpieczne. Wóz ustawiono na dziobie statku, między skrzyniami z fiszbinem i innymi towarami, a większość załogi spała pod pokładem. Przy lekkim wietrze i spokojnym morzu tylko kilku marynarzy pilnowało żagli i kierunku ruchu statku.

Kitten nie posiadała się ze szczęścia. Ale niestety skończyło się ono, kiedy dotarli do Cloudy Bay. Dziewczyna musiała porzucić nadzieję, że stacja wielorybnicza znajduje się w pobliżu jakiegoś miasta. Wyjrzała ostrożnie spod plandeki i dostrzegła plażę, na której nie było nic innego oprócz kości wielorybów, łodzi i prymitywnych chat poławiaczy. Ta stacja była mniejsza od stacji George’a Hemplemana, choć wydawała się starsza. Kitten nie robiła już sobie żadnych iluzji – także tu zastanie najwyżej jakiś nędzny pub i kilka dziwek, a jego właściciel przyjmie nową dziewczynę z takim samym zachwytem jak Barker. Uznała więc, że lepiej będzie nie pokazywać się tak długo, jak to tylko możliwe.

Za to okolica wokół stacji była wprost przepiękna. Tuż za plażą było wprawdzie jeszcze bardziej płasko niż w Piraki Bay, ale na horyzoncie widać było pokryte śniegiem wierzchołki gór, a powyżej plaży ciągnęły się zielone wzgórza. Można było też dostrzec ujście rzeki Wairau, koło której znajdowała się stacja, i musiała to być naprawdę potężna rzeka. Czy płynęła przez osadę, o której wspominał Carpenter? A może można będzie dotrzeć do jakiegoś miasta, idąc wzdłuż jej koryta? Kitten zastanawiała się, czy powinna spróbować to zrobić, bała się jednak śmiertelnie tego, że znajdzie się w dzikiej puszczy sama. Zwłaszcza że nie było żadnej możliwości, aby wymknąć się ukradkiem z wozu po przybiciu do lądu. Mimo że wielebny protestował – zapewne chciał spędzić trochę czasu na stacji i znów poszukać tak zwanego odprężenia – handlarz popędził konie i wprost z plaży ruszył w górę rzeki.

– Miałem tutaj trochę kłopotów – poinformował krótko Mortona, który nie ustawał w swoich pretensjach. – Właściciel stacji to łotr. Przywiozłem mu cały wóz prowiantu, a on stwierdził, że wszystko jest za drogie. I co miałem robić? Kiedy upierałem się przy swoim, szybko otoczyło mnie ze dwudziestu typów, z których każdy był o głowę wyższy ode mnie. W końcu nawet nie dostałem takiej ceny, za jaką nabyłem swój towar, i musiałem się cieszyć, że udało mi się ujść z życiem. Teraz więc wolę stąd odjechać, zanim kapitan Clayton odpłynie. Inaczej te typy opróżnią mi wóz. Ale wy, wielebny, możecie oczywiście zostać. W każdym razie ostrzegam was: jak tu ludzie będą chcieli zjeść coś innego niż rybę, a z pewnością mają na to ochotę, to będą skłonni ugotować nawet misjonarza… – Handlarz roześmiał się, a Kitten mogła sobie wyobrazić minę, jaką miał wielebny, słysząc te słowa.

Jednak dla niej samej oznaczało to, że nie znajdzie żadnej możliwości, aby wysiąść z wozu. Mogła mieć jedynie nadzieję, że Carpenter zajedzie ze swoim wozem do osady zamieszkanej przez jakichś białych osadników. Jednak i tu wkrótce czekało ją rozczarowanie, kiedy wielebny Morton zapytał o cel podróży.

– Czy dziś jeszcze zajedziemy do jakiegoś miasta? To znaczy… Mówiliście coś o białych osadnikach…

Carpenter prychnął w odpowiedzi.

– Mówiłem o okolicy Zatoki Tasmana, wielebny. Gdybyście obejrzeli sobie mapę terenu, na którym chcecie działać, to dowiedzielibyście się, że zamieszkane przez białych obszary znajdują się na drugim końcu Cieśniny Cooka. A to już prawie na zachodnim wybrzeżu, my zaś wylądowaliśmy na wschodnim brzegu wyspy. Musielibyśmy więc przejechać wyspę w poprzek. W jeden dzień nie da się tego zrobić. I po co miałbym tam jechać? Moi klienci – i wasze przyszłe owieczki – mieszkają w głębi lądu. Słynny wódz Te Rauparaha osiedlił się ze swoim szczepem nad Wairau River. I tam właśnie jedziemy. Nie mam pojęcia, czy uda nam się tam dotrzeć dziś, ale jutro na pewno. Możecie sobie w drodze przygotować kilka stosownych modlitw albo nauczyć się kilku słów po maorysku. Kia ora znaczy „dzień dobry”. A „witajcie” to haere mai. Ach, prawda, zdaje mi się, że ka mate znaczy „umieram”. Tubylcy mają też swój rytualny taniec, zwany haka. Możecie śpiewać razem z nimi, zanim woda w kotle się zagotuje…

Misjonarz protestował gwałtownie przeciwko ciągłym aluzjom dotyczącym jego obawy przed dzikimi, ale Kitten już go nie słuchała. Opanował ją paniczny strach – Carpenter jechał wprost do szczepu Maorysów! I znajdzie ją najpóźniej wtedy, kiedy zacznie się z nimi targować! Dziewczyna postanowiła wyślizgnąć się z wozu teraz, jeszcze w pobliżu stacji wielorybniczej, a potem jakoś przedrzeć się do osad po drugiej stronie zatoki. Wóz podskakiwał i chwiał się na nieutwardzonych drogach i przy odrobinie szczęścia siedzący na koźle mężczyźni mogli nie zauważyć Kitten, kiedy będzie zeskakiwać na ziemię. Odnalezienie drogi też nie powinno stanowić problemu, bo jedno spojrzenie spod plandeki wystarczyło, aby się przekonać, że ciągle jechali wzdłuż rzeki. Jej brzegi porastał gęsty las, w ogóle roślinność była tutaj o wiele bardziej bujna niż w Piraki Bay. Liście olbrzymich paproci sięgały powierzchni wody, drzewa żelazne, obrośnięte rośliną zwaną rata, niemal sięgały nieba, a w którejś chwili Kitten wydało się, że dostrzegła drzewo kauri – uzyskiwane z niego drewno było ponoć najcenniejsze w Nowej Zelandii. Z niego właśnie wykonane były meble w domu Hemplemana. Wody szerokiej rzeki płynęły powoli i na pewno nadawały się do żeglugi, co tłumaczyłoby zły stan dróg. Prawdopodobnie częściej poruszano się tu łodzią, jeśli ktoś zamierzał wprost znad morza dotrzeć do Maorysów. Kitten szukała jakiejś wygodnej pozycji, dzięki której mogłaby w miarę bezboleśnie wypaść z wozu, ale akurat w chwili, w której zamierzała to zrobić, droga stała się nieco lepsza i Carpenter popędził konie. Śpieszył się chyba, aby dotrzeć do maoryskiej wioski, i najwyraźniej nie zamierzał już nocować gdzieś po drodze.

Kitten porzuciła pomysł, aby niepostrzeżenie wypaść z wozu. Było to zbyt niebezpieczne, bo mogła się poranić. Westchnęła z rezygnacją i pogodziła się z tym, że po prostu będzie zawieziona do maoryskiej wsi i tam odnaleziona. Nie było to najgorsze wyjście z sytuacji. Carpenter na pewno się zdenerwuje, ale Kitten miała nadzieję, że uda się go przekonać, aby zabrał ją ze sobą w dalszą drogę, kiedy już załatwi swoje interesy. Bo statek z pewnością płynął do najbliższej osady, aby znów uzupełnić zapasy towarów. I zapewne będzie chciał od Mortona pieniędzy za transport – jeśli nie będzie innej możliwości, to Kitten będzie musiała być posłuszna jego woli. W osadzie na pewno pojawi się kolejna możliwość ucieczki…

Kitten poddała się więc losowi i ukradkiem zerkała na rzekę, połyskującą srebrzyście w słońcu. Jej koryto było kamieniste i płytkie, tu i ówdzie występowały ławice piasku, a Kitten często miała wrażenie, że Wairau nie może się zdecydować, w którą stronę ma płynąć. Efektem były liczne i bardzo różne rozgałęzienia.

– Te wody są bardzo bogate w ryby – powiedział Carpenter do swojego pasażera, który stawał się coraz bardziej milczący, w miarę jak wjeżdżali coraz dalej w głąb puszczy. – Maorysi łowią je za pomocą więcierzy, jeśli akurat w pobliżu nie ma misjonarza, którego można upiec…

Kitten miała wrażenie, że słyszy rozbawienie w jego głosie.

– A poza tym gotują korzenie i jakieś fragmenty tych wielkich paproci i uprawiają słodkie ziemniaki. A od kiedy są tu biali, to sieją też zboże, którego przedtem nie znali. Nasiona cieszą się ogromnym popytem. Ach, czy już mówiłem, że imię wodza Te Rauparahy wywodzi się od jadalnej rośliny? Jeden z jego poprzedników, który został wodzem dlatego, że pokonał i zjadł ojca Te Rauparahy, groził, że zje też jego syna, z korzeniami rośliny rauparaha jako przystawką. Ale to zielsko jest smaczne także z rybą…

Carpenter najwyraźniej znakomicie się bawił, a Kitten miała nadzieję, że będzie miał równie dobry humor wtedy, kiedy ją znajdzie. Las paproci stał się teraz nieco rzadszy i wreszcie Kitten wydało się, że dostrzegła jakieś sadzonki oraz pola, na których rosło coś w rodzaju kapusty i pszenica. Obóz musiał się zatem znajdować gdzieś w pobliżu, Kitten opuściła więc plandekę. Lepiej było zaniechać wyglądania, niż żeby handlarz znalazł ją zbyt wcześnie.

Rzeczywiście drogi były teraz nieco lepsze, nie tak nierówne, i Kitten wkrótce usłyszała wołania i zbliżające się głosy. Były to głosy zarówno mężczyzn, jak i kobiet, a brzmiały radośnie i przyjaźnie. Carpenter był tu najwyraźniej dobrze znany.

Wreszcie handlarz zatrzymał wóz i wymieniono powitania. Carpenter mówił łamanym maoryskim i Kitten zdołała wychwycić wspominane przedtem kia ora. I przynajmniej jeden z tubylców odpowiadał na pozdrowienia także po angielsku.

– Dzień dobry, Ca-pin-ta! – rozległ się niski, przyjemny, męski głos. – My czekać na ciebie wiele księżyców. My cieszyć!

Carpenter się roześmiał.

– Też się cieszę, Te Puaha! – odpowiedział. – Przede wszystkim cieszy mnie perspektywa dobrego jedzenia, bo od wielu dni nie miałem nic świeżego w brzuchu.

