Redakcja: Jacek Foromański

Projekt okładki: Grażyna Rigall

Skład: Kamila Kwiek

Wersja elektroniczna:

Wydawca: Wydawnictwo Adamada

al. Grunwaldzka 411, 80-309 Gdańsk

www.adamada.pl

ISBN EPUB 978-83-8118-007-8

ISBN MOBI 978-83-8118-008-5

Gdańsk 2017. Wydanie pierwsze

1. Okładka

2. Strona tytułowa

3. Strona redakcyjna

4. Spis treści

5. Prolog

6. Dziadek Szopena

7. Liczba

8. Stara teczka

9. Dzień Dziecka

10. Krecia

11. Karmelki wampira

12. Brudny Harry Potter i drzewo szczęścia

13. Sabat

14. Pałka-Zapałka

15. Rejs

16. Czary-mary

17. Nuda

18. Co w trawie piszczy?

19. Ty mi tak, ja ci wspak

20. Hokus-pokus

21. Kwiat paproci

22. W morze

23. Romantyczny

24. Czarna dziura

25. Czereśniowe czary

26. Zapomniane życzenie

Jeśli – tak jak Nils w „Cudownej podróży” Selmy Lagerlöf – wsiadłbyś na grzbiet gęsi i poleciał trochę na południe, trochę na zachód, a potem ciut na wschód, zobaczyłbyś pod sobą miasto. Od zachodniej strony gęś musiałaby lecieć odrobinę wyżej, bo właśnie tam wybudowano ogromne bloki, takie, w których ludzie prawie nie znają się nawzajem, a wieczorem albo rano słychać przez ścianę każde słowo sąsiada. W takim bloku bardzo ciężko jest mieć psa albo kota.

Potem, kierując się na wschód, trafiłbyś nad centrum miasta – nad rondo z klombem czerwonych róż pośrodku, otoczonym pętlą tramwajowych torów. Do centrum można pójść na lody albo żeby kupić książkę. A potem należałoby polecieć jeszcze trochę, jeszcze odrobinę na wschód i już można zobaczyć łąki rozciągające się za miastem, a na łąkach staw zarastający trzciną i sitowiem, z którego dziewczynki na podwórku plotą malutkie koszyczki albo trzepaczki.

Tu gęś mogłaby nieco odpocząć, a ty zdjąłbyś buty i pobrodził w złotobrązowych kałużach pomiędzy sitowiem. Pewnie wypatrzyłbyś żabę albo ważkę o wielkich oczach, albo mamę kaczkę ze sznureczkiem dzieci, płynących przez środek stawu. Z tego miejsca mógłbyś właściwie dalej iść na piechotę, ale nie ma takiej potrzeby. Gęś już odpoczęła, więc możesz wznieść się w powietrze…

Szary budynek, który widzisz w dole, to szpital, a dalej łąki przechodzą w wyspę ciemnej zieleni – Łopianowe Pole. Większość dzieci je omija, ponieważ boją się złotookich ropuch, zielonych gąsienic, przemykających cicho myszy i pająków. Ale ty się nie boisz, prawda? I dlatego, kiedy dokładnie obejrzysz wszystko z góry, pójdziesz tam, prawda?

A teraz popatrz w dół. Widzisz domy z czerwonymi dachami? Dachy lśnią nowością, ale same domy są stare. Wybudowano je zaraz po wojnie, kiedy ludzie bardzo się bali, żeby nie wróciła – więc budynki stoją w czworobok, osłaniając pełne zieleni podwórko. Tylko od południowej strony podwórko jest otwarte, bo stoi tam, otoczony kamiennym murem, bardzo stary dom, dom, który oparł się wojnie i pewnie dlatego go pozostawili, myśląc, że jest bohaterem. Ale dom wcale nie jest żadnym bohaterem, ocalał, bo był – i nadal jest – domem Czarownicy, a one, jak wszystkim wiadomo, oprócz zamieniania książąt w żaby i karmienia dzieci szpinakiem, znają jeszcze inne, silniejsze czary…

Za domem jest kawałek łąki, a na niej ogromny, rozłożysty orzech, który każdej jesieni sypie gradem smakowitych owoców. Jeżeli przyjdziesz tutaj jesienią, możesz nazbierać tyle, ile ci się podoba, i zanieść do domu w czapce albo w kapturze bluzy.