Kitten mogła sobie wyobrazić, że przy tych słowach handlarz spojrzał też wymownie na wielebnego. Dziewczyna także poczuła, że jej apetyt rośnie, i wiedziała dlaczego. Bez względu na to, gdzie się znaleźli, ludzie musieli być tu zajęci przygotowaniami do kolacji. W powietrzu unosiła się obiecująca i smakowita woń pieczonej ryby.

– A ty coś przywieźć? Kto być? – Młody mężczyzna, Te Puaha, pytał o misjonarza i wielebny Morton najwyraźniej powoli przychodził już do siebie.

– Jestem wielebny Morton – dobiegł do uszu Kitten jego dziwnie wysoki głos. – I przynoszę wam błogosławieństwo Boże i Jego słowo!

Kitten przeraziła się, kiedy w efekcie wypowiedzianych słów usłyszała jakieś ostrzegawcze wołania i dudnienia przypominające uderzenia czegoś czy też tupanie. Znów pozwoliła sobie podnieść nieznacznie plandekę i dostrzegła z przerażeniem, że do misjonarza, który uniósł ramiona w geście błogosławieństwa, zbliżała się spora grupa młodych mężczyzn. Wszyscy groźnie uderzali w ziemię trzymanymi w ręku dzidami.

– Opuść ręce, idioto! – wrzasnął do niego Carpenter, po czym zwrócił się do wodza: – Bez obaw, Te Puaha, on tylko chce wam powiedzieć dzień dobry. Ludzie, ten gest znaczy kia ora, rozumiecie?

Przerażony wielebny opuścił szybko ręce, a Te Puaha się uśmiechnął. Był to przysadzisty młody mężczyzna, jak niemal wszyscy Maorysi silnie zbudowany i niewysoki. Ciemną skórę tubylców, zwłaszcza w okolicy twarzy, pokrywały niebieskie tatuaże przedstawiające jakieś liściaste wzory. Misjonarz, co zrozumiałe, zbladł, kiedy mężczyźni zaczęli wykonywać takie ruchy, jak gdyby chcieli go zaatakować.

– My myśleć, maczuga wojenna – wyjaśnił pojednawczo Te Puaha. – Albo ognisty kij, musz-kie-ta ty nazywać, tak? Ty jakieś przywieźć, Ca-pin-ta? Ty obiecywać!

Kitten czym prędzej opuściła plandekę i nie widziała, czy Carpenter przytaknął.

– Porozmawiamy później o towarach – powiedział do młodego Maorysa. – Ale najpierw powiedzcie haere mai do wielebnego Mortona, bo będzie się obawiał. A on na pewno nie chce wam zrobić nic złego. Nie należy do tych ludzi, którzy wypełniają swoją misję za pomocą miecza i ognia, jest na to zbyt strachliwy.

Misjonarz odpowiedział coś, ale jego słowa zagłuszyły głośne okrzyki, którymi powitali go Maorysi.

– Przyjaciel Ca-pin-ta to przyjaciel Ngati Toa! – powiedział do misjonarza Te Puaha. – Ale teraz my was witać, dziewczyny tańczyć haka, kobiety robić jedzenie, ty przynieść whiskey, tak?

Kitten poczuła, że opuszcza ją odwaga. A więc to stanie się teraz, bo butelki whiskey leżały obok beczki z kapustą. Carpenter musiał podnieść plandekę, aby po nie sięgnąć. Tymczasem zrobił to sam Te Puaha. Wśród ogólnych śmiechów i śpiewów silny Maorys zerwał jednym ruchem plandekę – i wlepił oczy w dziewczynę, która kuliła się, jak mogła, między kocami i workami z nasionami.

– He, Ca-pin-ta? Co ty przywieźć? Chcieć nam sprzedawać małe dziewczynki?

Kitten najchętniej zamknęłaby oczy w nadziei, że nikt jej nie widzi, ale oczywiście byłoby to bezsensowne i dziecinne. Zamiast tego popatrzyła swymi pięknymi, orzechowobrązowymi oczami na młodego Maorysa, a potem na Carpentera, który zaraz podszedł do wozu.

– Nie wierzę własnym oczom! – powiedział zdumiony handlarz na widok dziewczynki. – Skąd się tu wzięłaś? Ty… ty jesteś z Piraki Bay, prawda? Dziewczyna, którą oni chcieli wylicytować!

– Licytować dziewczyna? – spytał zdumiony Te Puaha. Wokół niego zebrali się Maorysi, między innymi także kobiety i dzieci, i wszyscy najwyraźniej domagali się tłumaczenia. Te Puaha zamienił kilka krótkich słów z ciemnoskórą szczupłą kobietą o długich włosach i łagodnych rysach twarzy, która mimo tatuaży nie sprawiała wrażenia przerażającej.

Kitten skinęła głową.

– Nie złośćcie się na mnie – zwróciła się do handlarza błagalnym tonem. – Chciałam uciec z Piraki Bay i schowałam się na waszym wozie, zanim wjechaliście nim na statek. Zjadłam trochę kiszonej kapusty… i… jest mi przykro… ale jeśli zabierzecie mnie do tej osady, to… to poszukam sobie uczciwej pracy i zapłacę wam…

– Zejdź teraz z wozu! – rozkazał Carpenter. – Odstraszasz moich klientów.

Kitten, trzęsąc się ze strachu, zeszła na dół i po raz pierwszy odważyła się rozejrzeć. Zdziwiła się, widząc, że znalazła się w prawdziwej wsi. Wokół placu, na którym zatrzymał się Carpenter, stały bogato zdobione drewniane domy o kolorowych szczytach i przybudówkach przypominających werandy, także ozdobionych drewnianymi płaskorzeźbami. Przybudówki były różnej wielkości i najwyraźniej służyły do różnych celów. Przed jednym z domów przygotowywano właśnie jakieś produkty żywnościowe i dom ten był czymś w rodzaju kuchni. Przed innym stały drewniane figury naturalnej wielkości, pomalowane kolorowymi farbami. Kitten zupełnie inaczej wyobrażała sobie obóz zamieszkany przez kilku dzikich.

Miała przed sobą ciemnoskórych silnych ludzi o dużych, okrągłych oczach. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety mieli na sobie szerokie ozdobne pasy i spódniczki wykonane z pasków jakichś roślin, które w czasie chodzenia szeleściły tak, że przypominało to niemal świergotanie ptaków. Mężczyźni nie nosili koszul, lecz coś w rodzaju luźnych peleryn z materiału przypominającego skórę, kobiety zaś skrywały górną część tułowia pod szerokim utkanym pasem. Długie rozpuszczone włosy podtrzymywała szeroka opaska, mężczyźni zaś mieli je splecione w coś w rodzaju ciasnego koka. I choć Maorysi wyglądali osobliwie, to w żadnym wypadku nie przerażająco. A kiedy spojrzenie Kitten padło na wielebnego, który cały czas patrzył na nią pożądliwie, to raczej on wydał jej się przerażający. Z pewnością mógł być dla niej bardziej niebezpieczny niż każdy z tubylców.

– Ty! – wielebny podszedł do niej i znów podniósł ręce, jak gdyby chciał się modlić czy podziękować swojemu Bogu. – Niezbadane są drogi Pana. Ty… i ja…

Kitten zwróciła się do Carpentera.

– Nie chciałam być sprzedana – powiedziała. – I nie chcę być dziwką. Proszę… proszę, zabierzcie mnie do tej osady koło Cieśniny Cooka. Poszukam sobie jakiejś pracy… Jako pokojówka czy coś…

Carptenter w odpowiedzi roześmiał się niemal ze współczuciem.

– Mała, ja nie wiem, co ty sobie myślisz, ale ta dziura to nie jest wielkie miasto. Mieszka tam dwóch, może trzech farmerów, którzy przywieźli z sobą swoje kobiety i całe stada dzieci. Nie potrzebują służby. Działa tam też kilku misjonarzy i mierniczych – ci mają dla siebie sklep z towarami mieszanymi i kilka pubów. W nich na pewno znajdziesz pracę – ale nie będzie to praca uczciwa…

Kitten z rozpaczą opuściła głowę. A więc znów nic, znów koniec nadziei… i znów usłyszała falset wielebnego.

– Każdy musi przyjąć swój los i takie miejsce, jakie przeznaczył mu Bóg!

Kitten wlepiła w niego oczy. Kiedy misjonarz się przeżegnał, mężczyźni znów chwycili swoje maczugi. Ten gest wydawał im się podejrzany. A kobieta o miękkich rysach twarzy znów spróbowała skłonić Te Puahę, aby przetłumaczył, o co chodzi. Kitten dostrzegła teraz jej dystyngowaną postawę oraz fakt, że jej ramiona okrywała miękka szata z materiału przypominającego skórę, podobna do tych, które mieli na sobie niektórzy mężczyźni. Ale sposób wyrażania się wielebnego jednak przerastał możliwości Maorysa.

– Przesadzacie, wielebny! – zaprotestował Carpenter. – Nie może być wolą boską to, że chciano tę małą sprzedać jak sztukę bydła! Czy wasz Bóg nie uczy, że dziwki będą przeklęte? Razem ze swoimi klientami? – Handlarz znów uśmiechnął się szeroko.

– Tak właśnie będzie! – oświadczył rozentuzjazmowany misjonarz. – Próbuję to wyjaśnić tej dziewczynie. Ona nie jest przeklęta. Bóg w swojej nieskończonej łasce ochronił jej dziewictwo i przywiódł ją tutaj. Do mnie! Posłucham Jego wezwania i wezmę tę dziewczynę za żonę! Będziemy stanowić dobre, chrześcijańskie małżeństwo…

Kitten słysząc to, zesztywniała, świat rozpłynął się przed jej oczami, a aromatyczne zapachy jedzenia na placu sprawiły, że nagle poczuła mdłości. Wszystko w niej sprzeciwiało się pomysłowi wielebnego, aby zostać jego żoną. Nawet jeśli miała to być jedyna szansa pozostania uczciwą kobietą. Wśród Maorysów, którzy stali się niemymi świadkami tego niezrozumiałego dla nich dramatu, zapanowało poruszenie. Te Puaha zaczął tłumaczyć, zwracając się do szczupłej kobiety.

– Dobre małżeństwo? – oburzył się Carpenter. Był o wiele niższy od wielebnego, ale tak rozgniewany, że w oczach Kitten niemal urósł. – Jesteście trzy razy starsi od tej dziewczyny, bydlaku! Popatrzcie na to dziecko! Powinniście się wstydzić na samą myśl o tym, że chcecie je zawlec do łóżka!

Misjonarz wzruszył ramionami.

– Lepsza młoda narzeczona niż młoda grzesznica – zauważył i podszedł do Kitten. – No, powiedz sama, moja piękna. Chcesz być z bożą pomocą dobrą żoną dla mnie?

Kitten cofnęła się gwałtownie.

– Nie! – wyszeptała. – Nie, ja…

Szukała jakiejś możliwości ucieczki, podczas kiedy wielebny Morton świdrował ją wzrokiem jak wąż swoją ofiarę.

Gdyby cofnęła się jeszcze bardziej, to wkrótce oparłaby się plecami o ścianę jednego z domów… W panice rzuciła się do ucieczki do przodu – i niemal przewróciła przy tym maoryską kobietę z ramionami okrytymi szatą. Wymamrotawszy jakieś przeprosiny, chciała biec dalej, ale wówczas poczuła na ramionach duże, ciepłe ręce. Kobieta zatrzymała ją i jeden nieznaczny ruch jej głowy wystarczył, aby między Kitten a wielebnym stanęło trzech silnie zbudowanych maoryskich wojowników.

Te Puaha popatrzył pytająco na Carpentera.

– Przyjaciel Ca-pin-ta? – zapytał.

Handlarz westchnął.

– Nie całkiem – stwierdził. – Ale mimo to nie róbcie mu nic złego, proszę, on…

– Córka wodza mówi, on ma iść! – odparł maoryski wojownik rozkazującym głosem. – A ona zatrzymać dziewczynę. Jak ty chcieć, oni dać ci pieniądze za uwolnić.

Kitten nie wierzyła własnym uszom. Popatrzyła z wdzięcznością na swoją wybawicielkę, podczas gdy Carpentera pochłonęły pertraktacje. Sam wprawdzie chętnie pozbyłby się misjonarza, ale nie można było temu człowiekowi tak po prostu kazać odejść do puszczy. Handlarz oczywiście chciał oddać Kitten córce wodza za darmo – albo najwyżej za jakąś niewielką sumę, ale Morton musiał gdzieś przenocować do następnego ranka.

Kitten przestała zwracać uwagę na mężczyzn, kiedy maoryska kobieta zwróciła się do niej.

– Ty ingoa?

Kitten popatrzyła na nią z onieśmieleniem. Usłyszane słowo nie należało do tych, którymi przedtem posłużył się Carpenter, mówiąc o wielebnym.

– Ja Te Ronga. – Kobieta cierpliwie pokazała na siebie, a potem na Kitten. – Ty?

– Jak twoje imię? – pomógł Te Puaha.

Kitten odetchnęła głęboko. Zrozumiała gest kobiety, ale miała dość nazywania jej Kociątkiem! Skoro miała być dorosła – bo bez względu na to, co się stanie, jej dzieciństwo należało już do przeszłości – to potrzebne jej „dorosłe” imię. Ale niestety nic nie przychodziło jej do głowy.

– Cat – powiedziała w końcu. Logiczne było, że Kitten stała się Cat.

Te Puaha się roześmiał.

– Poti! – przetłumaczył, wskazując na trójkolorowego kota, który mył się, siedząc przed jednym z domów. – Przecież to jest cat, prawda? My nazywać poti.

Dziewczyna skinęła głową.

– Poti – powtórzyła, po czym uśmiechnęła się, wskazując na siebie.

Maorysi chichotali, klaszcząc w dłonie.

– Haere mai, Poti! – Te Ronga skłoniła się teatralnie, aby podkreślić, że chodzi tutaj o powitanie. – Haere mai w szczepie Ngati Toa.

Kitten patrzyła na nią z niedowierzaniem. Czy ona rzeczywiście proponowała jej, aby tu pozostała? Jako członek jej rodziny? Dziewczyna się zawahała. Ale potem popatrzyła na roześmiane twarze Te Rongi i pozostałych kobiet szczepu. I nagle przypomniała jej się Linda Hempelmann. Te kobiety były zupełnie inne. Ich odzież i język bardzo się różniły od języka dystyngowanej Niemki. Ale były tak samo miłe i przyjaźnie do niej nastawione – i bez wątpienia były uczciwe.

Cat odetchnęła głęboko.

– Kia ora, Te Ronga! – powiedziała.

STATEK „SANKT PAULI”

Raben Steinfeld, Hamburg

Bahia, Nelson – Nowa Zelandia
(Wyspa Południowa)

1842–1843

Rozdział 1

Dawno już zima nie zaczęła się tak wcześnie jak tego roku. Śnieg i lód niemal wykańczały ludzi, a przecież dopiero był listopad. Zimno i wilgoć przenikały cienką, znoszoną kurtkę Karla, jego spodnie były przesiąknięte lodowatą wodą. Chłopak dyszał i przeklinał pogodę. Także dlatego, że właśnie znów zaczął padać śnieg, kiedy on akurat uporał się z odśnieżaniem dojścia do domu wdowy Kruse. Kobieta była z tego powodu bardzo zirytowana, bo jasne było, że następnego dnia znów będzie ślisko. I to było podstawą do tego, aby obniżyć o połowę zarobek Karla, jak gdyby młody robotnik był wszystkiemu winien. Friesmann zaś, któremu Karl przedtem pomógł postawić zawaloną pod ciężarem śniegu szopę, zapłacił mu tylko w naturze – choć nie był to kawałek słoniny czy też kiełbasy. Karl został odprawiony jedynie z workiem mąki i kilkoma ziemniakami.

– Dziękuj Bogu za to, co dostałeś, twoja matka będzie mogła ugotować z tego zupę dla całej rodziny – stwierdził chłop, kiedy Karl ostrożnie zapytał o zapłatę w fenigach i halerzach.

Chłopak odwrócił się i odszedł. Friesmann zignorował fakt, że on sam nie miał już rodziny – jego matka zmarła pod koniec lata, a ojciec i młodszy brat nie żyli od dawna – i tym bardziej nie miał zamiaru wysłuchać prośby Karla o nieco lepszy zarobek. Wręcz przeciwnie, starał się pod dowolnym pretekstem zapłacić jak najmniej, bo sam prawie nie miał już żadnych potrzeb.

Karl westchnął. Był śmiertelnie zmęczony i przemarznięty po długim dniu i poczuł dreszcz przerażenia na myśl o tym, że sam będzie musiał ugotować sobie zupę, a najpierw narąbać drewna i napalić w piecu w chacie. Ale po chwili zganił w myślach samego siebie. Bądź co bądź zarobił coś przecież tego dnia, co w zimie nie było takie oczywiste. Dzięki temu fenigowi, którego wyciągnął od wdowy za dwie godziny ciężkiej pracy, oraz dzięki temu, co otrzymał od Friesmanna, będzie mógł przeżyć kolejne parę dni, nie za bardzo głodując. Choć będzie to nędzne życie, zwłaszcza że jego rodzice i rodzeństwo już zmarli i to też nadszarpnęło jego siły.

Oczywiście był teraz młody i silny – nawet jeśli jeszcze od czasu do czasu kaszlał, to już od dawna nie pluł krwią i był w stanie ciężko pracować fizycznie, nie zasapawszy się zbytnio. Ale na dłuższą metę… Karl nie robił sobie żadnych iluzji. Robotnik dniówkowy w Meklemburgii nie mógł oczekiwać zbyt wiele od życia. Dlatego Karl nie myślał już o tym, aby się kiedyś ożenić i założyć rodzinę, choć mógł całkiem korzystnie wynająć swoją chatę, którą odziedziczył po rodzicach. Odpowiedzialność za rodzinę była jednak zbyt dużym obciążeniem. Karl znosił jakoś to, że sam musiał głodować i marznąć, ale nie mógłby patrzeć, jak cierpi ukochana żona. A zwłaszcza gdyby to była Ida…

Śnieg zaczął sypać jeszcze gwałtowniej i Karl niemal nie widział drogi ani wsi. Dostrzegł jedynie niewyraźną sylwetkę kobiety zawiniętą w wielką wełnianą chustę, z mozołem przedzierającą się do niedalekiego gospodarstwa. Silny wiatr niemal ją przewracał, zwłaszcza że niosła na plecach ciężki wór.

Karl zastanawiał się, czy ma poczekać i jej pomóc, choć ciągnęło go do własnej suchej izby. Ale w tym momencie rozpoznał Idę – i zadygotał. Właśnie myślał o niej, a ona w tym momencie się zjawiła. Osobliwy przypadek, choć z drugiej strony – właściwie nic szczególnego. W końcu przecież stale myślał o Idzie, choć tego nie chciał. Ale cokolwiek robił i niezależnie od tego jak bardzo próbował zapomnieć, jej śliczna twarz w kształcie serduszka ciągle pojawiała się w jego myślach.

– Dzień dobry, Ida! – zawołał, aby zwrócić na siebie jej uwagę. Śnieg sypał tak intensywnie, że Karl szedł z opuszczoną głową, i pomyślał teraz, że mógłby ją przestraszyć.

Ida spojrzała w jego stronę. Płatki śniegu osiadły na jej brwiach i nasadzie ciemnych włosów i dziewczyna wręcz przypominała jakiegoś anioła. Uśmiechnęła się lekko, kiedy rozpoznała Karla.

– Dzień dobry, Karl! – odpowiedziała, przerzucając ciężki worek z lewego na prawe ramię. – Straszna pogoda, prawda?

Karl przytaknął.

– Co ty robisz na dworze? – spytał i sięgnął po worek. – Pozwól mi to ponieść, idziemy przecież tą samą drogą.

Ida chętnie pozbyła się swego ciężaru, a Karlowi ślinka pociekła do ust, kiedy poczuł wydobywające się z jutowego worka zapachy. Szynka… Świeży chleb…

– U Vietha było świniobicie. A mój ojciec zwołał… zebranie dziś wieczór, kiedy tylko się ściemni. Miałam przynieść na nie trochę kiełbasy, żeby ugościć tych mężczyzn. Właściwie powinnam dawno być z powrotem, ale pani Vieth… ona gadała, gadała i gadała, i nie chciała mnie wypuścić. A teraz jest już prawie ciemno i do tego pada śnieg. Ale bądź co bądź podarowała mi trochę chleba, bo nie zdążę dziś już nic upiec…

Karl westchnął. Córka chałupnika za plotkowanie z żoną chłopa została lepiej wynagrodzona niż on, robotnik dniówkowy, za trzy godziny pracy. Jego matce, jeśli u nich nie harowała, chłopi nigdy nie dali chleba.

Postanowił jednak myśleć o czymś innym, bo dzień dzisiejszy był dniem szczęśliwym. Nie tylko dlatego, że miał pracę, ale niebiosa sprawiły jeszcze, że mógł iść razem z Idą i porozmawiać z nią. Właściwie nie nadarzała się do tego okazja, od kiedy on sam opuścił szkołę – a Ida zaledwie rok później. Spotykali się bardzo rzadko i tylko przypadkiem, a jeszcze rzadziej po tym, kiedy jej matka zmarła przy porodzie najmłodszej siostrzyczki Idy. Na głowę trzynastoletniej dziewczyny nagle spadł obowiązek prowadzenia całego gospodarstwa Langów oraz opieka nad chorowitym dzieckiem. I mimo że Ida bardzo troszczyła się o małą dziewczynkę, to zmarła ona zaledwie pół roku po śmierci matki.