Pośrodku podwórza rośnie stara wierzba. Czarownica powiedziała, że dawno temu wierzby sadzono przy drogach i że tędy – to znaczy środkiem podwórza – musiała przebiegać droga. Wierzba jest już naprawdę bardzo stara, czasami spadają z niej wielkie, zielone gąsienice, a czasami – tylko jej kwiaty. Pod wierzbą ustawiono drewnianą ławkę pomalowaną na zielono, a parę kroków dalej trzepak.

Za trzepakiem, schowany za krzewami czarnego bzu, stoi śmietnik, a o jego ścianę porośniętą dzikim winem i bluszczem oparto… Nie, nie zdradzę co, bo przecież coś musisz odkryć samemu.

Wciąż znajdujesz się na grzbiecie gęsi, nad podwórzem.

Domy, jak już mówiłam, są stare. Szare i niewysokie – dwie klatki schodowe, dwa piętra, a na każdym po trzy mieszkania. Więc możesz policzyć, ile rodzin mieszka w jednym domu. Oczywiście, jeśli lubisz liczyć. Jeden dom jest wyższy niż pozostałe – to ten od północnej strony. Ma łukowatą bramę ze stróżówką i pralnią, którą przerobiono na mieszkanie.

Gdy już wyjdziesz z bramy, wystarczy parę kroków, abyś doszedł do szkoły lub na pobliski plac zabaw. Ale plac zabaw na Strzeżonym – to już zupełnie inna bajka. Możesz go sobie obejrzeć tylko z daleka, podczas gdy ogląda cię czujne oko kamery. Za szkołą, otoczone kolorowym ogrodzeniem, wyrosło całkiem niedawno osiedle luksusowych apartamentowców, gdzie z okien sterczą anteny satelitarne, na parkingu popiskują alarmy samochodowe, a melodyjki telefonów komórkowych przypominają, że pozostało niewiele czasu do spotkania w umówionym miejscu o umówionej godzinie. A gdybyś chciał odwiedzić kolegę, który tam mieszka, pan ochroniarz najpierw zapytałby cię o wszystko, a potem sprawdził, czy nie masz w kieszeni scyzoryka, i na nic nie zdałoby się tłumaczenie, że scyzoryk służy do wycinania łódek z kory albo do dzielenia jabłka na kilka części, jeżeli na ławce pod wierzbą jest was kilkoro, a jabłko tylko jedno.

Teraz zawróć i zrób jeszcze jedno koło nad podwórkiem. Spójrz – pod ścianą pralni jest coś, co z wysoka wygląda jak kolorowe guziczki. Gdybyś poczekał do wieczora, przekonałbyś się, że to kocie miski. A gdybyś przestał się choć na moment spieszyć, mógłbyś poznać dzieci z podwórka.

Naprawdę chcesz?

Przez moment wydawało mi się, że pomyślałeś o nowej grze komputerowej, której wszystkie etapy trzeba przejść do końca, i to jeszcze dzisiaj. Wybacz.

Oczywiście, że najpierw powinieneś powiedzieć w domu, że wychodzisz… Najlepiej wyślij sms: „Mamo, jestem na podwórku przy Łopianowym Polu i na pewno zdążę na kolację”.

Kiedy do kamienicy stojącej tuż przy Łopianowym Polu wprowadził się razem z rodzicami nowy chłopiec, wszyscy chłopcy ucieszyli się, że przybędzie im nowy piłkarz. Bo na podwórku było ich jedenastu i nijak nie można się było sprawiedliwie podzielić na dwie drużyny. Rzecz jasna, zawsze ktoś mógł być sędzią, ale zwykle kończyło się to awanturą, no bo co to za przyjemność gwizdać i krzyczeć, a i tak wszyscy są niezadowoleni, bo wiadomo – sędzia kalosz!