Bóg dał, Bóg wziął, powiedział ze stoickim spokojem Jakob Lange, Idy jednak nic nie mogło pocieszyć.

– Twój ojciec zwołał zebranie modlitewne? – dopytywał się Karl i szedł bardzo blisko drżącej z zimna dziewczyny, aby choć trochę osłonić ją przed wiatrem własnym ciałem. Wszystko dałby za to, aby mieć jakąś ciepłą kurtkę, którą teraz mógłby zdjąć i owinąć nią Idę. Jej chusta najwyraźniej nie była dość ciepła. – Przy tej pogodzie? I we wtorek? Czy ktoś jest chory?

Fakt, że jego samego nikt by nie zaprosił, nie dziwił go. A przecież jego ojciec był prawdziwą podporą staroluterańskiej gminy. Pastor bardzo cenił piękny głos głęboko wierzącego Friedricha Jenscha, który znakomicie wykonywał kompozycje Marcina Lutra w czasie każdego nabożeństwa. Niewiele mu to pomogło, bo zamożni członkowie gminy szybko o nim zapomnieli, kiedy śmiertelnie chory leżał w domu. Karl do dziś czuł ogromny ból na samą myśl o tym i raz po raz odpowiednio krytycznie wypowiadał się na ten temat wobec pastora, chłopów i chałupników, a w efekcie uchodził za kłótliwego i krnąbrnego. Tolerowano go w kościele, ale nigdy nigdzie nie zapraszano.

Dostrzegł teraz, że Ida w odpowiedzi potrząsnęła głową.

– Nie, to nie jest zebranie modlitewne – odpowiedziała i strząsnęła śnieg, który powoli pokrywał jej chustę okrywającą włosy. – Chodzi o… Ojciec był ostatnio w Schwerinie.

To zdarzało się często, bo Jakob Lange był znakomitym kowalem i znawcą koni. Wiedział o tym i cenił to nawet junkier, i zawsze zabierał go ze sobą, kiedy zamierzał kupić konia. Tym razem chodziło o zaprzęg do sań i Karl mógł niedawno podziwiać wspaniałe zwierzęta.

– I ojciec zobaczył tam plakat… a potem spotkał człowieka, bardzo wytwornego pana o osobliwym nazwisku. On ma na nazwisko Beit, to łatwe. Ale jego imiona brzmią jakby Jon Nicholas.

Karl zastanawiał się przez chwilę.

– Nigdy o nim nie słyszałem – odpowiedział. – I kto to jest?

– On należy do… nie wiem dokładnie, do jakiegoś domu handlowego czy coś… W każdym razie to się nazywa Kompania Nowozelandzka, ale jest tak śmiesznie zapisane, kompania przez C, a na końcu Y, a Nowa Zelandia przez ea. I ma z tym coś wspólnego jakieś przedsiębiorstwo żeglugowe z Hamburga… – Ida opowiadała chaotycznie, ale z wielkim zapałem, coś musiało ją tu bardzo zaintrygować.

– O Nowej Zelandii czytaliśmy przecież już wtedy! – przypomniał sobie Karl, ciesząc się, że też może coś dorzucić do opowieści dziewczyny. – To ta książka o kapitanie Cooku, pamiętasz?

Uśmiechnął się do Idy porozumiewawczo, spoglądając na nią, ale dostrzegł, że jej uśmiech był nieco wymuszony. Na pewno miała kłopoty, kiedy wówczas ta książka znikła. Może wiązało się to z planami jej ojca.

– On chce wyemigrować! – wyrzuciła z siebie gwałtownie. – To znaczy mój ojciec. Ten Beit werbuje osadników do Nowej Zelandii. Ponoć jest tam bardzo dużo ziemi i każdy może sobie ją kupić. Nie tak jak tutaj…

W Meklemburgii poddaństwo zostało zniesione dobre dwadzieścia lat temu, ale nadal rzemieślnicy i chłopi mogli nabyć ziemię jedynie w drodze dzierżawy. Aczkolwiek taka transakcja uchodziła za bezpieczną, to akurat mężczyźni z gmin staroluterańskich temu nie ufali. Książę Meklemburgii wprawdzie nigdy nie prześladował ich za wiarę, za to robił to ostatni król Prus, Fryderyk Wilhelm III. Dopiero jego syn po śmierci ojca zniósł zakaz odprawiania nabożeństw według staroluterańskiego rytu, ale Jakob Lange i wielu innych nie wierzyli w trwały pokój. Miejscowi junkrzy mogli w każdej chwili uznać ich trwanie przy naukach Marcina Lutra za pretekst do wygnania ich z dzierżawionej ziemi.

– A teraz ojciec chciałby pozyskać dla tego pomysłu innych chałupników – mówiła dalej Ida. – Pan Beit powiedział, że moglibyśmy wyjechać całą gminą i ponoć nie jest to aż tak drogie. Podróż miałaby kosztować trzysta funtów angielskich i trochę ponad osiemdziesiąt mórg ziemi. Nie wiem, ile to jest w talarach, ale mój ojciec mówi, że byłoby nas na to stać.

Karl znów westchnął. Chałupnicy mogli o tym myśleć, może też niektórzy chłopi, ale dla niego było to nie do pomyślenia, nawet gdyby chodziło o trzysta fenigów. A jednak sama myśl o innym kraju sprawiła, że jego serce zaczęło bić szybciej. Zostawić to wszystko za sobą, zacząć gdzieś nowe życie…

Ida najwyraźniej nie podzielała jego entuzjazmu i sprawiała wrażenie raczej przygnębionej.

– Ale ty nie chcesz wyjechać? – spytał Karl wyrozumiale.

Ida wzruszyła ramionami.

– Pojadę tam, gdzie pojedzie mój ojciec – powiedziała i dodała po chwili: – …albo mój mąż…

Karl, słysząc te słowa, poczuł bolesne ukłucie w sercu. A przecież wiedział, że Ida Lange od dawna była zaręczona z Ottfriedem Brandmannem – pastor nawet ogłosił to już z ambony. Oboje mogli właściwie wyprawić wesele. Ida miała prawie siedemnaście lat i większość dziewcząt w tym wieku była już po ślubie. Ale młoda kobieta ciągle jeszcze zastępowała rodzeństwu matkę i Jakob Lange chyba chciał ją zatrzymać w domu tak długo, aż młodsze dzieci staną się nieco bardziej samodzielne. W dodatku Ottfried najwyraźniej nie śpieszył się z zakończeniem nauki – miał zostać cieślą. Pracował już wprawdzie w warsztacie swojego ojca, ale nie zdał jeszcze egzaminu czeladniczego. Wszystko to było jednak kwestią zaledwie kilku miesięcy.

– Ach, ten Ottfried! – wyrwało się Karlowi. Nie wiedział sam, co do tego doprowadziło, może była to osobliwa atmosfera tego spaceru, zmrok, na tle którego sypiący śnieg tworzył upiorne welony, ukrywające ich oboje przed rzeczywistością. – Naprawdę chcesz wyjść za niego? Kochasz go?

Ida zatrzymała się znienacka i popatrzyła na niego wielkimi, teraz zdumionymi oczami.

– On jest dobrym człowiekiem – odpowiedziała. – I najstarszym synem, po ojcu będzie więc chałupnikiem, to jego dziedzictwo. A jeśli nie wyjedziemy… mój ojciec…

– Zapomnij choć raz o twoim ojcu, Ido! – powiedział błagalnym tonem Karl. – Zastanów się, co odczuwasz, myśląc o tym weselu. Czy ty chcesz… czy pragniesz Ottfrieda?

Twarz Idy, i tak już blada, pobladła jeszcze bardziej, kiedy dotarło do niej znaczenie tych słów. Dziewczyna zaczerwieniła się ze wstydu.

– Karlu Jensch, jakich ty słów używasz! – zganiła go, a Karl natychmiast pożałował tego, co powiedział.

Sądził, że dziewczyna zakończy tę rozmowę i już nigdy nie będzie chciała z nim mówić. Mylił się jednak. Ida potrzebowała kilku dobrych chwil, aby się opanować i zastanowić nad odpowiedzią.

– Każda dziewczyna wychodzi za mąż… – powiedziała cicho. – To jest… zgodne z wolą boską. Także to, że jest oddana małżonkowi… to przychodzi z czasem. Ottfried pasuje do mnie. Jest rzemieślnikiem, człowiekiem wierzącym… Mój ojciec mówi, że będzie dobrze. A wszystko, co trzeba, przyjdzie potem. – Ida najwyraźniej oczekiwała, że Karl się z nią zgodzi.

Ale on nie zamierzał udawać zrozumienia.

– Ale co ty czujesz w swoim sercu, Ido? – naciskał. – Musisz coś czuć w stosunku do swojego przyszłego męża! A w ogóle ktokolwiek cię pytał, czy chcesz wyjść za niego? Czy on cię o to pytał?

Karl nie mógł się powstrzymać, aby nie zadać tego pytania, które dręczyło go od chwili ogłoszenia zaręczyn obojga. A przecież nonsensem było w ogóle o tym mówić. Ida mogłaby zauważyć, co on do niej czuje, i wówczas będzie naprawdę nieprzyjemnie.

– Ottfried jest dobrym człowiekiem – powtórzyła dziewczyna. – Dał mi prezent w ostatnie Boże Narodzenie. I często trzymaliśmy się za ręce po nabożeństwie. On… on pochodzi z dobrej staroluterańskiej rodziny…

Karl ustąpił. Ida najwyraźniej nie rozumiała, co od niej chciał usłyszeć, albo też nie zamierzała wdawać się z nim w kłótnie. W każdym razie pewnie nie chciała podważać decyzji ojca dotyczącej jej małżeństwa z Ottfriedem Brandmannem, a on sam także chyba zgodził się na to, co Jakob Lange i Peter Brandmann ustalili w czasie zapewne bardzo poważnej rozmowy. I w końcu nie było w tym nic dziwnego – dzięki porozumieniu obu ojców Ottfrieda czekało małżeństwo z najpiękniejszą dziewczyną w całej wsi.

– I wyjedziesz z Ottfriedem? – Karl z nieszczęśliwą miną, chcąc nie chcąc, zmienił temat. – Do Nowej Zelandii? To o wiele dalej niż do Ameryki…

Ida spróbowała jednocześnie przytaknąć i wzruszyć ramionami.

– To o wiele dalej niż do Ameryki – potwierdziła. – Myślę, że podróż statkiem trwa trzy miesiące. Ale nie wiem, czy Brandmannowie też pojadą. Mężczyźni chcą to omówić właśnie dziś wieczorem… Dziękuję, Karl, że poniosłeś mój worek.

Dom Langów wynurzył się zza zasłony śnieżnych płatków, a Ida zatrzymała się, chcąc odebrać worek od Karla. Najwyraźniej nie chciała być widziana razem z nim. Tego jednak nie potrzebowała się obawiać. Ciągle sypało, a dom Langów otaczał pokryty śniegiem jeżynowy żywopłot.