Więc chłopcy z podwórka, siedząc na ławce i na krawężniku (na trzepaku zawsze siedziały dziewczynki i żaden szanujący się futbolista nigdy nie zająłby tam miejsca), obserwowali, jak z samochodu kolejno wynoszono szafy i szafki, pudła i pudełka, a na samym końcu… czarne pianino. Więc od razu było wiadomo, że nowy nie zasili żadnej drużyny.

– No fajnie! – westchnął najstarszy z chłopców, a pianino kłapnęło czarną klapą i pokazało klawisze, zupełnie jak pies szczerzący zęby.

– Dobra, zmywamy się – zdecydował najgrubszy z chłopców. Rozejrzał się po kolegach i wskazał na najmniejszego. – A dzisiaj sędziujesz ty.

Powiedział tak, bo przez chwilę mu się wydawało, że zobaczył w jego oczach błysk zainteresowania, gdy z ciężarówki wytaszczono pianino.

Tymczasem w narożnym mieszkaniu, którego trzy okna wychodziły na Łopianowe Pole, chłopiec wypakowywał swoje nuty i książki, a ze specjalnego pudełka wyjął fotografię dziadka i powiesił ją tuż nad pianinem.

A potem wyjrzał przez okno.

Od Łopianowego Pola szedł świeży, ostry zapach młodych liści, delikatny szum wiatru i było tak pięknie, że aż chłopcu zrobiło się smutno.

– Dziadku… – szepnął i spojrzał w niebo. Małe chmurki były okrągłe jak kółka dymu z dziadkowej fajki. – Dziadku…

Pod oknami coś zaszeleściło i przebiegło pomiędzy liśćmi. Chłopiec się odwrócił, otworzył pianino i zagrał kilka nut. Zza okna, z gałęzi starego orzecha rosnącego tuż obok niedużego domku nieśmiało odpowiedział mu jakiś ptak.

A kiedy dziadek lekko mrugnął do wnuka, chłopcu zrobiło się lżej na sercu.

Po południu wyszedł przed dom i zobaczył, jak na środku podwórka chłopcy dzielą się na dwie drużyny, ale albo go nie zauważyli, albo nie chcieli zauważyć. Więc po cichu zawrócił. Szedł przed siebie, licząc płytki na chodniku, i tak bardzo się zamyślił, że nie zauważył idącej z naprzeciwka staruszki.

– Przepraszam – powiedział.

Staruszka się uśmiechnęła.

– Nowy lokator? – zapytała, a chłopiec skinął głową.

– Mieszkam tam, gdzie jest ten duży balkon.

– Wiem. – Przyjrzała się uważnie balkonowi. – A… tam stało takie drewniane pudełko.

Chłopiec ponownie kiwnął głową.

– Tata wyniósł je na śmietnik.

– To niedobrze – rzekła staruszka. – Mógłbyś je tam na powrót postawić?

Chłopiec pobiegł w stronę śmietnika i za chwilę pojawił się z pudełkiem.

– To ważne? – upewnił się jeszcze, a staruszka potwierdziła.

– To sypialnia Dziadka – wyjaśniła.

Wyjęła niebiesko-biały koc i wytrzepała go starannie. Chłopiec drgnął, jakby ktoś ukłuł go szpilką. Wziął skrzyneczkę i skierował się do domu. Sypialnia Dziadka… Sypialnia Dziadka… Ustawił ją w rogu balkonu, tam gdzie na betonie była jaśniejsza plama, i wrócił do pokoju.

– No i jak tam nowi koledzy? – mama wsunęła głowę do pokoju.

Chłopiec wzruszył ramionami i otworzył szufladę komody. Sweter dziadka pachniał tytoniem i wodą kolońską. A kiedy chłopiec wtulił w niego twarz, był szorstki jak dziadkowe wąsy.

Wieczór zapadł powoli – nad Łopianowym Polem poczerwieniało niebo, a słońce schowało się głęboko w liście. Chłopiec po cichu wyszedł na balkon i usiadł na rozgrzanym betonie. Za ścianą, zmęczeni przeprowadzką, spali rodzice. W łopianach odezwały się świerszcze, a tuż obok balkonu, jak mały czarny liść, przeleciał nietoperz. Na niebie pokazały się gwiazdy – jaśniejsze niż w środku miasta.

– Czy możesz się trochę przesunąć? – rozległ się zrzędliwy głos dochodzący spod balkonu. – Chyba że chcesz, żebym wskoczył na ciebie.

Chłopiec zerwał się na równe nogi. Hop! Tuż obok niego pojawił się duży pręgowany kocur. Miał postrzępione uszy, bliznę na nosie i na pierwszy rzut oka nie był pierwszej młodości.

– Widzę, że wróciło moje pudło – stwierdził. Niespiesznie umył sobie uszy i spojrzał życzliwie na chłopca. – Wydawało mi się, że mnie wołałeś – zamruczał.

– Nikogo nie wołałem – zaprzeczył chłopiec.

Spomiędzy chmur wyjrzał księżyc, a cienie łopianów zrobiły się prawie czarne.

– A rano? – zapytał kot. – Zawołałeś mnie. Dwa razy.

– A, to… – Chłopiec spojrzał w tarczę księżyca. Zobaczył góry, kratery i morze. – Myślałem o moim dziadku.

Kot powoli wszedł do skrzyneczki.

– To zabawne – rzekł – bo jedynym Dziadkiem na podwórku jestem ja.

Nastroszył wąsy i zaczął udeptywać koc.

– Mogę cię pogłaskać? – Chłopiec wyciągnął rękę.

– Nie! – odpowiedział kot. – Nie lubię czułości. Ale możesz podrapać mnie za uchem.

Sierść kota była miękka i ciepła.

– Dlaczego tak masz na imię? – spytał chłopiec.

– Jestem najstarszy ze wszystkich kotów… – wytłumaczył. – Pamiętam, jak kociara nosiła szpilki.

– Kociara? – zdziwił się chłopiec. – Kto to taki?

Kot spojrzał w stronę małego domku. Z kuchennego okna bił ciepły blask między liśćmi.

– Ta staruszka, która kazała ci odstawić skrzynkę – powiedział. – Wszyscy myślą, że jest czarownicą.

– A jest? – dopytywał chłopiec.

– W pewnym sensie – odrzekł dyplomatycznie kocur. – Ale nie zamienia dzieci w ropuchy. Ratuje zwierzęta. Mnie samemu pomogła wiele razy.

Chłopiec wyciągnął rękę, aby jeszcze raz podrapać kocura za uchem, ale ten się odsunął.

– Już ci mówiłem, że nie lubię czułości. Ale nie pogardziłbym czymś do jedzenia.

Chłopiec się zamyślił – nigdy w życiu nie miał kota i jedyne, co wiedział o kotach, to to, że łapią myszy i piją mleko. Jednak gdy postawił przed kocurem miseczkę mleka, ten parsknął śmiechem.

– Miałem na myśli kawałeczek ryby i trochę czystej wody. Jeśli nie masz ryby, to może być mięso. Widzę, że wszystkiego trzeba cię uczyć od początku…

Kiedy w lodówce odnalazło się wszystko to, co powinno się znaleźćw kociej misce, kocur odprawił chłopca do snu i zabrał się do jedzenia.

Na drugi dzień rano chłopiec wyjrzał na balkon, ale zobaczył tylko gruby pręgowany ogon znikający w łopianach. Pomyślał sobie, że akurat teraz chciałby być kotem, bo wcale nie miał ochoty iść do nowej szkoły. No i miał rację, bo zaraz na pierwszej przerwie chłopak z podwórka chwycił go za koszulkę i pchnął w kierunku parapetu, na którym ktoś kredą i atramentem narysował klawisze fortepianu.

– A teraz Szopen zagra nam koncert – oświadczył drugi, gruby chłopak i chłopiec musiał udawać, że gra, a wszyscy dokoła wołali „brawo” i „bis”.