Karl oddał jej worek, ale najwyraźniej nie zamierzał jeszcze odejść.

– A jeśli Brandmannowie nie pojadą? Czy wtedy… nie wyjdziesz za Ottfrieda? – spytał.

Młody mężczyzna nie bardzo wiedział, czego powinien sobie życzyć. Ida w dalekim kraju, ale ciągle wolna, czy też tutaj, związana z człowiekiem, którego on sam nie poważał, a do którego ona najwyraźniej zupełnie nic nie czuła, może poza swego rodzaju szacunkiem wynikającym z szacunku do ojca.

– Ja i tak wyjdę za Ottfrieda – wyjaśniła Ida. – Dopóki Brandmannowie nie wyjadą, to zostanę z nim tutaj. Ale wówczas musielibyśmy się szybko pobrać. Sądzę… sądzę, że statek wypływa już w grudniu. – Odwróciła się, chcąc odejść.

– A czego ty pragniesz dla siebie?! – zawołał za nią Karl, próbując po raz ostatni wyrwać ją z pancerza posłuszeństwa i samorezygnacji. – Czego ty chcesz?

Ida odwróciła się raz jeszcze i Karl popatrzył jej prosto w oczy. Zabolało go jej spojrzenie – pełne jakiegoś żalu i cichej rezygnacji.

– Ja niczego nie pragnę – odpowiedziała zdecydowanie. – Pragnienia to coś dla marzycieli i fantastów, którzy tylko kradną Panu Bogu czas.

– A o co się modlisz? – spytał zrozpaczony już Karl. Może ona odpowie, jeśli on inaczej sformułuje pytanie. Przecież Ida musiała mieć jakieś zdanie na temat swojej własnej przyszłości!

– O pokorę – wyszeptała dziewczyna. – Modlę się o pokorę.

Większość chałupników z Raben Steinfeld siedziała już za dużym stołem w izbie Langów, kiedy weszła Ida. Dziewczyna rozpoznała rymarza Beckmanna, piekarza Schieba i szewca Buschego. Oczywiście za stołem siedzieli też Brandmannowie – Peter Brandmann przyprowadził ze sobą także swego syna Ottfrieda.

Ida przeprosiła za spóźnienie i przywitała wszystkich. Ottfried zatrzymał jej rękę w swych dłoniach nieco dłużej, ścisnąwszy ją mocno i zaborczo. Uśmiechnął się przy tym do niej porozumiewawczo, a ona spróbowała odpowiedzieć uśmiechem, ale tak, aby nikt nie nabrał podejrzeń, że bezwstydnie flirtuje z narzeczonym. Jednak sama przyłapała się na tym, że uważnie i chłodno mierzyła spojrzeniem mężczyznę, który wkrótce miał być jej mężem.

Ottfried był młodym, korpulentnym mężczyzną, silniej zbudowanym niż Karl. Wszystko wskazywało na to, że w przyszłości będzie otyły, podobnie jak jego ojciec. Także pod innymi względami przypominał Petera Brandmanna. Miał okrągłą twarz o miłych rysach i nieco zbyt blisko siebie osadzone oczy. Ale były to całkiem ładne oczy – Ida po raz pierwszy dostrzegła ich brązowy kolor, dotychczas nigdy nie przyglądała się dokładniej narzeczonemu. Ottfried miał duże, mięsiste wargi i Ida zaczerwieniła się na myśl, że wkrótce będzie ją tymi wargami całował. Miał też prosty, nie za duży i nie za mały nos oraz brązowe, niezbyt bujne włosy. U jego ojca były one już mocno przerzedzone i należało się spodziewać, że w średnim wieku u Ottfrieda będzie podobnie.

Ida doszła do wniosku, że Ottfried nie wydawał jej się odstręczający – choć jego bliskość nie powodowała u niej szybszego bicia serca. Jej serce zabiło mocniej, kiedy spotkała Karla, ale to z pewnością dlatego, że on zjawił się tak niespodziewanie, a ona zdawała sobie sprawę, że jej ojciec nie aprobował miłych rozmów z robotnikami dniówkowymi. Ale z drugiej strony dziewczyna wiedziała, że oczy Karla były zielone i że była to głęboka zieleń, zupełnie jak kolor łąk latem.

– A jaką możemy mieć pewność, że ten Beit nie jest oszustem?

Mężczyźni znów podjęli przerwaną rozmowę, kiedy Ida wróciła do kuchni. Słyszała ich głosy, krojąc chleb i układając na talerzu kiełbasę i szynkę. Ogarnęły ją wyrzuty sumienia, kiedy pomyślała o Karlu, który niósł dla niej te wszystkie smakołyki, choć jego spiżarnia z pewnością świeciła pustkami. Może powinna była mu coś dać – jako podziękowanie za pomoc. Ale Karl z pewnością by odmówił, był dumnym młodym mężczyzną i nie przyjąłby jałmużny.

– Stoi za nim ta Kompania Nowozelandzka – odpowiedział Jakob Lange na pytanie Petera Brandmanna, kiedy Ida postawiła jedzenie na stół. – I pewien hamburski dom handlowy: De Chapeaurouge & Co. Oni mają podstawić statek. Beit ma potwierdzenia i listy uwierzytelniające ze wszystkich możliwych miejsc. Z pewnością nie jest oszustem…

– Czy jest człowiekiem prawdziwej wiary? – spytał szewc.

Lange wzruszył ramionami.

– O to nie pytałem. Ale jest ojcem rodziny i jego żona wraz z dziećmi pojadą z nami. Poza tym jedzie także dwóch misjonarzy, a więc na statku nie pozostaniemy bez wsparcia duchowego.

– Czy będzie to właściwe wsparcie? – spytał surowo Busche.

– Pan Beit zapewnił mnie, że w okolicy miasta Nelson, gdzie znajduje się przeznaczona dla nas ziemia, istnieje stacja misyjna, mieszkają tam duchowni, którzy uciekli spod panowania pruskiego króla. Z pewnością więc nie są to luteranie reformowani. A poza tym Beit zapewnił mnie też, że będziemy mogli założyć własną gminę. Jeśli więc wyjedziemy razem, będziemy mogli kontynuować nasze życie religijne tak, jak zwykliśmy to robić tutaj. – Lange wziął kawałek chleba z talerza, który Ida postawiła na stole, i posmarował go grubo pasztetówką.

– Wszystko więc będzie dokładnie takie samo jak tutaj, zachowamy nasz język, nasze obyczaje…

– W Nowej Zelandii jest teraz lato. – Ida ugryzła się w język, kiedy zupełnie niespodziewanie wymknęły jej się te słowa. Ale musiała to powiedzieć, bo przecież tam nie będzie „dokładnie tak samo jak tutaj”. To przecież jest inny kraj, rosną tam inne rośliny, żyją inne zwierzęta… Są tam też inne gwiazdy! Pomyślała o książce o kapitanie Cooku.

Mężczyźni roześmiali się pobłażliwie.

– No, to już jest jakiś argument za! – oświadczył Horst Friesmann, u którego poprzedniego dnia pod masami śniegu zawalił się dach szopy.

– Argumentów jest bardzo wiele! – prychnął Lange i spojrzał z przyganą na córkę. – I to właśnie dla nas, chłopów! Friesmann, człowieku, pomyśl tylko! Ile tutaj masz ziemi? Siedem hektarów? To ledwo starczy na przeżycie, o ile latem nie będziesz pracował dla junkra jak jakiś brudny robotnik dniówkowy! A tam? Dwadzieścia hektarów od razu i możesz dokupić tyle ziemi, ile tylko chcesz! Dziki, wolny kraj ciągnący się kilometrami, który tylko czeka na to, żebyśmy go zagospodarowali!

– Jeśli chodzi o to, że jest dziki, to przychodzą mi na myśl tubylcy – wtrącił rymarz Beckmann. – To jak tam wygląda sprawa… Indian?

Pozostali mężczyźni przytaknęli. Wszyscy słyszeli już niejedną historię o okrucieństwach pierwotnych mieszkańców Ameryki.

– Beit mówi, że tam nie ma Indian – wyjaśnił Lange. – W tym kraju chyba w ogóle nie było ludzi. Przed przybyciem Anglików przypłynęło tam trochę Murzynów z jakichś wysp, ale ci są ponoć niegroźni. A jeśli nawet osiedlą się na terenie, który będziemy chcieli nabyć, to odkupi się go od nich za trochę szklanych paciorków…

Ida zagryzła wargi. Autor książki o kapitanie Cooku pisał coś zupełnie innego. Według niego mieszkańcy Polinezji byli zbrojnym ludem, wzmiankował nawet o kanibalach.

– Brzmi jak opowieść o raju! – szydził Brandmann. – Raj za trzysta angielskich funtów. Ale czy to wszystko jest zgodne z wolą boską, Lange? Czy zostało to pobłogosławione?

Jakob Lange złożył ręce jak do modlitwy.

– Dar łaski bożej… – zacytował Marcina Lutra. – Zbawiony będzie ten, kto ten dar przyjmie w wierze. A nie ci, którzy są małoduszni, Peter. Nie ci, którzy są opieszali! Jeśli ufamy Jezusowi Chrystusowi, to wierzymy, że prowadzi nas Bóg i że to on zawiódł mnie do Schwerina, i to akurat wtedy, kiedy John Nicolas Beit miał tam swój wykład. My pozostaliśmy wierni prawdziwym naukom, słuszne więc będzie, że Bóg nam to wynagrodzi. Nie musicie się decydować od razu, ale też nie zwlekajcie za bardzo. – Lange wskazał na broszury, które położył na stole. – Weźcie je sobie, przeczytajcie, mam też parę plakatów, które wywieszę, jak tylko śnieg przestanie padać. A teraz pomódlmy się wszyscy, aby Bóg nas oświecił i poprowadził właściwą drogą. Nawet jeśli miałaby to być daleka i długa droga…

„Dalej niż do Ameryki” – pomyślała Ida.

I następnego dnia zrobiła coś, czego sama nie rozumiała. Wzięła jedną z broszur i wsunęła ją pod drzwi chaty, w której mieszkał Karl Jensch. Oczywiście zrobiła to tak, aby nikt jej nie zobaczył, zwłaszcza Karl. Nie powinien sądzić, że chciała z niego zadrwić – w końcu nigdy nie będzie w stanie wyłożyć trzystu funtów. Ale powinien wiedzieć… Powinien po prostu wiedzieć, dokąd jedzie Ida.

Rozdział 2

Rozmowa z Idą poruszyła Karla.