Oczywiście pani zaraz zauważyła, że nowy uczeń ma upaprane ręce, i wpisała mu uwagę. O tym wszystkim chłopiec nie wspomniał rodzicom, za to zwierzył się staremu kocurowi, kiedy ten wieczorem pojawił się na balkonie. A opowiadało mu się tak łatwo i prosto jak kiedyś, gdy siadał na bujanym fotelu dziadka, a dziadek cierpliwie słuchał i tylko kiwał poważnie głową.

– No tak – zamruczał kocur. – No tak. – I zamyślił się głęboko.

Kilka następnych dni było dla chłopca istną torturą. Szedł do szkoły, a w gardle siedziało mu coś kolczastego – jak gdyby połknął jeża albo kasztana w łupinie… Nauczył się wracać ze szkoły bocznymi drogami – przez Łopianowe Pole. Jednak pewnego popołudnia spieszył się do domu, a jako że okrężna droga była naprawdę długa, musiał przejść przez podwórze. Dwie piłkarskie drużyny zawzięcie kopały piłkę, a najmniejszy chłopczyk dmuchał w gwizdek. Na widok przybysza drużyny przestały grać.

– O, Szopen, Szopen idzie! Przerwa na koncert!

I kiedy chłopiec już, już miał odegrać koncert na wysmarowanych błotem dachówkach, otworzyła się furtka ogrodu otaczającego malutki domek. Na środek boiska drobnymi kroczkami weszła staruszka. W ręce miała czarny parasol z zakrzywioną rączką, a u jej boku kroczył wielki pręgowany kocur z postrzępionymi uszami.

– Teraz zagra nam cała orkiestra – zawołała, a chłopcy jak zaczarowani skoczyli do instrumentów. Największy zabębnił na pokrywie od kubła na śmieci, Najstarszy wyciągnął skądś ramę starego łóżka i grał na przerdzewiałych sprężynach jak na harfie, Najgrubszy dmuchał co sił w metalową rurkę, a dwaj bramkarze na środku boiska zaczęli kręcić baletowe piruety. Z krzaków otaczających domek wyszły małe kocięta i turlały się za śmiechu po trawie, sędzia, trzymając się za brzuch, wierzgał nogami, a stary kocur i Czarownica chichotali złośliwie.

– Bravo, bravissimo! – zawołała starsza pani, kiedy dostrzegła, że piłkarze zaczęli opadać z sił.

Straszliwy hałas, jaki robili, nagle ucichł.

– A może coś na bis? – zaproponował cichutko chłopiec.

– Wystarczy, wystarczy – jęczeli piłkarze.

Chłopiec zaklaskał w dłonie i poszedł do domu. Był już prawie u drzwi klatki schodowej, gdy nagle dogonił go bramkarz.

– Mam na imię Marcin – powiedział.

Wieczorem chłopiec wyszedł na balkon i zastukał w metalową miseczkę.

– Dziadku! – zawołał, a wtedy spomiędzy łopianów wyszedł pręgowany kocur.

– Aaa… – odezwał się nieco cieplejszym tonem – widzę, że tym razem będzie kolacja jak się patrzy.

Zjadł i otarł się łbem o nogi chłopca.

– No, opowiadaj – zachęcił. – Ten Marcin to co…?

I chłopiec zaczął mówić. O tym, że piłkarze poprosili, aby napisał dla nich hymn drużyny, że staruszka z domku obiecała im uszyć klubową flagę, że Marcin chciałby nauczyć się grać na gitarze… Tak się zagadał, że nawet nie spostrzegł, kiedy księżyc wywędrował na sam środek nieba. I wtedy pokazał kocurowi, gdzie na srebrnej tarczy są góry, gdzie są kratery, a gdzie jest morze. Stary kot nastroszył wąsy i się uśmiechnął.

– Dawno, dawno temu – zaczął – gdy byłem mały…

Nocny wiatr przywiał skądś zapach fajkowego dymu. „Dawno, dawno temu” – zaszeptały łopiany i serce chłopca opuścił smutek.