A więc było tak, jak przypuszczał. Nawet jeśli niczego nie zdradziła, jeśli sama przed sobą nie ważyła się przyznać do swoich uczuć, pragnień, marzeń – to tak naprawdę była równie niezadowolona ze swojego losu jak on sam. Pragnęła czegoś więcej niż tylko praca w domu i macierzyństwo w jakiejś zapadłej dziurze na końcu świata, zawsze będzie wolała czytać książki i pisać wypracowania, niż już w wieku trzynastu lat zajmować się niemowlęciem, które w dodatku po kilku miesiącach zmarło na jej rękach. Ida była posłuszna, ale w gruncie rzeczy nie pragnęła wcale małżeństwa z człowiekiem, którego wybrał jej ojciec. Choć jej przyszłość nie wyglądałaby też zupełnie inaczej, gdyby Jakob Lange pozwolił jej chodzić dłużej do szkoły. Córki junkra obie ukończyły liceum, a potem także wydano je za mąż.

Karl nie wiedział, czego on sam pragnąłby dla Idy, a staranie się o jej rękę zupełnie nie wchodziło w grę. Prawdopodobnie dziewczyna miała rację, chcąc się ćwiczyć w pokorze. A on sam także powinien to robić, zamiast się buntować i oburzać na wszystko. Bóg rzeczywiście myślał, wyznaczając każdemu należne mu miejsce…

Karl spróbował odmówić modlitwę, ale nie odczuwał żadnej pociechy, kiedy już zawinął się w swoją cienką kołdrę i próbował zasnąć w prawie nieogrzanej chacie. Następnego ranka czekała na niego praca przy podjeździe do domu wdowy Kruse – miał nadzieję, że kobieta przynajmniej jutro mu zapłaci…

Wdowa oczywiście nie zapłaciła, ale za to wynagrodziła Karla nieco lepiej, niż gdyby miał otrzymać jednego feniga: przyniosła mu kufel grzanego piwa, kiedy jeszcze pracował, a na koniec wetknęła mu do kieszeni kromkę chleba i kawałek kiełbasy! Razem z zupą z poprzedniego dnia był to królewski wręcz posiłek. Cieszyło to Karla tym bardziej, że tego dnia nie znalazł już więcej pracy. Przy takiej pogodzie i zimnie chłopi i robotnicy woleli zaszyć się w swoich chatach – i o ile pod ciężarem śniegu nie zawaliła się jakaś szopa czy stodoła, to wszyscy ograniczali się do rutynowych prac domowych, z którymi rodziny były w stanie uporać się same.

Karl pchnął więc drzwi swojej chaty – i ze zdumieniem popatrzył na zadrukowaną ulotkę, która leżała na podłodze. New Zealand Company… Przeczytał wytłuszczone litery w nagłówku i natychmiast był jak urzeczony. Zapomniał o chlebie i kiełbasie i szybko przebiegł oczami tekst. A potem, przełykając kolejne kęsy, przeczytał wszystko drugi i trzeci raz. A więc rzeczywiście było tak, jak mówiła Ida! W miejscowości o nazwie Nelson na Wyspie Południowej w Nowej Zelandii pozyskano ziemię i teraz werbowano osadników. Karl widział wydrukowane wyraźnie nazwisko „John Nicholas Beit” oraz jego adres w Hamburgu. Kiedy czytał wszystko po raz czwarty, w głowie narodził mu się pewien plan, którego śmiałość przeraziła jego samego. Pokora… Jeśli uda mu się urzeczywistnić swój zamiar, jeśli będzie próbował to zrobić, z pokorą nie będzie to miało nic wspólnego. A ta sprawa będzie go kosztować tego z takim trudem zarobionego feniga. Jeśli Karl w ciągu następnych kilku dni nie znajdzie żadnej pracy, to będzie musiał głodować. Ale wtedy chłopak przypomniał sobie smutne spojrzenie Idy, które powiedziało mu wszystko o jej zniechęceniu do dotychczasowego życia w Raben Steinfeld i jednoczesnym lęku przed wyruszeniem do nowego kraju. Jeśli będzie to w jakiś sposób możliwe, to on przecież nie zostawi jej samej!

Karl nie potrzebował długo szukać, żeby znaleźć swój stary szkolny zeszyt, ukryty na samym dnie skrzyni z odzieżą. Obok leżał też ołówek, starannie zaostrzony, i książka o kapitanie Cooku, którą od tamtej chwili Karl przeczytał chyba sto razy. Położył ją obok zeszytu na stole – może jednak przyniesie mu ona szczęście.

Poślinił naostrzony ołówek – w ciągu ostatnich pięciu lat nie napisał już ani jednego słowa. Ale ocena „bardzo dobrze” napisana starannym pismem nauczyciela dodała mu odwagi. Przecież kiedyś umiał pisać, a tego z pewnością się nie zapomina!

Tego zimowego popołudnia w zapadającym zmroku Karl Jensch napisał swój pierwszy list w życiu.

Kilka dni później znalazł się on na biurku Johna Nicholasa Beita, który nie siedział sam w swoim kantorku. Jego córka Jane z niechęcią otwierała adresowaną do niego pocztę – było to zadanie, które Beit lubił powierzać córce, kiedy sam był w podróży, aby poczynić przygotowania do zaokrętowania niemieckich osadników płynących do Nelson. Termin wypłynięcia statku był coraz bliższy, a nastrój Jane z każdym dniem się pogarszał. Tego ranka jednak osiągnął swoje apogeum. W trakcie przymiarki sukni, w której miała wystąpić na wieczornym balu rodzinnym, okazało się, że jest ona zbyt obcisła na biodrach i piersiach – choć przecież Jane mierzyła tę suknię zaledwie przed dwoma tygodniami. Jane udała irytację i zarzuciła krawcowej, że ta źle wzięła miarę. Jednak po oczach matki i sióstr widziała, że nie wierzą w ani jedno jej słowo. Nie dało się zaprzeczyć temu, że Jane była na najlepszej drodze do tego, aby wkrótce stać się kobietą korpulentną, jak ostrożnie wyraziły się matka i krawcowa. Siostry mówiły coś o tłustej krowie. Ale Jane po prostu nie potrafiła się powstrzymać: jeśli była rozdrażniona i znudzona, natychmiast czuła głód. A ponieważ stale miała zły humor, od kiedy ojciec podjął decyzję o wyjeździe do Nowej Zelandii, była też najwierniejszą klientką hamburskich cukierni.

Jane nie chciała jechać do Nowej Zelandii! Nienawidziła Nowej Zelandii! I niekoniecznie chodziło tu o krajobraz, a już na pewno nie o pogodę – zima w Hamburgu była niemal tak samo deprymująca jak perspektywa podróży do Nelson. Nie, w Nowej Zelandii powietrze było o wiele bardziej przejrzyste i przynajmniej na wybrzeżu nie było ciągłych opadów deszczu ani też śniegu. Nawet zimą przez chmury przebijało się słońce, a w tej chwili i tak panowało tam lato. Także okolica była bardzo piękna. Kto lubił górzysty, pusty kraj, niekończące się porośnięte trawą wyżyny i lesiste wzgórza, które tylko czekały na to, aby ktoś wybudował dom i zaorał pola, ten mógł tam być nawet szczęśliwy. Jane pomyślała o wszystkich gorliwych czytelniczkach ilustrowanych książeczek, które opisywały przygody dzielnych pionierów i ich żon na preriach Ameryki. Wiele dziewcząt z hamburskich kręgów towarzyskich marzyło o życiu w puszczy.

Jane jednak widziała to zupełnie inaczej. Ją bowiem cieszyły przyjemności hamburskiego domu, który pan de Chapeaurouge wynajął dla ojca i jego rodziny. Bieżąca woda – sieć wodociągów dostarczała wodę z Łaby wprost do domów – nowoczesne lampy olejowe, ciepło kominków i kaflowych pieców… A Jane nie miała ochoty zajmować się uprawą ziemi ani hodowlą bydła. Była mądrą i bystrą dziewczyną, jej nauczyciele zawsze byli nią zachwyceni. Przede wszystkim lubiła liczyć i bardzo chciałaby podjąć się prowadzenia księgowości jakiegoś wielkiego domu handlowego.

Odkryła to upodobanie zupełnie przypadkowo. Dzięki namowom Sarah Beit księgowy pana Chapeaurouge’a został domowym nauczycielem obu jej córek. Dziewczęta miały się nauczyć, jak poprawnie prowadzić zeszyt wydatków gospodarstwa domowego. Lecz Jane już po pierwszej lekcji wiedziała wszystko co trzeba, chciała nauczyć się więcej, a sympatyczny młody mężczyzna wprowadził ją w tajniki skomplikowanej księgowości kupieckiej. Nie było w tym nic niestosownego dla młodej dziewczyny, bo wiele kobiet prowadziło księgi rachunkowe swoich mężów. Jane Beit także chciałaby to robić. I właściwie nie istniały żadne przeciwwskazania, aby wydać ją za mąż jeszcze w Hamburgu – przed wyjazdem jej rodziców i rodzeństwa do Nowej Zelandii. Jej ojciec miał towarzyszyć w podróży osadnikom, których zwerbował dla Kompanii Nowozelandzkiej. Pan de Chapeaurouge podsunął nawet ojcu Jane pomysł, aby porozmawiać z kilkoma znanymi rodzinami kupieckimi, kiedy zobaczył, jak znakomicie dziewczyna sobie radzi, pomagając ojcu w jego kantorku.

Jednak Beit odmówił. Ponoć uważał, że dziewczyna jest jeszcze za młoda, aby wychodzić za mąż, ale to jakiś nonsens. Jane miała już prawie dwadzieścia lat, a to właściwie już najwyższy czas! Prawdziwy powód był więc z pewnością inny i Jane obawiała się, że właściwie sama jest winna tej sytuacji. Niepotrzebnie zrobiła wszystko, aby być osobą niezbędną w kantorku! Błędem było przejęcie od ojca wszystkich prac organizacyjnych związanych z emigracją ludzi z Meklemburgii oprócz samego werbunku. Ale Jane nudziła się w towarzystwie swoich sióstr i ich przyjaciółek, nie znajdowała upodobania w przyjemnościach, którym tak chętnie oddawały się dziewczęta z jej warstwy społecznej. Nie interesowała się sukniami, nie lubiła też tańczyć. Nie bawiły jej przejażdżki po deszczowym Hamburgu i w ogóle jazda konna była dla niej koszmarem!

Wolała zajmować się korespondencją ojca, odpisywać na listy, troszczyć się o wynajem domów dla osadników, w których mieli spędzić czas przed zaokrętowaniem, wysyłać wszystkie konieczne dokumenty podróżne. Oczywiście Jane kontrolowała także wszelkie przychodzące płatności, wysyłała ponaglenia, jeśli było to konieczne, i koordynowała współpracę z de Chapeaurouge’em – kupiec zaś pertraktował w sprawie czarteru odpowiedniego statku. Jane przygotowała nawet ulotki reklamowe, podczas kiedy jej ojciec robił to, co umiał najlepiej: rozmawiał i pertraktował, nawiązywał kontakty i wygłaszał wykłady, aby zwerbować osadników. I nic dziwnego, że nie chciał zrezygnować z takiej swobody. Zwłaszcza że wdrożenie do tej pracy pisarza czy też księgowego zajęłoby mnóstwo czasu i oczywiście kosztowałoby sporo pieniędzy.

Jane westchnęła i sięgnęła w roztargnieniu po pralinkę, otwierając przy tym pierwszy list. Nie miała teraz na to ochoty, choć pomyślała, że jak długo mogła jeszcze pracować w kantorku, powinno ją to cieszyć. Bo nie robiła sobie żadnych iluzji co do swej przyszłości w Nowej Zelandii. W momencie, w którym wyczarterowany już przez de Chapeaurouge’a statek „Sankt Pauli” opuści port, Beit przestanie potrzebować swojej córki. Na statku dziewczyna nie będzie miała nic do roboty, a przydziałem ziemi w Nelson i związanymi z tym pracami biurowymi będą się zajmować pracownicy New Zealand Company albo samego gubernatora. Jane będzie mogła nudzić się wraz z siostrami do chwili, w której ojciec znajdzie dla niej jakiegoś męża. Możliwe, że człowieka, który nie będzie się palił do tego, aby zbudować dla niej dom…

Jednak ten list przykuł jej uwagę. Starannie poskładana kartka ze szkolnego zeszytu, na której ktoś niemal dziecinnym charakterem pisma wykaligrafował adres kantoru Beita. Treści pieczęci nie można było rozpoznać, ale czytając list, Jane zrozumiała, że nadawca oddał go chyba pisarzowi jakiegoś junkra, aby ten go wysłał. Prawdopodobnie za niesłychane jak na jego możliwości pieniądze…

Wielce Szanowny Pan Nicholas Beit,

najuniżeniej chciałbym skierować do Szanownego Pana swoje zapytanie w kwestii emigracji do Nowej Zelandii. Trzymam w ręku ulotkę, w której przeczytałem o ofercie kupna ziemi w miejscowości o nazwie Nelson – wielu szanowanych członków tutejszej gminy rozważa przeprowadzkę. Mnie życie w nowym kraju pociągałoby ponad wszystko. Jestem dobrym i pilnym robotnikiem i mógłbym przydać się wszędzie tam, gdzie wysłałaby mnie Wasza Company, aby na przykład budować domy czy też zagospodarowywać pola. Jednakowoż nie posiadam żadnych pieniędzy, najmuję się do pracy jako robotnik dniówkowy we wsi Raben Steinfeld. Pracuję ciężko, jednak tu mój zarobek z trudem wystarcza na przeżycie, nie sądzę więc, że to rzeczywiście jest miejsce, które przeznaczył dla mnie Bóg. Po żarliwej modlitwie zwracam się więc do Waszej tak wysoko cenionej osoby w nadziei, że zechce mi Pan darować moje zuchwalstwo. Czy dla osadników bez żadnych środków znalazłaby się jakaś praca w Nowej Zelandii? A może istnieje możliwość, że New Zealand Company użyczy mi trochę pieniędzy na podróż statkiem, aby móc dysponować moją siłą roboczą przez pierwsze miesiące czy też lata? Jestem uczciwym człowiekiem, Szanowny Pan mógłby zdać się na to, że uczynię wszystko, aby spłacić mój dług co do halerza i feniga.

Licząc na łaskę Pańską i boską, na Wasze zrozumienie i przebaczenie –

Karl Jensch

Pod spodem widniał adres jakiegoś dworu w Meklemburgii. Pisarz junkra chciał więc chyba przekazać ewentualną odpowiedź nadawcy. Jane w zamyśleniu szarpała lekko małżowinę swego ucha i po chwili bezwiednie sięgnęła po kolejną pralinkę, zastanawiając się nad odpowiedzią na to pismo. Zalecenia jej ojca były właściwie jasne i zrozumiałe: zapytania od robotników dniówkowych i wszystkich ludzi bez pieniędzy należało od razu odrzucić. Później, tuż przed zaokrętowaniem, mogło się coś zmienić. Jeśli nie będzie osadników skłonnych do zapłacenia za bilet, to wolne miejsca można będzie rozdać ludziom bez środków. New Zealand Company była na to otwarta. Kiedy w Anglii nie znaleziono od razu osadników chętnych osiedlić się na nowo nabytych obszarach w Nelson, werbowano tam nawet głównie robotników dniówkowych. Beit jednak z początku usiłował tego uniknąć, powtarzając przy tym w kółko wszystkie te górnolotne zwroty, których używali pastorzy i junkrzy wysyłający biedaków na wyznaczone im miejsca: przyjmijcie w pokorze to, czym obdarzył was Bóg, i nie grzeszcie butą, żądając jeszcze więcej.

W rzeczywistości za tymi słowami kryły się twarde rachuby finansowe, co Jane zauważyła natychmiast i wytknęła ojcu. Doskonale rozumiała kalkulację ojca – i nienawidziła tego, że on uważał ją za głupią. Bo rachunek był jasny: za każdego osadnika, który w Nelson jako zdrowy człowiek zejdzie ze statku, John Nicolas Beit miał otrzymać osiemnaście funtów angielskich. W wypadku klienta, który płacił za podróż, suma ta stanowiła czysty zarobek. Trzysta funtów, które wykładały rodziny emigrantów, bez trudu pokrywało koszty podróży statkiem nawet najliczniejszych rodzin, a ta niewielka część pieniędzy, za którą nabywano ziemię od maoryskich szczepów w pobliżu Nelson, nawet nie była warta wzmianki. Czyli był to też czysty zysk dla New Zealand Company, którą oczywiście Beit chciał usatysfakcjonować, oraz dla de Chapeaurouge’a, który z kolei podstawiał statek. Jeśli jednak na pokład przyjmowano robotników dniówkowych, to opłatę za ich podróż ściągano z zarobku Beita, a poza tym ryzykowano, że nowa gmina w Nelson będzie miała na głowie jakiegoś lenia i nieudacznika. Gdyby w ogóle zostały dla takich ludzi jakieś wolne miejsca, to Beit zarządziłby szeroko zakrojone dochodzenie na temat osób chętnych do emigracji i nieposiadających żadnych środków finansowych, wypytując o wszystko pastorów i ewentualnych wcześniejszych pracodawców.

Jeśli więc chodziło o tego Karla Jenscha, to Jane widziała całą sprawę raczej czarno. Sposób, w jaki napisano list, świadczył o tym, że był to człowiek mądry, ale skłonny do przekory. Można też było na podstawie listu sądzić, że często wyrzucano autorowi brak pokory i posłuszeństwa. Karl Jensch sprawiał wrażenie kogoś, kto był zdecydowany wyprowadzić w pole samego Boga! Nie zamierzał zaakceptować swojego nędznego miejsca na tym świecie – i teraz, o ironio losu, jego życie było w rękach Jane Beit. Dziewczyna w zamyśleniu sięgnęła po trzecią pralinkę. Zastanawiała się, czy ma błagać Boga o jakieś wsparcie przed podjęciem decyzji. Ale nie miała ochoty na modlitwę. Po co? Tu żaden Bóg nie sprawi cudu, lecz najwyżej pewna gruba dziewczyna, którą aż świerzbiły palce, aby odpłacić ojcu za jego niesprawiedliwość. Jane z uśmiechem sięgnęła po papier, pióro i atrament. Przyjemnie było dysponować taką władzą.

Tydzień później Karl Jensch drżącymi rękami otwierał grubą kopertę, którą wręczył mu osobiście pisarz junkra. Oczywiście po skasowaniu za to kolejnego feniga, choć nadawca z pewnością zapłacił za doręczenie listu. Karl starał się nie zniszczyć brązowej koperty, bo może mogłaby się okazać przydatna. Ale był zbyt podekscytowany. Podarł więc papier, a z koperty wypadł… bilet na podróż statkiem! Karl nie wierzył własnym oczom, ale treść tekstu była aż nadto wyraźna: zgodnie z nią otrzymał pozwolenie na wejście na pokład statku „Sankt Pauli” w dniu 26 grudnia 1842 roku w Hamburgu. Bilet gwarantował mu też pełne wyżywienie w czasie podróży na międzypokładzie, zawarte były tam także wskazówki na temat dozwolonego i zalecanego bagażu oraz cen za transport innych dóbr osobistych. W kopercie był też dokument z adresem gościńca Hanse, gdzie wyznaczono nocleg przed zaokrętowaniem, skierowanie na badanie lekarskie w porcie w Hamburgu oraz pozwolenie na podróż jednym z wielu wozów podstawionych przez de Chapeaurouge’a, które miały zawieźć do portu podróżnych z Meklemburgii oraz ich bagaże. Kolejne pismo zawierało wskazówki, gdzie należało złożyć wniosek o wystawienie paszportu i jakie dokumenty będą do tego potrzebne. Karl miał się więc zgłosić do kantoru w księstwie Meklemburgii i przedłożyć tam wyciąg z książki pracy oraz księgi parafialnej.

Młody mężczyzna gorączkowo szukał jakiegoś pisma, w którym uzasadniono pozytywne rozpatrzenie jego prośby. W końcu znalazł odpowiedź na swój list, napisany na delikatnym czerpanym papierze.

Szanowny Panie,

w imieniu New Zealand Company dziękuję za Pańską gotowość osiedlenia się w Nelson, Nowa Zelandia. Utworzenie nowej gminy będzie wymagało wielkiego wysiłku i zaangażowania. Dlatego też mile widziani są młodzi, zdrowi osadnicy, choć ich osiedliny nie od razu związane będą z nabyciem ziemi. Konieczne będą odwaga, pracowitość i rzetelność; cechy, którymi Pan, zgodnie z treścią Pańskiego listu, z pewnością dysponuje.

Dlatego cieszę się, że mogę Panu przesłać wszystkie dokumenty podróżne. Proszę przeczytać wszystko uważnie i zgłosić się z wymaganymi dokumentami do wymienionych placówek.

Z pozdrowieniami

J. Beit

J. Beit – pełnomocnik New Zealand Company osobiście zajął się jego prośbą! Karl nie wiedział, czy ma się teraz śmiać, czy płakać. Nie rozumiał jeszcze, co trzymał w rękach, ale kiedy już przyszedł do siebie, upadł na zakurzoną podłogę swej chaty i dziękował Bogu za nowe życie.

Rozdział 3

Po otrzymaniu tego listu Karl w pierwszym impulsie chciał pobiec do Idy i opowiedzieć jej o swoim zezwoleniu na podróż. Nie wiedział, czy to ona wsunęła mu pod drzwi ulotkę, ale zakładał, że tak było. A jeśli nie, to przynajmniej miał nadzieję, że będzie się cieszyć z tego, że on pojedzie wraz z nią do nowej ojczyzny. Choć oczywiście nie zmieni to jej zamiaru poślubienia Ottfrieda Brandmanna – Karl nie wątpił, że o tym Ida zapewni go od razu. Brandmannowie tymczasem definitywnie zdecydowali się już na emigrację. Z Raben Steinfeld wyjeżdżało więc jedenaście rodzin, głównie chałupników, ale było tam także kilku gospodarzy – najważniejszych osób w miejscowości. Jeśli oni wyjadą, wieś nie będzie już taka sama jak przedtem. Choć junkier, co prawda, będzie żałować jedynie straty Langego jako kowala i znawcy koni. Poza tym w całym kraju rodziny były duże i choć wszyscy synowie uczyli się rzemiosła, to tylko najstarszy mógł odziedziczyć warsztat i gospodarstwo. Pozostali wyruszali w świat jako wędrowni czeladnicy i właściwie stale szukali jakiegoś wolnego miejsca w warsztacie. Jakob Lange, Peter Brandmann i pozostali emigranci bez trudu sprzedali więc dzierżawione domy i warsztaty, a junkier pożyczył ich następcom pieniądze. W ten sposób rzemieślnicy i chłopi zaciągali wobec niego zobowiązania na całe lata – właściwie byli poddanymi pana na zamku.

Karl raz po raz przeglądał swoje dokumenty i w myślach rozmawiał z Idą, próbując wyobrazić sobie, jak ona zareaguje na jego triumf. Nie będzie łatwo doprowadzić do „przypadkowego” spotkania. Wieś cały czas była zasypana śniegiem i emigranci, a zwłaszcza kobiety, zajęci byli w domach pakowaniem i sortowaniem rzeczy całej rodziny. Czy Karl mógł więc tak po prostu pójść do domu Langów, poprosić Idę i opowiedzieć jej o wszystkim? Pokusa była duża, bo przecież w gruncie rzeczy teraz nie miało już znaczenia, czy Karl ściągnie poprzez to na siebie niechęć jej ojca. W nowym kraju Karl nie będzie skazany na szukanie pracy u mieszkańców Raben Steinfeld, tam z pewnością mieszka już wielu innych osadników.

Coś jednak powstrzymywało chłopaka przed tym krokiem. Może było to jakieś przeczucie, rodzaj instynktu, który kazał mu się zawahać. W Raben Steinfeld Karl był jedynym człowiekiem bez żadnych środków finansowych, którego Beit zdecydował się zabrać do Nowej Zelandii – wieśniacy nie będą pochwalali tego, że oni musieli opłacić podróż, podczas kiedy za niego pieniądze wyłożyła Company. Kto wie, co będą skłonni zrobić, aby pokrzyżować mu szyki czy choćby zepsuć jego radość. Całkiem możliwe, że znajdą coś, co ich zdaniem uniemożliwi mu podróż, albo może skłócą go z junkrem czy też postarają się o to, aby pastor nie sporządził dla niego wyciągu z ksiąg parafialnych i w ten sposób procedura wystawienia paszportu się przeciągnie, a statek tymczasem odpłynie.

Po dłuższym zastanowieniu Karl postanowił zachować daleko posuniętą ostrożność i nikomu nic nie mówić. Lepiej będzie, kiedy wszyscy dowiedzą się dopiero na statku, że on też znalazł się wśród grupy emigrantów – także Ida. Ona, mimo dobrych intencji, mogła go przecież zdradzić, jeśli będzie miał pecha i ktoś zauważy, że z nią rozmawia. Gdyby potem jej ojciec zaczął na nią naciskać i wypytywać o treść rozmowy, to dziewczyna powiedziałaby prawdę. Ida może była skłonna coś ukryć czy przemilczeć, ale kłamstwo było dla niej nie do pomyślenia.

Karl z ciężkim sercem zachował wieść o swoim wyjeździe dla siebie i oszukał też duchownego gminy, przedstawiając mu inaczej sprawę konieczności wyrobienia paszportu.

– Pastorze, w zimie nie mam tu żadnej możliwości zarobienia pieniędzy – oświadczył i pokornie złożył ręce. – A żebrać nie chcę. Ale kiedy wyjadę na kilka tygodni do Brandenburgii albo do Holsztynu… Tam prędzej coś znajdę.

W celu odbycia podróży z jednego księstwa albo państewka do drugiego konieczny był dowód tożsamości, i duchowny sporządził konieczne odpisy bez zadawania dalszych pytań.

Karl postanowił też nie skorzystać z możliwości podwózki wozami podstawionymi przez de Chapeaurouge’a. Nie miał żadnego bagażu oprócz małego węzełka, był więc pewien, że uda mu się jakoś dotrzeć do oddalonego o jakieś osiemdziesiąt mil Hamburga. A w najgorszym razie po prostu pójdzie tam piechotą.

Kiedy Karl któregoś dnia z dumą trzymał już w rękach swój paszport, wszystko było zdecydowane i załatwione – gdyby nie kilka pytań, które nie dawały mu spokoju. Chłopak zastanawiał się, czy ma napisać kolejny list do Johna Nicholasa Beita, ale przecież nie mógł być zbyt natrętny i oczekiwać, że tak ważny człowiek zaspokoi jego pragnienie wiedzy czy też rozwieje jego wątpliwości. Dopiero niemal w ostatnim momencie przypomniał sobie o kimś, kto mógł coś wiedzieć – i kto z pewnością go nie zdradzi, kiedy Karl opowie mu o swoich planach emigracji. Właściwie sam nie wiedział, dlaczego tak ślepo ufał nauczycielowi Brakelowi – od kiedy musiał opuścić szkołę, zamieniał z nim niewiele więcej niż kilka słów powitania. A jednak czuł, że w tym człowieku ma przyjaciela. Może dlatego, że nauczyciel nie robił żadnych różnic między dziećmi małorolnych chłopów i bogatszych gospodarzy, a także robotników dniówkowych. Dla Brakela liczyło się tylko to, czy uczeń był pilny i bystry, a tu Karl nie rozczarował go nigdy.

Dzień przed planowanym wyruszeniem z domu – Karl postanowił, że opuści wieś tydzień przed wyjazdem pozostałych emigrantów – zastukał do drzwi nauczyciela. Brakel otworzył natychmiast. Znów sypał śnieg, a przy tej pogodzie właściwie każdy był w domu.

Chłopak nerwowo miął w rękach czapkę, którą uprzejmie zdjął z głowy. Miał nadzieję, że nauczyciel nie weźmie jego odwiedzin za natręctwo! Odetchnął z ulgą, kiedy Brakel uśmiechnął się, a z jego twarzy znikł wyraz zaskoczenia i zdziwienia.

– Karl Jensch! Jak miło, że przyszedłeś do mnie w odwiedziny! Naprawdę się tego nie spodziewałem… Ale wejdź do środka, jesteś przecież całkiem przemoczony i przemarznięty. Zdejmij kurtkę, u mnie jest ciepło. Powiesimy ją przy ogniu, żeby wyschła…

Karl wszedł nieśmiało za nauczycielem do jego małego, ale przytulnego domu. Na kominku płonął ogień – rodzice uczniów stale zaopatrywali Brakela w drewno, a kiedy w chłopskich rodzinach odbywało się świniobicie i warzenie piwa, też przynoszono mu to i owo do domu. Nauczyciel siedział chyba przy ogniu i czytał jakąś książkę. Wszystkie meble w domu – także wielki wygodny fotel z zagłówkiem, obok którego stał dzbanek z grzanym piwem – były proste, ale solidne.

– Usiądź, proszę!

Brakel przysunął chłopakowi krzesło, kiedy Karl z zakłopotaniem przestępował z nogi na nogę. Nie wiedział, jak należało się zachowywać w czasie składania wizyty, ale Jenschowie nigdy nie bywali do nikogo zapraszani, nigdy też nikt ich nie odwiedzał.

– Chcesz się napić piwa? Ach, oczywiście, że chcesz, żeby się choć trochę rozgrzać…

Nauczyciel szybko dolał piwa do dzbanka z kociołka, który wisiał nad ogniem. Po izbie rozszedł się aromatyczny zapach. Brakel wyjął ze ściennej szafki jeszcze jeden kufel. Robił to wszystko szybko i bardzo sprawnie, bo od lat prowadził swoje gospodarstwo sam. Jego żona zmarła krótko po przyjeździe do Raben Steinfeld.

– A co cię do mnie sprowadza, Karl? – spytał wesoło, kiedy jego gość przysiadł nieśmiało na brzegu krzesła i z zakłopotaniem pił małymi łykami gorące piwo. – Mów szczerze!

– To właśnie – odpowiedział chłopak i wyciągnął z torebki przy pasku list od Beita. Tę torebkę uszył ze swoich starych spodni roboczych, aby móc nosić przy sobie nieliczne cenne rzeczy, jakie posiadał, a przede wszystkim aby dokumenty nie zmokły.

Okrągła, miła twarz Brakela rozjaśniała się w miarę czytania.

– Ach, jakże się cieszę, Karl! – powiedział przyjaźnie. – Zawsze było mi cię żal, kiedy widziałem, w jakiej nędzy żyjesz. A przecież masz tak otwartą głowę, jasny umysł i nie zasługujesz na to, żeby zaharowywać się na śmierć za kilka fenigów.

– Naprawdę, panie profesorze? – Karl popatrzył zaskoczony na Brakela i poczuł się nieco lepiej. – Nie potępia pan tego? Nie jest pan zdania, że to pycha i buta z mojej strony i że powinienem zostać w miejscu, które wyznaczył mi Bóg?

Brakel machnął ręką z dezaprobatą.

– Ach, kto z nas zna zamiary Boga, chłopcze? I drogi, którymi On nas prowadzi? Czyż nie byłby to przejaw pychy, gdybyśmy sądzili, że Bóg nie może zmienić planów, jakie ma wobec twojej osoby? Nie, nie, Karl, to akurat nie powinno cię martwić. Nic nie dzieje się wbrew woli Wszechmocnego. Jeśli On okaże ci łaskę i pozwoli walczyć o szczęście, to sięgaj do gwiazd!

Karl się uśmiechnął.

– Dziękuję, panie profesorze – powiedział radośnie, z głębi duszy.

Nauczyciel znów machnął ręką.

– Nie masz za co dziękować. Ale czy to właśnie sprowadziło cię do mnie? Ja takie pytanie zadałbym raczej pastorowi.

„Który zapewne odpowiedziałby na nie zupełnie inaczej” – pomyślał lekceważąco Karl i potrząsnął przecząco głową.

– Nie, panie profesorze. Inne sprawy nie dają mi spokoju… Mam pytania… na temat tego nowego kraju…

– Mówisz o Nowej Zelandii? – Brakel się uśmiechnął. – No to nie jesteś jedyny. Moi uczniowie nie mówią o niczym innym niż o planowanej emigracji. A oczywiście ja sam tam nie byłem, nie wiem więc, czy moje odpowiedzi odpowiadają prawdzie. Ale zacznijmy od początku. Chcesz wiedzieć, gdzie leży ten kraj, prawda?

Karl znów zaprzeczył, i tym razem sprawiał wrażenie nieco obrażonego.

– Dawno wiem, gdzie on leży! – oświadczył. – Czytałem o tym.